Si Mr. Hu, limampung taon, madalas mag-alala sa mga maliit na bagay, isang taong madaling mag-stress at anxious. Ang kanyang kalidad ng tulog ay hindi maganda. Sa nakalipas na ilang taon, dahil sa economic downturn at mahirap na negosyo, siya ay lubusang nag-alala. Sa araw, takot siyang hindi makapagtrato ng trabaho, kaya ang kanyang muscles ay nanginginig, at napapagod. Sa gabi, kahit na nasa bahay, patuloy siyang tumawag sa mga tao. Sa gabi, finally, ay nakakapagpahinga na siya, ngunit ang kanyang isip ay patuloy na nag-iisip tungkol sa araw na ito, at nagplano para sa bukas. Hindi siya makatulog, madalas magising, at madalas magdream. Para makakuha ng sapat na tulog, siya ay nagsimula mag-ingat ng sleeping pills. Una, isang tablet ay sapat, ngayon ay tatlong tablet, pero bawat isa ay nagdudulot ng shallow sleep. Si Mr. Hu ay isang typical example ng chronic insomnia.
Sanhi ng Insomnia
Ang mga sanhi ng insomnia ay marami, at maaaring isama sa sumusunod:
◎ Insomnia dahil sa paglabag sa biological clock: tulad ng shift work, paglalakbay sa iba't ibang time zones, o sobrang excitement na nagdudulot ng pagkakasira ng tulog, ngunit karaniwan ay temporary.
◎ Biglaang impact ng malaking event: tulad ng kamatayan ng kamag-anak, divorce, accident, unemployment, company closure, stock market swings, at ang recent earthquake, na nagdudulot ng emotional instability, loss, panic, at hindi makatulog sa gabi, ngunit karaniwan ay nagbago sa loob ng isang o dalawang buwan, at ito ay short-term insomnia, ngunit minsan ay maaaring magresulta sa chronic insomnia.
◎ Primary insomnia: Ang mga pasyente dito ay walang partikular na internal disease o mental illness. Karaniwan sila ay born with anxious personality, madaling mag-stress at anxious, at madalas ang kanilang kalidad ng tulog ay hindi maganda. Kapag may malaking stress o mental load, mas mahirap matulog. Dahil dito, ang insomnia ay naging chronic, kahit na ang stress ay nawala, ang magandang tulog ay hindi bumabalik. Si Mr. Hu ay kasama rito, ngunit ang ilan sa primary insomnia ay hindi nakakahanap ng anumang sanhi.
◎ Mental illness: Ang mga pasyente ng depression ay madalas may insomnia, na karaniwang nagpapakita ng pagbaba nang maaga, halimbawa sa 2–3 am, at hindi na makatulog muli. Ang mga pasyente ng mania ay hindi gustong matulog sa gabi, walang limitasyon sa energy, madalas tumawag sa mga kaibigan sa gabi, walang kapagod, at madalas ay naglalakad, may hallucinations, at hindi makatulog. Ang iba pang generalized anxiety disorder, panic disorder, at schizophrenia ay maaaring madalas hindi makatulog.
◎ Internal diseases: Ang arthritis at iba pang pain conditions ay maaaring magdulot ng pagkakasira ng tulog dahil sa sakit. Ang mga pasyente ng heart failure ay mas mahirap huminga kapag nakaupo, kaya kailangan silang matulog nang nakatayo, na nakakasira sa kalidad ng tulog. Ang iba pang thyroid disease, lung disease, at uremia ay maaaring magdulot ng insomnia.
◎ Menopause: Ang mga babae sa menopause ay madalas may hot flashes, night sweats, insomnia, at iba pang symptoms. Ang ilang premenstrual syndrome ay maaaring magdulot ng malaking anxiety, uneasiness, pain, at kahit insomnia.
◎ Medications: Ang ilang gamot tulad ng steroids (American miracle drug), kung minsan ay nagdudulot ng insomnia, at kung marami ay nagdudulot ng mental disturbance. Ang asthma medications tulad ng bronchodilators ay nagpapataas ng heartbeat at nagpapalakas ng nervous system, kaya hindi makatulog. Ang iba pang drugs tulad ng marijuana, heroin, amphetamines ay nakakaimpluwensya sa brain amines at nagpapalakas ng central nervous system, na nagdudulot ng insomnia at hallucinations.
◎ Stimulating drinks: Ang tea at coffee ay nakakalito sa normal na tulog. Ang alak, sa simula, ay nakakatulong sa tulog, ngunit kung patuloy na iniinom, parang addiction sa sleeping pills, at matapos ang ilang panahon ay nakakasira sa normal na tulog. Ang alak ay mabilis na metabolized, kaya ang effect ay nawawala sa huling bahagi ng gabi, at may headache, sweating, palpitations, at iba pang side effects na nagdudulot ng karagdagang sakit.
◎ Medical-induced: Ang doktor ay nagbigay ng sleeping pills, o ang pasyente ay sariling kumain ng sleeping pills, at dahil dito, ang gamot ay nawala ang epekto, at ang pasyente ay nagpapatulog sa gabi.
◎ Sleep-wake cycle disorder: Ang tao sa araw ay nagtrabaho, at sa gabi ay dumadalaw sa mundo ng tulog. Matapos ang 6–9 oras ng tulog, bumabangon sa umaga, at ganito ang repetitive cycle, na tinatawag na "circadian rhythm". Ngunit ang ilan ay may delayed circadian rhythm, kaya matulog lang sa 3–4 am, at bumabangon lang sa tanghalian. Kung sila ay mag-organize ng sariling schedule, walang insomnia, ngunit hindi na sumasalungat sa society's routine, kaya kailangan ayusin.
Itong mga sanhi ng insomnia ay lahat, kailangan nating suriin, hanapin ang tamang doktor, at kumuha ng tamang gamot, para maayos ang problema. Kung hindi, ang paggamit ng sleeping pills ay maaaring magpapalala ng sitwasyon.
Pagamot sa Insomnia
Ang 1/3 ng mga tao sa Taiwan na may edad 60 at pataas ay may sleep disorder. Dahil sa mas mabilis na lifestyle at mas mataas na pressure sa trabaho, ang mga kabataan na nagpapahintulot ng insomnia ay patuloy na tumataas. Estimado, ang bilang ng mga taong may insomnia sa Taiwan ay higit sa isang milyon. Ang insomnia ay nagdudulot ng kalungkutan, hindi nakakapag-isip, at nakakasira sa pang-araw-araw na buhay at trabaho. Kaya ang paggamot sa insomnia ay isang mahalagang usapin sa modernong lipunan.
◎ Pharmacological treatment: Bakit nawala ang epekto ng sleeping pills? Mula noong 1960, ang benzodiazepines ay ginamit, dahil sa mataas na seguridad, agad itong naging replacement ng barbiturates. Ito ay nag-uugnay sa specific receptors sa brain neurons, na nagpapahina sa lahat ng activity sa utak, na nagdudulot ng sedation, sleep, muscle relaxation, at anti-spasm. Sa simula, ang epekto ay maganda, ngunit ang utak ay matalino, at ito ay nakakalimutan ang dating na sleeping pills. Kung patuloy na ginagamit, ang receptors ay puno na, at ang sleeping pills ay nagiging ineffective. Kaya ang long-term use ay may mga disadvantages: a. resistance at addiction, na lumalabas sa loob ng dalawang linggo, kaya kailangan dagdagan ang dosage, at sa huli, maging maraming sleeping pills ay ineffective. b. Hindi makakapagpahinga nang maayon, ang pasyente ay madalas magreklamo ng feeling na hindi nakatulog. c. Memory loss, moodiness, dahil ang sleeping pills ay nagpapahina sa utak, kaya ito ay nagpapahina rin sa iba pang function, kaya may memory loss, lack of concentration, fatigue, at moodiness.
Antidepressants: Ang ilang traditional antidepressants at mirtazapine ay may malakas na sleeping effect, maaaring gamitin sa mga pasyente na may insomnia, lalo na kung may anxiety o depression, at ang gamot ay nakakatulong sa parehong problema, isang shot, dalawang birds, at walang resistance o addiction. Ito ang sinusuhestyon ko, ngunit dapat maging maingat sa paggamit para maiwasan ang side effects.
Iba pang gamot tulad ng antihistamine o calming agents ay may sleeping effect, maaaring gamitin sa mga pasyente na may mild insomnia, o kasama sa iba pang sleeping aids.
◎ Sa pang-araw-araw na buhay, dapat sundin ang mga sumusunod para mapabuti ang tulog:
a. Ayusin ang oras ng tulog, at sundin ang parehong oras bawat araw. b. Mag-ehersisyo nang regular, minimum na 4 beses sa isang linggo, bawat isa ay 30 minuto. c. Iwasan ang matinding ingay sa oras ng tulog. Ang mga taong may sleep disorder ay hindi makakatiis ng ingay, na maaaring mawala ang deep sleep. d. Masyadong mainit o masyadong malamig ay nakakasira sa pagtulog. e. Iwasan ang alak, kape, tea, o malalaking pagkain bago matulog. f. Iwasan ang panonood ng mga intense o stressful na programa tulad ng murder cases, kidnapping cases, na nagdudulot ng psychological uneasiness at nakakasira sa tulog. g. Kung hindi makatulog pagkalipas ng ilang sandali, bumangon na at gawin ang simpleng gawain. Patuloy na manatili sa kama ay nagdudulot ng mas mabigat na stress at mas mahirap matulog.
Sa modernong lungsod, maraming tao ang dapat matulog ngunit hindi makatulog. Sila ay naliligaw sa kama, hindi makatulog, at ang kanilang isip ay puno ng nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap. May trahedya, galit, alala, takot... Ang higit na hindi nila gustong isipin, ang higit na nakakabit sa kanila. Ang insomnia ay napakalungkot, at ang mga taong hindi nakakakita ng insomnia ay hindi nakakaintindi ng sakit nito. Sa mahabang gabi, ang mga taong may insomnia ay nagmamahal ng isang magandang, maayong tulog, walang problema, at maluwag na isip. Ang insomnia ay hindi lamang psychological factor, kundi may kinalaman sa iba't ibang hormones sa utak, complex at diverse. Mahalaga ang adjustment ng pisikal at mental health ng pasyente, at ang paggamit ng gamot ay dapat konsultahin sa doktor, hindi dapat iwasan, kung hindi ay mas mabigat ang sakit.
|
