Từ xưa, y học cổ truyền Trung Hoa đã quan niệm “dược thực đồng nguyên”, do đó các món ăn kết hợp dược liệu – gọi là “thực phẩm bổ dưỡng” – gần đây trở nên phổ biến. Đặc biệt ở khu vực Nam Trung Quốc, bất kể nấu canh hay uống nước giải khát đều nhấn mạnh vai trò bồi bổ dinh dưỡng. Tuy nhiên, mới đây, thương hiệu nổi tiếng “Wang Laoji Trà mát” lại bị kiện ra tòa vì thêm một vị thảo dược cấm là “Hạ khô thảo”.
Theo tìm hiểu, Luật An toàn Thực phẩm Trung Quốc từ năm 1995 thực sự từng quy định: thực phẩm không được thêm dược liệu. Năm 2002, Bộ Y tế ban hành danh sách các vật liệu vừa là thực phẩm vừa là dược liệu theo Luật An toàn Thực phẩm, nhưng trong danh sách này lại không có “Hạ khô thảo”. Tuy nhiên, điều đó có nghĩa là trà mát Wang Laoji chứa Hạ khô thảo sẽ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng hay không? Những sản phẩm truyền thống tương tự như Wang Laoji Trà mát, hay “Wang Shouyi Thập tam hương”… đều có công thức cổ xưa, hiện nay liệu vẫn nên tin tưởng hay không? Phóng viên đã phỏng vấn các chuyên gia y học cổ truyền hàng đầu tại Bắc Kinh và Quảng Châu.
Giáo sư Trương Hộc Đức, Phòng Dưỡng sinh Đại học Y học cổ truyền Trung Hoa Bắc Kinh, nói rằng thảo dược có tính chất khác nhau, nếu lựa chọn đúng liều lượng theo mùa vụ và thời tiết, có thể tận dụng tối đa tác dụng trong bữa ăn, đạt hiệu quả bồi bổ cơ thể. Giáo sư Trương chỉ ra rằng người Quảng Đông rất giỏi trong việc bồi bổ bằng thực phẩm, các vị thảo dược như Hạ khô thảo, Thiên sơn, Thiên ma, Thổ phu linh thường được dùng để nấu canh, nếu sử dụng đúng cách thì hoàn toàn không gây tác dụng phụ.
Giáo sư Lý Tuấn Biểu, Trưởng khoa Y học cổ truyền Bệnh viện Đệ Nhất thuộc Đại học Trung Sơn Quảng Châu, cho biết: ở khu vực miền Nam Trung Hoa, Hồng Kông, Ma Cao và khu vực Đông Nam Á, Hạ khô thảo đã được sử dụng lâu đời như một nguyên liệu phổ biến trong trà mát hoặc nấu canh, gần như tất cả các loại trà mát đều có mặt Hạ khô thảo – điều này đã trở thành kiến thức phổ biến. Hơn nữa, trong bất kỳ bộ sách dược điển nào, Hạ khô thảo đều được ghi nhận là “vô độc”. Đồng thời, tỉnh Quảng Đông đã nộp hồ sơ lên Bộ Y tế năm ngoái để đưa Hạ khô thảo vào danh mục thực phẩm thông thường.
Giáo sư Lý nói rằng người Quảng Châu thích uống trà mát vì mùa xuân khí ẩm nóng dễ sinh thấp độc, mùa thu khô hanh dễ bị nhiệt, dẫn đến “nóng trong người”. Nhưng trong vài năm gần đây, thói quen này đã lan dần ra phía Bắc, ảnh hưởng ngày càng nhiều đến người dân. Ở nhiều thành phố phía Bắc, người ta thường thấy bán trà mát đóng chai, rất được ưa chuộng. Ông nhấn mạnh rằng việc nấu trà mát kết hợp thảo dược là chuyện bình thường, là thói quen sống lâu đời của người Quảng Đông. Ngoài Hạ khô thảo, trà mát còn có nhiều vị thảo dược khác như cúc dại, quả La hán, hoa trứng gà… đều có tác dụng thanh nhiệt giải độc. Ông cho rằng y học cổ truyền rất coi trọng kinh nghiệm lâm sàng: người Quảng Đông uống “Wang Laoji” và “Nhị thập tứ vị” (một thương hiệu trà mát khác của Quảng Đông) suốt đời, chứng tỏ chúng có lợi ích rõ rệt đối với sức khỏe con người. Nhiều thực phẩm truyền thống có thêm thảo dược cũng đang đối diện với vấn đề tương tự, từ góc độ bảo vệ, cần thận trọng xử lý, không nên vội vàng bác bỏ.
Tuy nhiên, giáo sư Lý cũng cảnh báo: mọi loại thuốc đều có thể gây tác dụng phụ nhất định. Hạ khô thảo vốn có tác dụng thanh can, tả hỏa, nếu dùng kéo dài có thể ảnh hưởng đến dạ dày – ruột. Vì vậy, người có âm hàn trong người không nên uống trà mát. Về liều lượng, cần căn cứ vào thể chất cá nhân, uống vừa phải, phù hợp với chứng trạng, nếu không chắc chắn, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ y học cổ truyền gần nhất.
|
