Dùng Đông – Tây y điều trị chứng bốc hỏa ở phụ nữ tiền mãn kinh

Tạp chí Học báo Học viện Y học cổ truyền Hà Nam năm 2005 số 2 đã báo cáo rằng, các bác sĩ Lý Bình thuộc Bộ phận Trung học chuyên nghiệp Trường Công nghệ Khoa học Hoàng Hà tỉnh Hà Nam, và Đinh Thư Quân thuộc Học viện Y học cổ truyền Hà Nam đã đạt hiệu quả tốt trong điều trị chứng bốc hỏa ở phụ nữ tiền mãn kinh bằng phương pháp kết hợp Đông – Tây y. Họ đã điều trị tổng cộng 45 ca bệnh nhân, trong đó 32 ca điều trị bằng Đông y đơn thuần, 13 ca điều trị kết hợp Đông – Tây y. Tất cả 45 ca bệnh nhân đều có triệu chứng chính là bốc hỏa, nóng ở vùng thân trên, đặc biệt rõ ở vùng cổ và trên đầu, khi nóng tan đi thì ra mồ hôi, da có cảm giác kích thích hoặc lạnh nhẹ, mỗi lần kéo dài vài giây hoặc vài phút, kèm theo các triệu chứng phụ như tim đập nhanh, chóng mặt, v.v.
Phương pháp điều trị: dùng bài thuốc Nhị Tiên thang gia vị: tiên mao 10g, tiên linh tỳ 10g, đương quy 15g, tri mẫu 15g, muối hoàng bạch 15g, bá ký thiên 10g, tử thảo 20g, noãn gạo căn 30g. Mỗi ngày 1 thang, chia uống sáng và tối, 20 ngày là một liệu trình. Nếu kèm theo chóng mặt, tim đập nhanh thì thêm viễn trí 10g, phúc thần 15g, thiên ma 6g; nếu kinh nguyệt mất ổn định, ra huyết kéo dài hoặc lượng nhiều thì thêm hạn liên thảo 15g, tiêu sơn tử 6g, quán trung tàn 3g; nếu kèm ngủ kém thì thêm hợp hoa bì 30g, sinh long mẫu mỗi thứ 30g (đầu tiên nấu trước); nếu kèm táo bón thì thêm rượu đại hoàng 10g, thịt tằm 10g. Uống mỗi ngày 3 lần, đồng thời mỗi tháng uống 2mg nil estrogen, ngừng khi triệu chứng biến mất hoặc giảm.
Kết quả: 13 ca điều trị kết hợp Đông – Tây y, trong vòng 1–3 tháng đều khỏi hoàn toàn; 32 ca điều trị Đông y đơn thuần, uống thuốc Đông y 5 liệu trình, khỏi 20 ca, hiệu quả rõ rệt 10 ca, không hiệu quả 2 ca, tỷ lệ hiệu quả là 96%.
Lý Bình và các cộng sự chỉ ra rằng: Tây y cho rằng chứng bốc hỏa ở phụ nữ tiền mãn kinh do rối loạn nội tiết gây ra, do chức năng buồng trứng suy giảm dần, nồng độ estrogen và progesterone giảm, dẫn đến thay đổi trong các hệ thống cơ thể gây ra loạt triệu chứng bất thường về sinh lý và tâm lý. Y học cổ truyền Trung Hoa cho rằng, chứng bệnh này chủ yếu do khí thận suy yếu, tinh huyết thiếu hụt, kinh mạch xung nhiệm hư hao, thiên quý sắp cạn, bệnh căn bản nằm ở âm thận hư, do âm thận không đủ để bổ dưỡng thủy can, khiến can âm cũng hư, kinh mạch xung nhiệm thuộc về can thận, thận thủy hư hao, tâm hỏa đỏ mạnh, can tâm hỏa vượng. Điều trị cần bổ dưỡng can thận, phối hợp ôn dương, tả hỏa. Trong bài thuốc, đương quy bổ huyết can, dưỡng âm can; tiên mao, tiên linh tỳ, bá ký thiên ôn bổ dương thận; muối hoàng bạch, tri mẫu thanh nhiệt hư; ngăn việc ôn dương quá mức. Tử thảo có tác dụng ức chế tiết hormone sinh dục tuyến yên; noãn gạo căn có tác dụng thu liễm dịch thể, cầm mồ hôi. Toàn bộ phương thuốc ôn nhưng không khô, bổ nhưng không ứ đọng. Nếu điều trị bằng thuốc Đông y đơn thuần không hiệu quả, có thể cân nhắc thêm estrogen, nhưng điều trị nội tiết tố không hoàn toàn hiệu quả, điều trị chủ yếu bằng Đông y theo phân biệt chứng bệnh là hợp lý hơn.