Về dưỡng sinh cần “nói ba, nói bốn”

Người xưa coi việc tu dưỡng bản thân và dưỡng sinh như một thể thống nhất, hài hòa, trong đó nhiều quan điểm hữu ích đáng để chúng ta học hỏi.
Thứ nhất là “nói ba”, tức là quan niệm “ba cấm”: Khổng Tử nói: “Tuổi trẻ, huyết khí chưa định, cấm sắc; lúc trưởng thành, huyết khí đang mạnh, cấm đấu; lúc già, huyết khí suy yếu, cấm tham”. Trong đó, quan niệm “già mà cấm tham” đặc biệt đáng suy ngẫm đối với người cao tuổi. “Tham” nghĩa là “cầu lấy, chiếm hữu” lợi ích. Người già trải qua nhiều thăng trầm, hiểu sâu sắc “sinh không mang theo, chết không mang đi, cuộc đời chỉ là một hành trình”, vì vậy càng nên quý trọng sức khỏe.
Thứ hai là “nói bốn”. Thứ nhất là phương pháp luyện tập thể thao cổ xưa do các nhà y học cổ đại sáng tạo, dựa trên việc bắt chước cử động của bốn loài động vật: hổ, nai, gấu, khỉ, nhằm tăng cường sức khỏe thể chất – đây là hình thức luyện tập thể thao nguyên thủy của người xưa, tiền thân của các môn võ thuật, thể dục thể thao hiện đại. Hoa Đà nói: “Thân thể vận động thì khí ngũ cốc tiêu hóa, huyết mạch lưu thông, bệnh không thể sinh ra, giống như trục xe không hư hỏng”. Ông đặt vận động lên hàng đầu trong dưỡng sinh. Thứ hai là thuyết “tứ tổn” trong Đông y: “Can tổn thần tổn, tỳ tổn thực tổn, phế tổn khí tổn, thận tổn tinh tổn”. Nhắc nhở con người trong công việc và sinh hoạt cần giữ “hòa hợp”, có quy luật và nhịp điệu. Đồng thời, chế độ ăn uống phải khoa học hợp lý, kết hợp lao động và nghỉ ngơi hợp lý, mới đạt được mục đích tu dưỡng bản thân, dưỡng sinh, sống lâu.