Đạo lý dưỡng sinh
Một năm có năm mùa: xuân, hạ, trường hạ, thu, đông, tương ứng với tim, gan, tỳ, phổi, thận. Ăn uống khoa học theo năm mùa sẽ giúp năm tạng được chăm sóc kỹ càng.
Năm mùa – Dưỡng gan (từ lập xuân đến lập hạ, 4/2 – 6/5)
Xuân, khí hậu ấm áp khiến hoạt động cơ thể tăng lên, quá trình trao đổi chất nhanh hơn, nhu cầu dinh dưỡng bên trong cơ thể tăng cao, lúc này cần duy trì chức năng sinh lý gan mạnh mẽ.
Ưu tiên: ngọt ít chua, ăn nhiều thực phẩm bổ dương như hành lá, đậu tương, và thực phẩm bổ ích như táo đỏ, liên tử
Không nên: thịt mỡ, bánh nếp, bánh nguội
Thực đơn:
⑴ Cháo hẹ: nấu gạo nếp với nước, đun sôi lớn lửa, sau đó đun nhỏ lửa đến khi gạo mềm, thêm 50g hẹ rửa sạch cắt nhỏ, nấu thêm 10 phút.
⑵ Cháo táo đỏ: dùng táo đỏ, gạo nếp, đun sôi lớn lửa, đun nhỏ lửa đến khi mềm.
⑶ Xào tôm với hành tây và hẹ: hành tây thái sợi, hẹ thái nhỏ, tôm bỏ vỏ, phi dầu, cho tôm và hành tây xào sơ, rồi thêm hẹ xào đến chín, trước khi tắt bếp thêm muối nêm.
(Hành tây, hẹ, củ cải được gọi là ba loại thực phẩm kích thích tình dục, tăng cường sinh lực; món ăn này không chỉ tăng cường chức năng sinh lý mà còn có tác dụng bồi bổ trực tiếp cho thể lực suy giảm.)
Nắng nóng thiêu đốt – Dưỡng tâm (từ lập hạ đến tiểu thử, 7/5 – 7/7)
Tháng hè là thời điểm trao đổi chất mạnh nhất trong năm, ngày dài đêm ngắn, thời tiết oi bức, đổ mồ hôi nhiều, tiêu hao lớn, khẩu vị kém, tim chịu gánh nặng rõ rệt so với các mùa khác. Môi trường bên ngoài càng nóng, tâm trạng càng phải bình tĩnh, phải "luôn như tuyết băng trong lòng". Thực phẩm mùa hè cần giải nhiệt, thanh nhiệt, lợi tiểu, tiêu thũng.
Ưu tiên: ngọt chua nhẹ, ăn ít, ít dầu, đậu xanh, dưa hấu, ô mai là tốt nhất
Không nên: thịt gà, thịt dê, ớt khô
Thực đơn:
Trà bạc hà: vài lá bạc hà non, 1 lát gừng tươi, pha nước sôi, vừa mát vừa giải nhiệt, còn có thể trừ phong.
Đầu mùa hè khó chịu – Dưỡng tỳ (từ tiểu thử đến lập thu, 8/7 – 8/8)
Từ tiểu thử đến lập thu kéo dài 30 ngày, là thời điểm nóng nhất trong năm, thường kèm theo ẩm thấp, nên thời gian này trời nóng ẩm. Rau quả nhiều loại xuất hiện, thúc đẩy chức năng tiêu hóa, cần chú ý bảo vệ tỳ, phòng ngừa bệnh đường tiêu hóa do ăn uống.
Ưu tiên: mùi thơm tỉnh tỳ, ăn ít dầu mỡ, nhiều thực phẩm chay
Không nên: ớt, thịt mỡ
Thực đơn:
Sữa đông chuối: 2 quả chuối nghiền nhuyễn, trộn với một ít sữa, cho vào tủ lạnh để lạnh rồi ăn, có thể giải tỏa mệt mỏi, tăng cường sinh lực trong thời tiết oi bức.
Điều vị cá thu – Dưỡng phổi (từ lập thu đến lập đông, 9/8 – 8/11)
Thu, khí hậu khô hanh, có hiện tượng "khô thu", con người dễ bị khát, họng khô, mũi khô. Thực phẩm mùa thu cần bổ âm, nhuận phổi.
Ưu tiên: ăn ít cay, nhiều đồ ngọt chua thanh mát. Cam, sơn tra, vừng, gạo nếp, mật ong, mận, mía, dứa là lựa chọn hàng đầu
Không nên: ớt, hành sống, tỏi
Thực đơn:
⑴ Cháo vừng: vừng đen hoặc trắng đều được, rang thơm. Nấu cháo gạo nếp, thêm vừng.
⑵ Hầm đào với xuyên bối: cắt đầu quả đào, bỏ hạt, cho xuyên bối mẫu, một chút đường phèn vào, hầm cách thủy đến chín, ăn đào uống nước.
Ánh sáng mùa đông – Dưỡng thận (từ lập đông đến lập xuân, 9/11 – 4/2 năm sau)
Mùa đông, dễ bị thận hư, bồi bổ thận, tăng khí là việc cần thiết nhất.
Ưu tiên: ăn nóng, bồi bổ, ớt, hồ tiêu, hầm thịt, thịt bò, thịt dê, lẩu, nướng thịt
Không nên: đồ dính cứng, sống lạnh
Thực đơn:
⑴ Canh gừng táo: 10 quả táo to, 5 lát gừng, sắc mỗi tối thành trà, có thể tăng khả năng chống rét, giảm nguy cơ mắc bệnh.
⑵ Thịt bò hầm sơn dược: sơn dược, thịt bò, cùng nấu, dù hầm đỏ hay hầm nước đều được, sơn dược cho vào trước khi nấu khoảng 30 phút.
⑶ Hầm cá và thịt dê: cho thịt dê vào nồi nước hầm cá chép đã hầm nhừ, tiếp tục hầm đến khi thịt dê mềm. Khi ăn thêm rau mùi tàu, hành lá, bột hồ tiêu hoặc tỏi băm để nêm nếm.
|
