Vào mùa xuân nên ăn nhiều thực phẩm dưỡng can kiện tỳ
Chế độ ăn uống mùa xuân lấy “bổ bình” làm chuẩn tắc, trọng tâm là dưỡng can kiện tỳ. Thời điểm này thuộc can, can có đặc tính sinh phát như cây cối mùa xuân, chủ khí dương trong cơ thể phát triển. Nếu chức năng can bị tổn thương sẽ dẫn đến rối loạn lưu thông khí huyết toàn thân, các tạng phủ khác bị ảnh hưởng và gây bệnh. Ngoài ra, vị chua vào can, là vị bản vị của can. Nếu can đã hoạt động mạnh trong mùa xuân mà lại ăn quá nhiều thực phẩm vị chua, sẽ khiến can khí quá thịnh, can khắc tỳ sẽ làm tổn thương tỳ. Tỳ lại liên quan mật thiết với vị, do đó tỳ suy sẽ ảnh hưởng đến việc tiêu hóa và hấp thu thức ăn của vị. Vị ngọt vào tỳ, rất thích hợp để bổ ích khí tỳ, tỳ khỏe lại hỗ trợ khí can. Vì vậy, mùa xuân nên bổ dưỡng theo lời khuyên của bác sĩ thiên niên kỷ Đường Tôn Tư Mạo: “Giảm chua tăng ngọt, để dưỡng khí tỳ”. Nghĩa là ăn ít thực phẩm vị chua, tăng thực phẩm vị ngọt để nuôi dưỡng can và tỳ, có lợi cho phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe.
Thức ăn tính ôn vị ngọt ưu tiên là ngũ cốc như gạo nếp, gạo đen, cao lương, thục mi, yến mạch; rau quả như đậu dao, bí ngô, đậu trắng, táo đỏ, nhục quế, hạnh nhân, hạt dẻ; thịt cá như thịt bò, dạ dày heo, cá chép, cá vàng, cá lăng, cá trôi, cá lóc.
Con người hấp thu đầy đủ chất dinh dưỡng từ những thực phẩm này, giúp dưỡng can và kiện tỳ song song hiệu quả.
Thứ hai, phải phù hợp với khí sinh phát của mùa xuân, nên ăn nhiều thực phẩm ôn bổ dương khí, đặc biệt là đầu xuân vẫn còn dư lạnh mùa đông, có thể chọn ăn hành lá, tỏi, hành tây, mộc nhĩ, cải đầu to, cải bẹ, rau mùi, gừng, hành.
Những loại rau này đều tính ôn vị cay, vừa tán hàn, vừa tiêu diệt vi khuẩn sinh sôi trong môi trường ẩm ướt.
Thứ ba, gió ấm vào xuân hoặc nóng bất ngờ cuối xuân dễ kích thích nội nhiệt, sinh hỏa can hoặc khiến dịch thể trong cơ thể thoát ra ngoài, nên ăn phối hợp một số thực phẩm thanh giải nội nhiệt, dưỡng can như kê mạch, ý dĩ nhân, cỏ thi, rau bina, rau dền, cần tây, mầm cúc hoa, cải thảo, bầu, bí, măng cụt, dưa leo, nấm.
Những thực phẩm này đều tính mát vị ngọt, có thể thanh giải nội nhiệt, nhuận can minh mục.
Với trái cây tươi, dù có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, giải khát, nhưng phần lớn vị chua, không nên ăn nhiều vào mùa xuân. Nếu cần giải nội nhiệt, nên ăn chuối, lê tươi, mía hoặc quả khô hồng khô.
|
