Ăn uống phải vệ sinh

Ăn uống phải vệ sinh
Ngạn ngữ nói: “Bệnh từ miệng vào”, cho thấy tầm quan trọng của việc giữ vệ sinh ăn uống. Nhưng một số người lại xem nhẹ, câu nói “không sạch không sao, ăn cũng chẳng bệnh” vẫn vang lên đâu đó. Đặc biệt ở vùng nông thôn, nhất là vùng xa xôi, đây là vấn đề cần được quan tâm nghiêm túc.
Nhân dân Trung Quốc từ xưa đã có thói quen giữ vệ sinh ăn uống. Đại giáo sư Khổng Tử sớm đã đưa ra một số thực phẩm không nên ăn: “Thực phẩm hư hỏng, cá thiu, thịt ôi, không ăn; màu sắc xấu, không ăn; mùi hôi thối, không ăn; nấu không đúng cách, không ăn; cắt không đúng cách, không ăn;…” Điều quan trọng nhất là không ăn thực phẩm bị hư hỏng, “thực phẩm hư hỏng” tức là thực phẩm để lâu bị thối rữa; “cá thiu” là cá bị thối, “thịt ôi” là thịt bị thối, những thực phẩm này không nên ăn. Làm thế nào để xác định thực phẩm có bị hư hỏng hay không? Khổng Tử khuyên quan sát màu sắc và mùi vị thực phẩm. “Màu sắc xấu” là màu sắc khó coi, “mùi hôi thối” là mùi khó chịu, bất kỳ thực phẩm nào có biểu hiện như vậy đều không nên ăn, ăn vào sẽ gây ngộ độc thực phẩm. Đặc biệt là các thực phẩm chứa nhiều nước như cá, thịt, trứng, trái cây, rau củ, trong thời tiết nóng thường bị thối rữa, lên men, mốc trong thời gian ngắn. Có rất nhiều biện pháp phòng ngừa thực phẩm bị hư hỏng, một trong số đó là bảo quản bằng lạnh, vì hạ thấp nhiệt độ môi trường có thể ức chế sự sinh trưởng và phát triển của vi sinh vật, làm giảm hoạt tính enzyme và tốc độ phản ứng hóa học trong thực phẩm. Tuy nhiên, nhiệt độ thấp không thể tiêu diệt vi sinh vật, cũng không thể phá hủy enzyme, vì vậy thời gian bảo quản phải có giới hạn. Hiện nay, nhiều người thích mua rất nhiều thực phẩm để trữ trong tủ lạnh dịp Tết, nhưng nếu để lâu cũng sẽ bị thối rữa.
Đồ dùng nhà bếp thường dính nhiều vi khuẩn, virus, trứng ký sinh trùng, vì vậy cần thường xuyên tiệt trùng. Trước khi tiệt trùng, nên rửa sạch đồ dùng, dùng nước nóng hoặc chất tẩy mỡ để loại bỏ lớp dầu mỡ, giúp hiệu quả tiệt trùng tốt hơn. Các phương pháp tiệt trùng phổ biến gồm tiệt trùng bằng đun sôi, tiệt trùng bằng hơi nước và tiệt trùng bằng nước Javel.
Thực phẩm dầu mỡ hoặc các loại bánh, kẹo, thịt xông khói, xúc xích giàu chất béo, trong quá trình bảo quản, do tác động của ánh nắng, thùng kim loại và vi sinh vật, sẽ sinh ra mùi “hắc” – gọi là hiện tượng oxy hóa lipid theo hóa học. Sau khi bị oxy hóa, không chỉ làm thay đổi mùi vị thực phẩm, làm giảm giá trị dinh dưỡng bản thân, mà còn gây hại cho cơ thể, ăn vào sẽ kích thích niêm mạc đường tiêu hóa, gây buồn nôn, nôn mửa.
Một số người thích dùng báo gói thực phẩm, nhưng giấy báo, tạp chí, sách in đầy mực, mực chứa nhiều hợp chất hữu cơ halogen, một chất độc hại rất lớn. Ngoài ra, báo cũ, sách cũ còn dính đầy vi khuẩn gây bệnh, trứng ký sinh trùng và virus, dùng để gói thực phẩm sẽ làm nhiễm bẩn thực phẩm, ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Thông thường, khoai tây mọc mầm thì không nên ăn nữa, vì khoai tây chứa solanine – một alkaloid có hại cho cơ thể. Bình thường hàm lượng solanine trong khoai tây rất thấp, nhưng khi khoai tây mọc mầm, mắt mầm, rễ mầm chuyển sang màu xanh, phần bị thối, hàm lượng solanine sẽ tăng vọt, nếu ăn sẽ gây buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, nặng có thể dẫn đến khó thở, hôn mê. Nếu mọc mầm không nghiêm trọng, có thể cắt bỏ mắt mầm, gọt bỏ phần xanh, sau đó ngâm trong nước lạnh một giờ, solanine độc hại sẽ tan vào nước; khi nấu, thêm một chút giấm, nấu chín kỹ là có thể loại bỏ độc tố.