Chăm sóc sức khỏe: Dưỡng sinh mùa xuân cho người cao tuổi là lựa chọn hàng đầu

Chuyên gia mời: Lãnh đạo dược sĩ cấp cao, Bệnh viện Phụ nữ - Nhi đồng thuộc Trường Đại học Y học cổ truyền Hồ Nam Lưu Thiệu QuýGần đây, bà Chu, 78 tuổi ở Hồ Nam trở thành "người nổi tiếng" trên truyền thông vì nghĩ mình mang thai. Theo Phó Giáo sư Đinh Hồng tại Viện Hỗ trợ Sức khỏe Phụ nữ - Nhi đồng Thành phố Trường Sa, vào tháng 9 năm ngoái, con gái bà mua một ít vảy hươu tặng bố mẹ. Bà Chu đã ăn rất nhiều, sau đó dần dần ăn nhiều hơn, đặc biệt là thịt mỡ. Đinh Hồng nói rằng việc bà Chu tưởng mình mang thai thực ra do ảnh hưởng của vảy hươu; bụng to lên chỉ là do tích tụ mỡ. Vì vảy hươu chứa hormone nam giới, có thể kích thích chuyển hóa cơ thể, thúc đẩy cảm giác thèm ăn. Những thuốc bổ thận tráng dương này ăn quá nhiều còn có thể gây tăng huyết áp; khi đo huyết áp bà Chu đạt tới 190/110.Người cao tuổi thường quan tâm nhiều đến sức khỏe, cũng là nhóm người thích bồi bổ, và mê tín vào các thực phẩm quý như yến, sụn cá voi, vảy hươu... Bác sĩ Lưu Thiệu Quý, lãnh đạo dược sĩ cấp cao tại Bệnh viện Phụ nữ - Nhi đồng thuộc Trường Đại học Y học cổ truyền Hồ Nam, cho biết thực tế một số thực phẩm quý hiếm lại không có hiệu quả dưỡng sinh kỳ diệu nào, trong khi những thực phẩm bình thường như khoai lang, hành tây lại có giá trị dưỡng sinh đáng kể. Cần xác định món ăn bổ dưỡng dựa trên nhu cầu thực tế, đừng đánh giá cao thấp dựa vào giá cả, đặc biệt nhóm người cao tuổi nên lấy hiệu quả thực tiễn làm nguyên tắc bồi bổ.Thực phẩm bổ không nhất thiết càng đắt càng tốtBác sĩ Lưu Thiệu Quý cho rằng người cao tuổi dùng thuốc bổ cần thận trọng. Trước hết, nên tham vấn bác sĩ hoặc dược sĩ có kinh nghiệm, hiểu rõ tình trạng âm dương, hư thực, nhiệt hàn, khí huyết, tránh tin vào quảng cáo sai sự thật, tự ý bổ sung một cách mù quáng. Nếu có triệu chứng bất thường hoặc đã chẩn đoán mắc bệnh nghiêm trọng, nên đi bệnh viện điều trị, không nên tự ý quyết định hay nghe theo lời khuyên từ người khác mà dùng thuốc tùy tiện.Nên bồi bổ phù hợp với mùa vụ, khí hậu và địa lý. Ví dụ, mùa thu đông, đặc biệt là trước và sau ngày Đông chí là thời điểm thích hợp để bồi bổ. Mùa xuân hè, đặc biệt là mùa hè nóng bức, thường không nên dùng các loại bổ tính nhiệt, khô. Cần chú ý hiện tượng "không chịu được bổ", có người dù thể chất yếu nhưng sau khi dùng thuốc bổ lại xuất hiện tiêu chảy, đầy bụng, bồn chồn khó chịu hoặc "nóng trong người".Không nên nóng vội, phải kiên trì nguyên tắc bổ nhẹ và từ từ, đừng mong "ăn một lần thành người béo mập", không nên dùng các loại thuốc quá cay nóng, quá lạnh hoặc quá dính, đặc biệt không nên tùy tiện dùng các loại thuốc bổ thận tráng dương như vảy hươu, dương vật hươu, dương vật ngựa, dương vật bò, thận chó, thận hải cẩu... Những loại thuốc này tính nóng mạnh, hàm lượng hormone cao, chỉ nên dùng cho người có suy giảm dương khí thận nghiêm trọng. Ngoài ra, một số loại thuốc dạng keo và các thuốc như thục địa, hoàng quế có tính dính, cũng không nên dùng tùy tiện đối với người tỳ vị yếu, tiêu hóa kém.Không nên quá coi trọng giá tiền, tìm kiếm các loại bổ dưỡng quý hiếm đắt đỏ. Một số người có điều kiện kinh tế tốt, khi bồi bổ thường tìm kiếm các loại cao cấp như nhân sâm rừng, yến, sụn cá voi... Thực tế điều này là không cần thiết. Về mặt protein, yến và sụn cá voi đều đạt trên 50% và 83%, nhưng đều là loại protein không hoàn chỉnh. Tóm lại, dù là bồi bổ bằng thực phẩm hay thuốc, đều phải khoa học, hợp lý, căn cứ vào tình trạng cụ thể của từng người, dưỡng sinh theo chứng, bồi bổ theo chứng, vừa đủ, đúng mức.Dưỡng sinh mùa xuân là lựa chọn hàng đầu“Đáp ứng khí xuân, chính là đạo lý dưỡng sinh”. Đối với con người, mùa xuân càng cần chú ý điều dưỡng chế độ ăn uống để giữ gìn sức khỏe. Dưỡng sinh mùa xuân “cần bổ dưỡng qua thực phẩm”. Nhưng phải căn cứ vào đặc điểm dương khí trong cơ thể dần phát sinh vào mùa xuân, chọn thực phẩm bổ dưỡng bình hòa, thanh bổ, tránh phản tác dụng.Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng người trung niên, cao tuổi có hiện tượng lão hóa sớm, mắc các bệnh mãn tính thể trạng yếu, đau lưng chóng mặt, da xanh xao, tinh thần uể oải, đều có thể tận dụng mùa xuân để chọn phương pháp bồi bổ thực phẩm phù hợp với thể chất và bệnh tình, nhằm phòng bệnh, chữa bệnh. Người cao tuổi có các biểu hiện trên có thể dùng thực phẩm bổ dưỡng bình hòa. Các thực phẩm có tác dụng này gồm: kê mạch, ý dĩ, các loại ngũ cốc; đậu nành, đậu đỏ, các loại trái cây như cam, táo, hạt mè, hạt hồ đào, có thể dùng lâu dài.Người cao tuổi nếu có âm hư nội nhiệt, có thể dùng phương pháp bổ thanh. Các thực phẩm này gồm: lê, củ sen, cỏ nhọ nồi, bách hợp... Loại thực phẩm này có tính mát, sau khi ăn có tác dụng thanh nhiệt, chống viêm, giúp cải thiện thể chất xấu. Người cao tuổi đang trong giai đoạn bệnh hoặc phục hồi sau bệnh nên dùng thực phẩm thanh mát, sạch sẽ, hương vị thơm ngon, dễ tiêu hóa, như cháo gạo tẻ, cháo liên nhục, cháo rau xanh nghiền, thịt khô...Y học Trung Hoa cho rằng: “Vạn thảo hồi nha, vạn bệnh phát tác”, nghĩa là mùa xuân dễ tái phát bệnh cũ. Do thời tiết ấm áp, gió nhiều, thuận lợi cho vi khuẩn, virus sinh sôi và lây lan, vì vậy mùa xuân thường gặp nhiều bệnh nhiễm trùng ngoài, đối với người cao tuổi thể chất yếu, càng cần chú ý.