Được Thần và Mất Thần
Trong《Hoàng Đế Nội Kinh》có nói: “Được Thần thì thịnh, mất Thần thì diệt.” “Thịnh” là chỉ sinh cơ dồi dào; “Diệt” là chỉ sự chết đi của sự sống. Điểm phân biệt chính là có Thần hay không có Thần.
“Có Thần” hay “không có Thần” chủ yếu thể hiện ở chất lượng tinh thần, ý thức có tỉnh táo hay không, cử chỉ có điều hòa, linh hoạt hay không, phản ứng có nhạy bén hay không. Vì mắt “là nơi tụ hội tinh khí của ngũ tạng lục phủ”, “Thần tàng ở tâm, biểu hiện bên ngoài ở mắt”, nên quan sát sự thay đổi ánh mắt là dấu hiệu quan trọng để nhận biết có Thần hay không có Thần.
Nếu hai mắt sáng, linh hoạt, nhìn rõ ràng, lời nói rõ ràng, thì gọi là được Thần; ngược lại, ánh mắt mờ, đồng tử đờ đẫn, tinh thần suy nhược, phản ứng chậm chạp, thì gọi là mất Thần, người mất Thần cho thấy chính khí cơ thể đã bị tổn thương, bệnh tình nghiêm trọng, tiên lượng xấu. Nói bằng ngôn ngữ khoa học hiện đại, được Thần là tâm lý khỏe mạnh; mất Thần là tâm lý không lành mạnh, không vệ sinh. Tiêu chuẩn chính của vệ sinh tâm lý gồm:
Thứ nhất, phát triển trí tuệ phải bình thường, vì đây là điều kiện tâm lý cơ bản để sống, học tập và làm việc bình thường; còn trí tuệ kém là khuyết điểm tâm lý phổ biến nhất của con người.
Thứ hai, phải ổn định cảm xúc, tâm trạng vui vẻ. Cảm xúc ổn định cho thấy hoạt động hệ thần kinh trung ương đang ở trạng thái cân bằng tương đối; tâm trạng vui vẻ cho thấy hoạt động thể chất và tinh thần của con người đang ở trạng thái hài hòa và thỏa mãn.
Thứ ba, phải có mối quan hệ xã hội tốt. Con người tồn tại trong môi trường xã hội phức tạp và phân công lao động, tự nhiên tồn tại vấn đề quan hệ giữa người với người; xây dựng mối quan hệ tốt với người khác có thể loại bỏ cảm giác cô đơn.
Thứ tư, tăng cường cải tạo bản thân và môi trường khách quan để thích nghi với nhu cầu sinh tồn. Thích nghi là sự điều chỉnh giữa cá nhân và môi trường xung quanh nhằm đáp ứng nhu cầu sinh tồn. Có thể cải tạo môi trường để thích nghi với nhu cầu sinh tồn của cá nhân, hoặc cải tạo bản thân để thích nghi với yêu cầu của môi trường. Sức khỏe tâm lý đòi hỏi sự hài hòa thống nhất giữa bản thân và môi trường thực tế khách quan. Đối với các vấn đề xảy ra trong cuộc sống, phải đối diện với hiện thực bằng thái độ tích cực, bình tĩnh, xử lý một cách cẩn trọng và hiệu quả.
Thứ năm, tích cực tham gia lao động rèn luyện. Lao động giúp con người nhận thức giá trị bản thân, ý nghĩa cuộc sống.
|
