Khái niệm gan trong Đông y và Tây y có giống nhau không?

Hầu hết bệnh nhân đã trải qua điều trị Đông y và Tây y đều thiếu hiểu biết cơ bản về sự khác biệt giữa các hệ thống lý luận. Trước hết, khái niệm gan trong Tây y và khái niệm gan trong y học cổ truyền Trung Hoa là hoàn toàn khác nhau. Thông thường, khái niệm gan trong Tây y chủ yếu dựa trên góc nhìn giải phẫu học, tức là khái niệm cụ thể mà mọi người thường nghĩ đến, đó là gan – một cơ quan cụ thể. Trong Tây y, gan (liver) là một đơn vị giải phẫu học. Gan nằm sâu bên trong ổ bụng phải, phía dưới màng phổi, có chức năng giải độc, tổng hợp, chuyển hóa, thải trừ và điều chỉnh lượng máu trong cơ thể.
Trong khi đó, khái niệm gan trong y học cổ truyền Trung Hoa rộng hơn và phức tạp hơn, không chỉ là gan giải phẫu học, mà quan trọng hơn là một hệ thống chức năng, một khái niệm trừu tượng, chẳng hạn như các hoạt động tinh thần – cảm xúc của con người đều liên quan đến chức năng gan trong y học cổ truyền Trung Hoa. Tương tự, khái niệm bệnh gan trong y học cổ truyền Trung Hoa cũng khác với khái niệm bệnh gan trong Tây y, khái niệm bệnh gan trong y học cổ truyền Trung Hoa chủ yếu tập trung vào các chứng bệnh do rối loạn chức năng gan – mật và các vùng kinh lạc đi qua, chủ yếu là một nhóm các chứng bệnh, do đặc tính sinh lý gan – mật và tính phức tạp của các đường kinh lạc đi qua, nên phạm vi các chứng bệnh liên quan rất rộng. Ví dụ, một số bệnh mắt trong chẩn đoán y học cổ truyền Trung Hoa thường thấy bác sĩ nói là "can hỏa thượng viêm", "can thận âm hư", "can huyết bất túc", v.v., một số bệnh nhân tưởng rằng gan của mình có vấn đề, nhưng điều này thường không thuộc phạm vi bệnh gan trong Tây y. Do đó, hai khái niệm này không thể nhầm lẫn.
Chúng ta thường nói viêm gan B là bệnh gan do virus xâm nhập gây viêm theo quan niệm y học Tây y. Người mắc viêm gan B dễ có triệu chứng "can hỏa vượng", nhưng người có triệu chứng "can hỏa vượng" chưa chắc đã bị tổn thương viêm gan. Để hiểu rõ chức năng gan có bình thường hay không, hay có nhiễm virus viêm gan hay không, phải dựa vào xét nghiệm máu mới biết được, chứ không thể dựa vào đánh giá chủ quan của y học cổ truyền Trung Hoa. Ngược lại, để hiểu rõ gan trong y học cổ truyền Trung Hoa có vấn đề hay không thì không cần xét nghiệm máu, mà phải dựa vào đánh giá chủ quan của bác sĩ y học cổ truyền Trung Hoa, hiện nay y học cổ truyền Trung Hoa có thể dùng các thiết bị như máy đo năng lượng sinh học để hỗ trợ xác minh.
Tóm lại, định nghĩa về "gan" của Đông y và Tây y hoàn toàn khác nhau, do đó nhận thức về bệnh gan cũng có sự khác biệt lớn. Người dân nghi ngờ có bệnh gan nên đến bệnh viện kiểm tra máu trước tiên để xác định xem có thật sự mắc bệnh gan hay không. Dù điều trị bằng Đông y hay Tây y, khi điều trị bệnh phải "phân biệt chứng bệnh rồi điều trị", tức là căn cứ vào các chứng khác nhau để dùng các loại thuốc khác nhau. Nếu xác định có bệnh gan, khám sức khỏe định kỳ vẫn là bảo đảm cho sức khỏe cơ thể.