Các tính dược của ngũ cốc ngũ vị không chỉ có thể phòng và điều trị bệnh tật, mà còn tiết kiệm chi phí, tiện dụng và không gây tác dụng phụ.
Khi nói đến bồi bổ, người ta thường nghĩ ngay đến các loại thuốc bổ, thịt hoặc các món ăn quý như hải sản. Thực tế, ngũ cốc ngũ vị hàng ngày chúng ta ăn cũng là một loại thuốc bổ rất tốt. Y học cổ truyền Trung Hoa có quan niệm "dược thực đồng nguyên", nghĩa là tính dược của ngũ cốc ngũ vị có thể dùng để phòng và chữa bệnh, vừa tiết kiệm, tiện dụng lại không gây tác dụng phụ.
Gạo: Còn gọi là gạo nếp, vị ngọt, tính bình, có công dụng bổ trung ích khí, kiện tỳ hòa vị, trừ phiền khát. Vào mùa đông, do hệ thống sưởi ấm trong nhà khá nóng, không khí khô, uống một chút cháo gạo vào buổi sáng và buổi tối sẽ giúp tránh được cảm giác miệng khô họng ráo. Đặc biệt cần lưu ý với người mắc bệnh tiểu đường rằng phương pháp nấu gạo khác nhau sẽ ảnh hưởng khác nhau đến lượng đường trong máu. Nghiên cứu cho thấy cùng một lượng gạo, cơm khô có tác động nhỏ hơn so với cháo loãng đối với lượng đường trong máu. Do đó, người bệnh tiểu đường nên ăn cơm khô vào bữa sáng để kiểm soát đường huyết tốt hơn.
Ngũ cốc (hạt kê): Còn gọi là kê tử, vị ngọt, tính bình, có tác dụng kiện tỳ hòa vị, thích hợp cho những người bị hư nhiệt tỳ vị, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, hoặc người mới ốm dậy, sau sinh, thể trạng suy nhược. Khi nấu cháo kê, lớp chất nhớt mịn nổi trên mặt cháo được dân gian gọi là “mễ du”. Theo y học cổ truyền Trung Hoa, mễ du giàu dưỡng chất, có khả năng bồi bổ mạnh nhất, có câu nói “mễ du có thể thay thế canh nhân sâm”.
Lúa mì: Vị ngọt, tính bình hơi lạnh, có công dụng kiện tỳ ích thận, dưỡng tâm an thần. Người hay lo lắng, mất ngủ có thể dùng lúa mì nấu cháo cùng gạo trắng và quả táo đỏ để ăn. Ngoài ra, cám lúa mì chứa nhiều chất xơ, có tác dụng phòng và điều trị tăng lipid máu, tiểu đường, xơ vữa động mạch, bệnh trĩ, táo bón ở người già, ung thư đại tràng.
Bắp: Vị ngọt, tính bình, có công dụng kiện tỳ lợi thấp, kích thích tiêu hóa, bổ trí tuệ, an thần hoạt huyết. Axit linoleic trong dầu bắp có thể ngăn cholesterol lắng đọng lên thành mạch máu, có tác dụng tích cực trong việc phòng ngừa cao huyết áp, bệnh tim thiếu máu cục bộ. Ngoài ra, nó còn có tác dụng lợi tiểu và hạ đường huyết, đặc biệt phù hợp với người bệnh tiểu đường. Các nhà khoa học Mỹ còn phát hiện rằng ăn bắp có thể kích thích tế bào thần kinh, tăng cường trí nhớ. Carotenoid và zeaxanthin trong bắp có thể phòng ngừa bệnh thoái hóa điểm vàng ở người lớn tuổi.
Hạt ý dĩ: Còn gọi là ý dĩ, hàm lượng protein cao hơn cả gạo và bột mì, dễ tiêu hóa hấp thu, có lợi cho việc giảm tải dạ dày ruột, tăng cường thể chất. Theo y học cổ truyền Trung Hoa, ý dĩ vị ngọt nhạt, tính hơi lạnh, có công dụng kiện tỳ, bổ phế, thanh nhiệt, lợi thấp. Nghiên cứu hiện đại chứng minh ý dĩ có tác dụng chống ung thư, tăng cường miễn dịch, hạ đường huyết. Dùng ý dĩ nấu cháo với gạo hoặc thêm đường phèn vừa phải, có thể giúp bệnh nhân ung thư tăng khẩu vị, giảm tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị. Ngoài ra, chất薏苡素 trong ý dĩ có tác dụng ức chế cơ vân vân, giúp giảm nếp nhăn, người yêu thích vẻ đẹp nên ăn nhiều hơn.
Cao lương: Vị ngọt, tính ấm, có công dụng kiện tỳ ích vị. Trẻ em bị rối loạn tiêu hóa, có thể lấy cao lương rang thơm, bỏ vỏ, nghiền thành bột, mỗi lần dùng 2–3 gram, pha nước uống. Tuy nhiên, do cao lương tính ấm, chứa axit tanin có tác dụng cầm tiêu chảy, người bị táo bón không nên ăn.
Đậu nành: Tính bình, vị ngọt, có công dụng kiện tỳ ích khí, người có tỳ vị yếu nên ăn thường xuyên. Các chế phẩm từ đậu nành như đậu hũ, sữa đậu nành đều có tính dược: đậu hũ có thể rộng trung ích khí, thanh nhiệt tán huyết, đặc biệt thích hợp cho người bị ho đàm nhiệt, cảm phong ngoại, đau họng.
[2] Ăn nhiều rau vào bữa trưa, chiều không buồn ngủ |
