Mùa thu thuận lợi để điều chỉnh sinh cơ, nên bổ thất thực

Theo y học cổ truyền, mùa thu thuận lợi để điều chỉnh sinh cơ, loại bỏ cũ, đón mới, là thời điểm thích hợp nhất để bồi bổ cơ thể. Nhưng bồi bổ mùa thu nên chọn các thực phẩm "bổ mà không dữ", "phòng khô mà không béo", đứng đầu là thất thực.
Thất thực, còn gọi là kê đầu mi, thủy kê đầu, kê đầu bao, là thực vật một năm họ Sen, mọc phổ biến ở các vùng đầm lầy, hồ nước ở Trung Quốc. Gần đây, các nhà dược lý học nghiên cứu thấy nó chứa nhiều thành phần có lợi cho cơ thể, như protein, canxi, phốt pho, sắt, chất béo, carbohydrate, vitamin B1, B2, C, chất xơ thô, carotene... Theo y học cổ truyền, thất thực vị ngọt tính bình, vào kinh tỳ, thận, vị, có công dụng bổ dưỡng, bổ trung ích khí, cố thận khử tinh, bổ tỳ chỉ tả, ích thận chỉ khát, khai vị tăng ăn, trợ khí bổ nguyên.
Thất thực có hai dạng: sinh dùng và sao dùng. Thất thực sinh dùng chủ yếu bổ thận khử tinh, thất thực sao dùng chủ yếu kiện tỳ khai vị. Thất thực sao thường bán tại hiệu thuốc, vì khi sao phải thêm bột lúa mạch, kiểm soát lửa sao phù hợp, gia đình khó làm. Ngoài ra, cũng có dạng sao cháy dùng, chủ yếu bổ tỳ chỉ tả.
Sử dụng thất thực bồi bổ mùa thu, đơn giản nhất là làm cháo thất thực: cho 50g thất thực sao vào nồi, đun sôi một chút, thêm 100g gạo đã vo sạch, nấu thành cháo là có thể ăn. Thường xuyên ăn giúp kiện thân, cường cốt, minh mục sáng tai. Cũng có thể làm thất thực hồ: tán 1000g thất thực sao thành bột, khi dùng lấy 50–100g bột pha nước ấm uống. Tùy sở thích, có thể thêm vừng, đậu phộng, thịt hồ đào... Người dân thường dùng 60g thất thực sao, 100g thịt bò nạc, gia vị hầm nhừ ăn, cũng đạt hiệu quả tốt.
Đối với người già tỳ vị hư yếu, đi ngoài lỏng, có thể thường xuyên ăn cháo thất thực thạch đậu. Cách làm: lấy 30g thất thực sao, 20g thạch đậu sao, 10 quả táo đỏ, 100g gạo nếp, nấu thành cháo, mỗi ngày 1 lần. Đối với người già thận khí hư yếu, hay tiểu đêm, có thể thường xuyên ăn cháo thất thực kim anh. Cách làm: lấy 50g thất thực sinh, 20g kim anh, 100g gạo nếp, nấu chậm lửa thành cháo ăn. Đối với người già viêm phế quản, hen suyễn, nếu không bị cảm, có thể dùng hầm gà già ăn. Cách làm: giết gà già, làm sạch lông, nội tạng, rửa sạch máu, cho 200g thất thực sinh đã rửa sạch vào bụng gà, bỏ vào nồi đất, thêm nước vừa đủ, đun lửa lớn đến sôi, cho hành, gừng, rượu nấu, hầm nhỏ lửa 2 giờ đến khi thịt gà nhừ. Khi ăn thêm một chút muối, hạt nêm, ăn thịt uống canh.
Ngoài ra, thất thực còn dùng để giảm béo, làm đẹp.《Tôn sinh bát giám》ghi lại, lấy thất thực sinh, thân non hoa kim ngân, củ sen khô mỗi thứ 500g, trước tiên hấp chín, sau đó phơi khô, tán thành bột. Mỗi lần ăn trước bữa ăn 10g, pha với nước ấm thành cháo.