★ Bệnh án: Ông ấy khát nước, miệng khô, tâm trạng bực bội
Thu đã đến, trời dần lạnh. Nhưng ông Lưu luôn cảm thấy miệng khô, họng khô, khó chịu: khoang mũi nóng rát, có cảm giác như bị khói thuốc đốt; đôi khi còn chảy máu; cổ họng ngứa ngáy, ho không dứt, ho khan từng cơn, đôi khi chỉ khạc ra một ít đờm đặc; môi khô, chạm vào là nứt ra, đau đến mức uống nước hay ăn cơm đều thấy khó khăn, dù uống nước cũng không thấy mát; đôi khi còn xuất hiện các triệu chứng như họng khô, đau đầu, nghẹt mũi, nhưng lại không phải cảm cúm…
★ Chẩn đoán: Thiếu nước trong cơ thể gây ra “khô hanh thu”
Thực ra, những triệu chứng mà ông Lưu gặp phải chính là “khô hanh thu” – thuật ngữ thường dùng trong y học cổ truyền Trung Hoa. Bác sĩ Phó viện trưởng Fu Shanlai, chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, cho biết: mùa thu khí hậu khô hanh, sau mùa hè cơ thể đã mất nhiều mồ hôi, các mô trong cơ thể thiếu nước. Lúc này, không khí khô hanh lại làm tăng tốc độ mất nước qua da và niêm mạc. Vì vậy, xuất hiện các biểu hiện như da khô, mũi khô, môi khô, đau đầu, họng đau, ho khan, bàn tay bàn chân nóng, đại tiện khô cứng – tất cả đều là biểu hiện của chứng “khô hanh thu”.
★ Phương pháp điều trị: Uống nước đúng lúc, dưỡng âm, thanh nhiệt, trừ khô
Người già mùa thu cần bổ sung nước, uống nhiều nước lọc, trà nhạt, sữa đậu nành... và ăn nhiều thực phẩm nhuận phổi, sinh tân, dưỡng âm, trừ khô như củ cải, củ sen, củ sâm, mật ong... Những người có nội nhiệt nặng, ho do phế nhiệt, họng đau, đại tiện khô cứng, có thể ăn nhiều quả lê – loại quả có tác dụng sinh tân chỉ khát, thanh nhiệt hạ hỏa, nhuận phế trừ khô. Nên hạn chế ăn các thực phẩm kích thích như ớt, hành, tỏi, gừng, hạt tiêu, rượu mạnh, và các món chiên rán, béo ngậy.
Ho khan do khô hanh thường kéo dài, không khỏi. Nhưng dùng phương pháp ăn uống điều trị thường đạt hiệu quả phòng ngừa và điều trị: ví dụ, lấy 3 quả lê rửa sạch, đun với nước khoảng 30 phút, lọc bỏ bã, cho thêm 50 gram gạo vào nấu thành cháo ăn, có tác dụng thanh tâm, hạ hỏa. Đặc biệt phù hợp với người ho do phế nhiệt.
Để phòng ngừa chứng khô hanh thu, người già nên tùy theo sở thích và thể lực, thường xuyên đi dạo ở nơi có không khí trong lành, hít thở sâu để đào thải khí độc, hấp thụ khí tươi, cũng có thể luyện tập chạy chậm, tập thể dục, tập võ công... nhằm nâng cao chức năng phổi và khả năng chịu đựng của cơ thể, từ đó hiệu quả chống lại khí khô hanh khắc nghiệt của mùa thu.
|
