"Vàng não" là gì, có tác dụng gì?
Hiện nay, người ta thường gọi một loại axit béo không no đa chuỗi tên là DHA (axit docosahexaenoic) là "vàng não". Gần đây, nghiên cứu về axit béo không no DHA và EPA (axit eicosapentaenoic) ngày càng nhiều.
DHA dễ dàng đi qua hàng rào não vào tế bào thần kinh, tồn tại trong tế bào thần kinh và các nhánh tế bào. Trong chất béo của tế bào thần kinh con người, có 10% là DHA. Do đó, DHA đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành, phát triển, kéo dài và sinh trưởng các nhánh tế bào thần kinh, là chất thiết yếu cho sự hình thành não bộ và phát triển trí tuệ con người, có lợi nhất định đối với việc nâng cao trí thông minh của trẻ em. Phân tích hóa học cho thấy DHA là thành phần quan trọng của lớp vỏ não và võng mạc. DHA đi qua nhau thai vào gan và não của thai nhi. Từ giai đoạn cuối thai kỳ đến 6 tháng đầu sau sinh, não bộ và võng mạc của thai nhi phát triển nhanh nhất, cần cung cấp đầy đủ DHA. Nếu lượng DHA hấp thụ thấp, cân nặng lúc sinh của trẻ sơ sinh có thể thấp hơn, dễ sinh non. Vì DHA là axit béo không no đa chuỗi, nên rất dễ bị oxy hóa, khi oxy hóa sẽ tạo ra các chất peroxide có hại cho cơ thể. Nhà sản xuất cần chú ý vấn đề chống oxy hóa, sản phẩm phải được đóng gói kín, tránh oxy, tránh ánh sáng, bảo quản ở nhiệt độ thấp. Người sử dụng nên ăn kèm vitamin E. Vitamin E có tác dụng chống oxy hóa.
EPA trong cơ thể người sẽ chuyển hóa thành prostaglandin PGI3, làm tăng chức năng sinh lý, đồng thời có hiệu quả tốt trong điều trị bệnh tim mạch. Vì EPA không thể đi qua hàng rào não vào não bộ, nên không có tác dụng nâng cao trí tuệ cho trẻ em. Nếu trẻ uống quá liều có thể gây dậy thì sớm. DHA và EPA cùng tồn tại trong dầu cá biển, một số loại dầu cá biển hàm lượng EPA cao hơn DHA rất nhiều. Tổng cộng, hai chất này không phải là chất dinh dưỡng bắt buộc, cơ thể người thường tự tổng hợp đủ nhu cầu, bổ sung vừa phải là được, đặc biệt là trẻ em, người già và phụ nữ mang thai, nhưng nếu bổ sung quá mức sẽ gây phản ứng phụ. Nếu công nghệ sản xuất của nhà máy kém hoặc do vấn đề về loài cá, sản phẩm dinh dưỡng làm từ dầu cá hoặc dầu cá qua chế biến đơn giản mà hàm lượng EPA cao, có trường hợp mỗi viên nang (0,45g) chứa tới 80mg, 100mg, điều này không phù hợp với trẻ em. Vì vậy, "vàng não" dành riêng cho trẻ em cần được chế tạo đặc biệt, cha mẹ khi mua cần chú ý hàm lượng EPA. Ngoài ra, trẻ em cũng không nên hấp thụ DHA càng nhiều càng tốt, nếu uống quá liều DHA sẽ gây kích thích thần kinh quá mức. Theo thí nghiệm, cho trẻ 7–8 tuổi mỗi ngày uống 90mg DHA tinh khiết trong một tuần, trẻ trở nên cực kỳ hưng phấn, khó ngủ ngay cả nửa đêm. Bột sữa tăng cường DHA của Nhật Bản khi pha thành 100ml sữa thì chứa DHA 10mg, tương đương mỗi ly sữa 250ml hấp thụ 25mg, họ cũng đã tính đến yếu tố an toàn và hiệu quả khi trẻ ăn thường xuyên. Do chế độ ăn của người Trung Quốc ít cá hơn Nhật Bản, nên trẻ em nên hấp thụ dưới 30mg mỗi ngày.
|
