Tư thế ngủ

Tư thế ngủ
Từ xưa đến nay, người Trung Quốc luôn coi trọng các tư thế của con người. Câu nói “Đứng như cây thông, ngồi như đồng hồ, nằm như cung” nghĩa là bất kể lúc nào, con người cũng nên duy trì một tư thế tốt.
Nhưng nhiều người lại không quan tâm lắm đến tư thế ngủ. Một số người nằm ngửa thẳng tắp, một số thích nằm úp mặt lên gối, một số cuộn tròn người như “con tôm”, một số dang tay duỗi chân, một số để tay lên ngực... Những tư thế này đều chưa đúng. Vậy tư thế ngủ nào là tốt?
Khổng Tử từng nói trong “Luận Ngữ”: “Thủ bất tử, giác bất dục,” nghĩa là ngủ nên nằm nghiêng. Trong “Dư Kim Yếu Phương – Tạo Lâm Dưỡng Tính” viết: “Nằm nghiêng gập gối, ích khí lực, hơn hẳn nằm ngửa.” Cũng đề xuất nên nằm nghiêng. Người tu luyện khí công còn có câu “Nằm nghiêng như rồng, nằm ngửa như hổ, nằm thẳng như xác chết,” tức là ưu tiên nằm nghiêng, chủ yếu là nằm nghiêng bên phải, ít dùng bên trái, cơ thể tự nhiên cong lại, kết hợp thêm nằm ngửa. Tại chùa Đại thừa ở đảo Phổ Đà, quần đảo Chu Sơn, có một tượng Phật nằm khổng lồ, nằm nghiêng bên phải, tư thế như cung cong, thể hiện tư thế ngủ thoải mái. Chùa này được xây dựng từ năm thứ 12 đời Đường Đại Trung, đã hơn 1100 năm. Hình dáng Phật nằm phản ánh nhận thức thời đại về tư thế ngủ tốt nhất.
Nằm nghiêng bên phải, cơ thể cong tự nhiên, giúp cơ bắp và gân xương toàn thân thư giãn, đồng thời giữ cho các tạng phủ trong cơ thể ở vị trí tự nhiên, thuận lợi để loại bỏ mệt mỏi, duy trì thông suốt đường thở và mạch máu.
Nếu nằm nghiêng bên trái, tim dễ bị ép, ảnh hưởng đến tuần hoàn máu tim, đặc biệt với người có tỳ vị hư yếu, sau khi ăn nằm nghiêng trái sẽ cảm thấy khó chịu, ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa.
Nằm ngửa hay nằm úp, thân người và hai chân đều phải giữ thẳng, một là khó thay đổi tư thế, hai là cơ co bị kéo căng, cơ bắp không thể thư giãn hoàn toàn, do đó không đạt được mục đích nghỉ ngơi đầy đủ. Đồng thời, khi nằm ngửa, tay thường vô thức đặt lên ngực, vừa dễ ép tim phổi, ảnh hưởng chức năng, vừa dễ gây ác mộng hoặc ma quỷ. Ngoài ra, do mặt hướng lên trên, khi ngủ say, dễ bị lưỡi rơi xuống hoặc nước miếng trôi vào khí quản gây ngáy hoặc ho sặc.
Nằm úp khiến ngực bụng bị ép nặng hơn, miệng mũi dễ bị che kín bởi gối, để tránh bị che, phải nghiêng đầu lâu, dẫn đến tổn thương cơ cổ. Với trẻ sơ sinh, nằm úp càng không nên, vì trẻ chưa có khả năng tự xoay người, thường không chủ động lật người, xương mặt và miệng còn chưa hoàn thiện, nằm úp lâu sẽ gây biến dạng xương mặt và miệng, thậm chí dị dạng.
Tất nhiên, tư thế ngủ không thể cố định mãi. Một số người quan sát thấy, một đêm ngủ, người ta thường phải lật người từ 20–45 lần để tìm tư thế thoải mái, nhưng nên ưu tiên nằm nghiêng. Nếu nằm ngửa, tay không nên đặt lên ngực, cũng không nên ôm đầu gối, chân không nên chéo nhau, để toàn thân thư giãn. Nằm nghiêng bên trái trong thời gian ngắn cũng được chấp nhận, nhưng với người tim yếu, nằm nghiêng trái dễ làm tim bị ép, ảnh hưởng tuần hoàn máu tim. Với người tỳ vị hư, ăn xong nằm nghiêng trái sẽ cảm thấy khó chịu, ảnh hưởng chức năng tiêu hóa ruột. Với phụ nữ mang thai bình thường, không nên nằm ngửa thường xuyên, vì tử cung to dần thường xoay phải, chèn ép tĩnh mạch chủ dưới, làm giảm lượng máu hồi về tim, dẫn đến giảm cung cấp máu và oxy cho não, có thể gây ra các triệu chứng như tức ngực, chóng mặt, đổ mồ hôi, khó thở, buồn nôn, nôn ói, hạ huyết áp… gọi là “hội chứng hạ huyết áp khi nằm ngửa”.
Thêm nữa, với một số bệnh nhân, tư thế ngủ cần linh hoạt điều chỉnh. Ví dụ người mắc bệnh tim nặng kèm suy tim, hoặc đang bị hen phế quản cấp, chỉ có thể nằm nửa nằm hoặc nửa ngồi. Với bệnh nhân viêm gan cấp tính, thường cảm thấy đau ở vùng gan, nếu nằm nghiêng bên phải sẽ làm tăng đau, nên nằm nghiêng trái là tốt hơn.