Thai ngoài tử cung là một trong những chứng bụng cấp phổ biến trong sản khoa. Gần đây, nhờ kỹ thuật chẩn đoán ngày càng nâng cao, hầu hết các trường hợp thai ngoài tử cung đều được phát hiện sớm. Việc điều trị bảo tồn bằng thuốc cho các bệnh nhân này có thể tránh được tổn thương cấu trúc ống dẫn trứng do phẫu thuật, từ đó tối đa hóa khả năng sinh sản, đặc biệt phù hợp với phụ nữ có mong muốn sinh con. Gần đây, Bệnh viện Phụ sản Thứ hai, Đại học Trung Sơn đã tiến hành điều trị 53 ca thai ngoài tử cung bằng hai phương pháp: kết hợp Đông - Tây y học và điều trị đơn thuần bằng thuốc tây, so sánh hiệu quả, phát hiện rằng điều trị kết hợp Đông - Tây y học có thể nâng cao hiệu quả, rút ngắn thời gian điều trị, hiệu quả dài hạn vượt trội so với nhóm đối chứng, có thể được lựa chọn làm phương án điều trị ưu tiên trong lâm sàng.
Các nhà nghiên cứu chia ngẫu nhiên 53 ca bệnh nhân thành hai nhóm: nhóm điều trị (A) 33 ca và nhóm đối chứng (B) 20 ca. Nhóm A dùng Methotrexate (MTX) kết hợp với điều trị theo chứng trạng y học cổ truyền. Nhóm B chỉ dùng MTX. Kết quả cho thấy nhóm A có tỷ lệ khỏi bệnh lâm sàng, thời gian cần thiết để β-hCG huyết thanh trở lại bình thường, mức độ giảm kích thước khối u vùng chậu đều tốt hơn nhóm B, chênh lệch có ý nghĩa thống kê hoặc rất ý nghĩa thống kê. Đối với bệnh nhân có mong muốn sinh con, sau điều trị 3 tháng tiến hành chụp hình ống dẫn trứng bằng dầu iốt. Trong nhóm A, theo dõi 23 ca, 19 ca (82,6%) ống dẫn trứng bên bệnh thông thoáng; nhóm B, theo dõi 15 ca, 8 ca (53,3%) ống dẫn trứng bên bệnh thông thoáng; so sánh tỷ lệ thông thoáng ống dẫn trứng giữa hai nhóm, nhóm A tốt hơn nhóm B.
MTX là thuốc ức chế chuyển hóa, tính an toàn của nó đã được chứng minh qua điều trị liều cao u tế bào nhau thai mang thai. Nó không gây ung thư thứ phát, không làm tăng tỷ lệ sảy thai hoặc dị tật thai nhi trong các lần mang thai sau, cũng không ảnh hưởng xấu đến trí tuệ và phát triển thể chất của thai nhi khi sinh ra. Một số ca bệnh trong quá trình dùng thuốc có phản ứng phụ như buồn nôn, nôn, viêm miệng, nhưng triệu chứng sẽ mất sau ngừng thuốc, không có độc tính rõ rệt khác, cũng không có hậu quả lâu dài, do đó an toàn trong lâm sàng, hiệu quả đáng tin cậy.
Các nhà nghiên cứu cho biết, y học cổ truyền cho rằng nguyên nhân của thai ngoài tử cung chủ yếu liên quan đến rối loạn khí huyết, khí ứ huyết ứ. Do thai nằm ở vị trí bất thường, khiến khí huyết ứ trệ, lâu ngày phá vỡ mạch thai, huyết không trở về kinh mà đi lạc, máu ứ thành chứng huyết ứ ở hạ bộ, lâu ngày hình thành chứng tích khối. Trong điều trị lâm sàng thường dùng phương pháp hoạt huyết khu ứ, tiêu tích tán kết. Trong bài thuốc cơ bản của nghiên cứu này, hạnh nhân, hồng hoa, xích thược hoạt huyết khu ứ; tam lăng, ô thụ phá huyết tiêu tích tán kết; uyển hồ trung, tam thất, thanh bì phối hợp hoạt huyết chỉ huyết, hành khí chỉ đau; thiên hoa phấn, tơ tằm, táo giác sơn thanh nhiệt sát thai, giải độc thông kinh. Nghiên cứu dược lý hiện đại phát hiện rằng ô thụ, hồng hoa, tơ tằm và táo giác sơn đều có tác dụng ngăn ngừa mang thai, trong đó tác dụng ngăn ngừa mang thai của dầu ô thụ rõ rệt nhất. Glucosid amygdalin trong hạnh nhân khi thủy phân sẽ tạo ra axit cyanhydric, có thể làm tê liệt hệ thần kinh trung ương của thai nhi, khiến thai nhi ngừng phát triển. Khi kết hợp với MTX để điều trị thai ngoài tử cung, có thể can thiệp vào tổng hợp DNA của tế bào nhau thai, thúc đẩy thai chết, phối hợp với thuốc hoạt huyết khu ứ có thể cải thiện tuần hoàn máu cục bộ, ức chế tập trung tiểu cầu, có tác dụng nhất định đối với phân giải và hấp thu cục máu đông, do đó có thể ngăn ngừa hình thành khối máu tụ, đồng thời thúc đẩy hấp thu và tiêu tán khối đã hình thành, vì vậy bệnh nhân nhóm A có hiệu quả giảm và tiêu tán khối ở cơ quan phụ sinh tốt hơn nhóm B. Ngoài ra, thuốc hoạt huyết khu ứ còn có tác dụng kháng viêm, ức chế vi khuẩn, ức chế tổng hợp collagen, có thể phòng ngừa nhiễm trùng, giảm dính hoặc làm mềm mô liên kết, do đó tỷ lệ thông thoáng ống dẫn trứng nhóm A cũng cao hơn nhóm B.
|
