Ăn uống theo tứ khí ngũ vị – có học vấn

Người Trung Hoa chọn thực phẩm dựa trên tứ khí ngũ vị, trong đó có lý luận khoa học độc đáo về đời sống.
Tứ khí là: Hàn, Nhiệt, Ôn, Lương; Ngũ vị là: Cam, Chua, Khổ, Tương, Mặn. Y học cổ truyền Trung Hoa gọi chung là "tứ khí ngũ vị" hay "tính vị". Thực phẩm có tính vị khác nhau thì chức năng cũng khác nhau, khi lựa chọn thực phẩm, đặc biệt khi thực hiện "bổ dưỡng bằng ăn uống", cần căn cứ vào tính vị của từng loại thực phẩm để lựa chọn hợp lý, bổ dưỡng theo từng người.
Hiện nay, tính chất thực phẩm thường chia thành ba loại: Bổ dưỡng bình thường, bổ dưỡng thanh mát, bổ dưỡng ôn nhiệt.
Thực phẩm bổ dưỡng bình thường (tính bình): Tính chất dịu nhẹ, thích nghi rộng rãi, bất kể người khỏe hay người bị bệnh hàn, nhiệt, âm hư, dương hư đều có thể ăn. Các loại thực phẩm này gồm: Gạo nếp, đậu nành, ngô, khoai lang, kê, đậu tương, đậu que, khoai môn, củ cà rốt, liên nhục, bách hợp, lạc, vừng, nho, mận, cam, thịt heo, thịt vịt, cá trích, cá vàng, cá bạc, cá chép, sứa biển, ốc đất.
Thực phẩm bổ dưỡng thanh mát (tính hàn): Có thể thanh nhiệt, giải độc, nhuận phổi, trừ khát, sinh tân, thích hợp cho người âm hư nhiệt thịnh, nhưng người âm hư sợ lạnh nên kiêng. Các loại thực phẩm này gồm: Ngô, đậu đỏ, bắp, mầm đậu, đậu hũ, đại mạch, lê, mía, táo, chuối, bí đao, bầu dục, khoai lang, dưa hấu, dưa leo, dưa hấu, khổ qua, củ sắn, củ sen, tảo biển, rong biển, dầu hạt cải, thịt thỏ, trứng vịt, ốc, canh xương heo, thận heo, thịt ếch.
Thực phẩm bổ dưỡng ôn nhiệt (tính ôn): Có thể sinh nhiệt, ấm dạ dày, trợ dương, ích khí, chống lạnh, giữ ấm, thích hợp cho người dương hư sợ lạnh, nhưng người âm hư nhiệt thịnh nên kiêng, nếu ăn sẽ làm tăng nội nhiệt, dẫn đến các triệu chứng như khát nước, lưỡi khô, đau răng, chảy máu, táo bón. Các loại thực phẩm này gồm: Bột mì, dầu đậu, gạo nếp, rượu, giấm, ớt, gừng, cải chíp, hẹ, nhãn, hồ đào, chôm chôm, táo tàu, đào, thịt gà trống, thịt chó, thịt dê, tôm, cá hồi.
Y học cổ truyền có nguyên tắc: "Hàn giả nhiệt, nhiệt giả hàn, hư giả bổ, thực giả tả". Sau khi biết tính vị của các loại thực phẩm, con người có thể lựa chọn thực phẩm hợp lý theo nguyên tắc này.