Hiện nay chưa có phương pháp điều trị chắc chắn cho chứng sa sút trí tuệ tuổi già, nhưng dinh dưỡng hợp lý có thể phòng ngừa và làm chậm tiến triển của bệnh. Trọng tâm của chế độ ăn là cân bằng dinh dưỡng, nên ăn nhiều protein thực vật, thực phẩm giàu canxi, bổ sung vừa phải vitamin E và lecithin, ăn nhiều rau củ tươi, giảm lượng nhôm, đồng, hạn chế ăn thịt mỡ, muối, đường... Dưới đây là các phương pháp ăn uống hợp lý để phòng ngừa sa sút trí tuệ tuổi già.
◆ Bổ sung acid folic và vitamin B12
Sự hình thành sa sút trí tuệ tuổi già liên quan đến thiếu hụt acid folic và vitamin B12 trong cơ thể. Một số bệnh viện châu Âu đã tiến hành xét nghiệm máu trên hàng trăm bệnh nhân đã được chẩn đoán mắc sa sút trí tuệ tuổi già, phát hiện rằng
các bệnh nhân này có hàm lượng homocysteine trong máu cao bất thường. Do acid folic và vitamin B12 có thể làm giảm lượng homocysteine trong cơ thể, nên bổ sung acid folic và vitamin B12 có thể giúp ngăn ngừa sa sút trí tuệ tuổi già. Ngoài thực phẩm động vật như thịt, trứng, sữa, cá, tôm chứa nhiều vitamin B12, các thực phẩm đậu lên men cũng có thể tạo ra lượng lớn vitamin B12, đặc biệt là đậu phụ lên men có hàm lượng cao hơn.
◆ Thường xuyên ăn đậu nành
Đậu nành chứa nhiều chất hoạt tính như isoflavone, saponin, oligosaccharide... Các nhà khoa học Mỹ nghiên cứu phát hiện rằng isoflavone đậu nành có tác dụng bảo vệ não, cấu trúc hóa học cực kỳ ổn định, dù nấu nướng bằng cách xào, luộc, hầm đều không bị phá hủy, không ảnh hưởng đến hiệu quả. Vì vậy, ăn thường xuyên các thực phẩm đậu nành không chỉ cung cấp đủ protein thực vật, phòng ngừa rối loạn lipid máu, xơ vữa động mạch, mà còn có tác dụng chống ung thư và phòng ngừa sa sút trí tuệ tuổi già.
◆ Ăn nhiều cá hoặc bổ sung dầu cá hợp lý
Nhà khoa học Canada nghiên cứu 70 người cao tuổi ở Toronto (trong đó 1/4 mắc sa sút trí tuệ tuổi già) phát hiện rằng người khỏe mạnh có hàm lượng axit béo omega-3 (đặc biệt là DHA - docosahexaenoic acid) trong máu cao hơn rất nhiều so với người mắc bệnh. Loại axit béo này dồi dào trong cá, còn có thể phòng ngừa bệnh tim mạch. Vì vậy, ăn nhiều cá, đặc biệt là cá giàu chất béo như cá hồi, cá tầm, cá mực... có thể hiệu quả phòng ngừa sa sút trí tuệ và bệnh tim mạch.
◆ Tăng cường hấp thu lecithin
Các nhà khoa học Nhật Bản nghiên cứu phát hiện rằng thiếu hụt acetylcholine là nguyên nhân chính gây sa sút trí tuệ tuổi già, lecithin là nguyên liệu chuyển hóa thành acetylcholine trong não, con người có thể phòng ngừa sa sút trí tuệ tuổi già bằng cách hấp thu lecithin từ thực phẩm. Trong chế độ ăn hàng ngày, các thực phẩm tự nhiên giàu lecithin gồm đậu nành và sản phẩm từ đậu nành, não cá, lòng đỏ trứng, gan heo, vừng, sắn dây, nấm, lạc... Khi hấp thu vào cơ thể, chúng cung cấp dinh dưỡng có lợi cho não, nâng cao trí tuệ, làm chậm suy giảm chức năng trí não.
◆ Tăng cường hấp thu axit béo không no, vitamin, giảm lượng muối
Chế độ ăn giàu axit béo không no, ít muối, ít chất béo giúp phòng ngừa bệnh tim mạch. Vitamin (đặc biệt là vitamin E, vitamin C) có tác dụng loại bỏ gốc tự do, làm chậm lão hóa. Các loại rau quả như lựu rừng, quả kiwi, táo tươi, dâu tây, quýt, ớt, tỏi tây, cải xanh, rau chân vịt giàu vitamin C; các loại thực phẩm như mầm lúa mì, dầu bông, dầu đậu nành, dầu vừng, dầu ngô, đậu que, khoai lang, trứng gia cầm, bơ chứa nhiều vitamin E.
◆ Giảm lượng nhôm, đồng hấp thu
Nghiên cứu phát hiện rằng hấp thu quá nhiều nhôm, đồng dễ dẫn đến sa sút trí tuệ tuổi già. Trong thực phẩm hàng ngày không chứa nhiều nhôm, nhưng một số chất phụ gia thực phẩm thường chứa nhôm, ví dụ như bột men nở gia đình, chất cố định trong thực phẩm muối, phô mai và bánh quy soda. Mặc dù lượng không lớn, nhưng người cao tuổi cần chú ý, không nên ăn lâu dài hoặc quá nhiều.
Lượng nhôm trong nước uống cũng không thể bỏ qua. Nước mặt đất chứa nhôm không nhiều, nhưng mưa axit ngày càng nghiêm trọng trong những năm gần đây có thể hòa tan nhôm vào nước, dẫn đến hấp thu quá nhiều nhôm.
Nhiều dụng cụ nấu ăn hiện đại là bằng nhôm, nếu thường xuyên để thực phẩm chua, mặn trong dụng cụ này trong thời gian dài, cũng có thể làm tăng hấp thu nhôm vào cơ thể. Vì vậy, người cao tuổi trong đời sống hàng ngày phải chú ý tránh các yếu tố bất lợi gây tăng hấp thu nhôm.
Việc hấp thu quá nhiều đồng cũng có thể gây sa sút trí tuệ tuổi già, vì vậy nên hạn chế thực phẩm giàu đồng như bột ca cao, trà khô, gan động vật, hồ đào, sốt vừng.
Thêm vào đó, người trung niên và cao tuổi ăn nhiều thực phẩm giàu kẽm, mangan, selen, germanium như hải sản, vỏ sò, cá, sữa, đậu, hạt, sâu bướm, tỏi, nấm... rất có lợi cho việc phòng ngừa sa sút trí tuệ tuổi già.
Người bị hen suyễn khi phát bệnh, ho, khó thở liên tục, ngủ không yên, vô cùng đau đớn; người bị hen suyễn thường dị ứng với một số thực phẩm, phải kiêng ăn, mất đi nhiều "miệng ngon", đây cũng là một "đau khổ". Vậy khi bị hen suyễn thật sự không thể thưởng thức các món ngon sao? Từ chuyên gia dinh dưỡng, người ta biết rằng người bị hen suyễn vẫn có thể "thiết kế riêng" bữa ăn của mình.
|
