Chuỗi tập thể dục Đông y – Đi bộ
Đi bộ là đi lại thoải mái, chậm rãi. Câu nói xưa có: “Ăn no đi bộ trăm bước, sống đến chín mươi chín”, “Không việc gì cứ đi bộ, chẳng cần vào hiệu thuốc”. Đi bộ là một trong những phương pháp rèn luyện sức khỏe truyền thống của Trung Hoa, các nhà dưỡng sinh xưa đều cho rằng “Một lần đi bộ còn hơn trăm lần luyện tập”. Trong “Hoàng Đế Nội Kinh” đã viết: “Ngủ sớm dậy sớm, đi bộ rộng rãi trong sân”, chữ “quảng bộ” ở đây chính là đi bộ, khuyến khích mọi người buổi sáng dậy nên đi dạo trong sân vườn. Đại y sĩ đời Đường Tôn Tư Mạo cũng đề cao: “Đi ba tới hai dặm, hay ba trăm tới hai trăm bước là tốt”, “giúp ăn ngon, không bệnh tật”. Ngoài ra, trong “Tử Nghiêm Ẩn Thư” cũng nói: “Mỗi tối trước khi ngủ, đi quanh phòng ngàn bước, mới nằm xuống”. Điều này cho thấy phương pháp đi bộ để rèn luyện sức khỏe đã có lịch sử lâu đời ở Trung Quốc, là phương pháp được yêu thích và dễ thực hiện, thuận tiện. Qua việc đi lại chậm rãi, tự nhiên, phối hợp nhịp nhàng của tứ chi, toàn bộ khớp xương, gân cốt được vận động vừa phải, cộng thêm tâm trạng thoải mái, giúp khí huyết lưu thông, kinh lạc thông suốt, lợi cho khớp xương, nuôi dưỡng gân cốt, làm tinh thần sảng khoái, bổ ích cho ngũ tạng. Kiên trì lâu dài sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh, sống lâu.
Đi bộ rèn luyện sức khỏe phù hợp với mọi lứa tuổi, đặc biệt có lợi cho người lớn tuổi làm việc trí óc. Vì họ có điều kiện thể chất kém hơn, cơ bắp yếu, khớp cứng nhắc, không linh hoạt, nên phương pháp luyện tập đơn giản, nhẹ nhàng, dịu dàng, hiệu quả này phù hợp hơn. Có người đã so sánh hai nhóm trung niên qua điện tâm đồ, nhóm đi bộ đến nơi làm việc (đi hơn 20 phút) có tỷ lệ “bất thường thiếu máu cơ tim” thấp hơn nhóm đi xe đến nơi làm việc đến 1/3. Nguyên nhân là vì đi bộ có tác dụng mát-xa gián tiếp đối với nội tạng. Khi đi bộ, để đáp ứng nhu cầu vận động, cơ tim co bóp mạnh hơn, lượng máu tống ra tăng, lưu thông máu nhanh hơn, tạo hiệu ứng mát-xa gián tiếp cho tim, giúp phòng ngừa suy giảm chức năng tim ở người già. Chuyên gia tim mạch Mỹ Bát Độ Tề từng nói: “Hãy tin tôi đi, đi bộ nhanh nhẹn còn có lợi hơn chạy chậm, và bất kỳ tầng lớp nào cũng có thể thực hiện được.” Tiến sĩ y học thể thao Lai Vĩ cũng nói: “Đi bộ nhanh nhẹn 20 phút có thể làm tăng nhịp tim lên 70%, hiệu quả tương đương với chạy chậm.”
Khi đi bộ, thở đều đặn, nhịp nhàng, tăng tốc và sâu hơn, vừa đáp ứng nhu cầu cung cấp oxy cho cơ khi vận động, vừa rèn luyện và nâng cao chức năng hệ hô hấp. Đặc biệt, biên độ hoạt động của cơ hoành tăng lên, có tác dụng tương tự như khí công, giúp tăng cường chức năng tuyến tiêu hóa; vận động của cơ bụng có tác dụng mát-xa đối với dạ dày ruột, hỗ trợ tiêu hóa và hấp thụ thức ăn, đồng thời phòng ngừa táo bón.
Đi bộ đặc biệt có lợi cho người làm việc trí óc, vì đi bộ nhẹ nhàng có thể giảm căng thẳng thần kinh – cơ, mang lại hiệu quả an thần. Hơn nữa, đi bộ còn là chìa khóa mở trí tuệ. Khi đi bộ, cơ thể dần ấm lên, lưu thông máu tăng, lượng oxy cung cấp cho não tăng, trở thành chất xúc tác tốt cho lao động trí tuệ. Nhiệt sinh ra do tăng lưu thông máu có thể nâng cao khả năng tư duy. Như triết gia Pháp Lu Xô từng nói: “Đi bộ giúp tôi suy nghĩ, cơ thể phải luôn vận động, trí não mới hoạt động”. Nhà thơ Đức Goethe từng nói: “Tư tưởng quý giá nhất và cách diễn đạt tốt nhất của tôi đều xuất hiện khi tôi đang đi bộ”. Những người làm việc văn phòng suốt ngày ngồi, ra ngoài không khí trong lành đi bộ, có thể giúp tế bào vỏ não vốn căng thẳng trở nên thư giãn, được nghỉ ngơi tích cực, từ đó nâng cao hiệu suất làm việc.
Tóm lại, đi bộ thật sự có lợi cho sức khỏe thể chất và tinh thần, nhưng phải làm thế nào để thực hiện đúng?
(1) Yếu tố đi bộ.
Trước khi đi bộ, toàn thân nên thả lỏng tự nhiên, điều chỉnh hơi thở đều, rồi mới đi bộ chậm rãi. Nếu cơ thể căng thẳng, cử động sẽ cứng nhắc, không điều hòa, ảnh hưởng đến hoạt động của cơ và khớp, không đạt mục đích rèn luyện.
Khi đi bộ, bước đi nên nhẹ nhàng, như đi trong vườn hoa, toàn thân khí huyết mới điều hòa, mạch máu thông suốt. Đi bộ nên chậm rãi, không vội vàng, không lo lắng chuyện gì. Như vậy, tâm trạng thư giãn, vui vẻ, không chỉ nâng cao hứng thú đi bộ, mà còn là một yếu tố quan trọng trong dưỡng sinh đi bộ.
Đi bộ cần tiến hành từ từ, tùy theo sức, làm việc nhẹ nhàng nhưng không kiệt sức, nếu quá sức sẽ tổn hao khí và tổn hại thể hình, không đạt mục đích đi bộ.
(2) Tốc độ đi bộ.
Đi nhanh: khoảng 120 bước/phút. Tập lâu sẽ kích thích đại não, phấn chấn tinh thần, làm chân khỏe mạnh. Nhưng đi nhanh không có nghĩa là chạy nhanh, chỉ nhanh hơn một chút so với đi chậm.
Đi chậm: khoảng 70 bước/phút. Giúp ổn định tâm trạng, loại bỏ mệt mỏi, có tác dụng tốt đối với tỳ vị, hỗ trợ tiêu hóa. Phương pháp này rất phù hợp với người già yếu.
Đi chơi: là kiểu đi đi, dừng dừng, nhanh chậm xen kẽ, vì tự do, thoải mái nên gọi là đi chơi. Rất hữu ích cho người sau bệnh cần phục hồi.
(3) Thời gian đi bộ.
Đi bộ sau bữa ăn: Trong “Lão Lão Hằng Ngôn” viết: “Sau khi ăn, thức ăn dừng lại trong dạ dày, nên đi bộ vài trăm bước, tan khí vào tỳ, giúp tiêu hóa thức ăn dễ dàng”. Điều này cho thấy đi bộ sau bữa ăn giúp kiện tỳ tiêu hóa, kéo dài tuổi thọ.
Đi bộ buổi sáng: Sáng sớm thức dậy, hoặc trong sân vườn, hoặc dưới con đường rợp bóng cây, nơi không khí trong lành, yên tĩnh. Nhưng cần chú ý đến thay đổi thời tiết, mặc thêm áo phù hợp.
Đi bộ vào mùa xuân: Buổi sáng mùa xuân là phương pháp dưỡng sinh thích hợp với thời tiết, vì mùa xuân là mùa vạn vật sinh sôi, con người cũng nên vận động theo xu hướng sinh trưởng của thiên nhiên.
|
