Thực phẩm thực vật bổ thận

Thực phẩm thực vật bổ thận
Hoàng Tĩnh Tường
Gạo kê
Là hạt giống của cây kê thuộc họ Hòa thảo. Còn gọi là kê lương, kê cốc, tiểu mễ, kê cứng.
Ứng dụng điều trị chứng hư nhiệt tỳ vị, buồn nôn, tiêu khát, tả.
Cách dùng: nấu thành cháo ăn.
Chống chỉ định: không được dùng cùng với hạnh nhân, có thể gây nôn và tiêu chảy.
Lạc tiên
Là hạt già của cây sen thuộc họ Súng. Trước đây gọi là liên thực, thủy chi đan, cũng gọi là liên tử, liên nhục, Hùng Liên, Kiến Liên nhục, bạch liên nhục, thạch liên nhục.
Ứng dụng: chữa mất ngủ, di tinh, lâm trọc, tả lâu ngày, tiêu chảy do hư, băng kinh, hạ huyết ở phụ nữ. Lạc tiên khô còn có tác dụng止呕, khai vị, thường dùng để chữa tả kín miệng.
Lưu ý và chống chỉ định ① Cần chú ý chất lượng tốt hay xấu. Lạc tiên tốt nhất là loại to, no tròn, không nhăn, đều đặn. ② Người mới cảm ngoại tà, biểu chứng, đại tiện khô, sốt rét, tích đình nên kiêng dùng.
Công thức và cách dùng
① Cháo liên tử hoài sơn: liên tử (loại bỏ tim) 40g, hoài sơn 20g, cơ nội kim 10g, gạo nếp vừa đủ. Rửa sạch gạo nếp, cho vào nồi đất, thêm nước, rửa sạch liên tử và hoài sơn, cùng với cơ nội kim nấu chung. Khi chín, thêm đường phèn cho vừa miệng, ăn. Dùng để điều trị các chứng như tiêu chảy, kém ăn do tỳ hư. Trong phương này, liên tử và hoài sơn kiện tỳ ích khí, hai vị kết hợp giúp kiện tỳ vận hóa, cơ nội kim trợ tiêu hóa tỳ vị, gạo nếp ôn trung bổ tỳ. Các vị thuốc phối hợp nhau có thể kiện tỳ, chỉ tả, tăng khẩu vị.
② Canh liên thực tuyết nhĩ: liên tử 15–25g, anh thực 12–15g, tuyết nhĩ 6–9g, hoài sơn 15g, trứng gà 1 quả, đường phèn vừa đủ. Trước tiên sắc nước liên tử, anh thực, hoài sơn, sau đó cho tuyết nhĩ vào. Khi liên tử, anh thực chín, cuối cùng cho trứng gà (đập vỏ, đánh tan bằng que), thêm đường, ăn. Dùng để điều trị di tinh do âm thận hư. Trong phương này, liên tử, anh thực bổ hư cố tinh, tuyết nhĩ nhuận phế tỳ, đồng thời bổ thận; trứng gà bổ dưỡng cường tráng, tăng khí lực phế thận. Các vị thuốc phối hợp nhau cùng có tác dụng bổ khí âm, chỉ di tinh.