Sự kiện: Ăn lẩu cay xong nửa mặt bị sưng
Gần đây tại khoa cấp cứu gặp phải anh Trần, đang truyền dịch. Anh Trần dù là người Quảng Đông gốc, nhưng vốn thích ăn cay, mùa xuân và hè thời tiết nóng ở Quảng Châu, anh luôn nhớ lời dạy của mẹ “thời tiết Quảng Châu khô nóng, dễ bị nóng trong”, nên không dám ăn đồ cay quá mức. Nhưng gần đây, khi Quảng Châu bước vào mùa thu đông, các món lẩu Trùng Khánh, lẩu cay xuất hiện khắp nơi, dưới sự thúc giục của bạn bè, anh Trần không kiềm được lòng tham, ăn hai bữa lẩu cay liên tiếp. Ngày thứ ba sau khi ăn, nướu răng bắt đầu sưng đau, cả mặt trái sưng phồng, đau đến mức không ngủ được, phải đến bệnh viện cấp cứu đêm hôm đó.
Ăn uống mùa đông cần cẩn trọng, phòng “huyết nhiệt vọng hành”
Theo lý luận y học cổ truyền, mùa thu đông vốn là thời điểm lý tưởng để bồi bổ. Tuy nhiên, thời tiết năm nay ở Quảng Châu rất đặc biệt, dù đã lập đông, nhưng lại không hề có cảm giác se lạnh, ngược lại còn cảm thấy nóng trong chưa tan hết. Hơn nữa, suốt hai tháng trời không mưa, thời tiết khô hanh, dịch tiết nước bọt trong cơ thể giảm, đường hô hấp khô, tính đàn hồi mạch máu tăng, vốn đã dễ nhiễm vi khuẩn. Nếu lại ăn bổ hoặc thực phẩm cay nóng, sẽ làm tăng tốc độ lưu thông máu, y học cổ truyền gọi là “huyết nhiệt vọng hành”, đưa vi khuẩn khắp cơ thể, dẫn đến các triệu chứng như sưng đau nướu răng, chảy máu cam, ho khan, viêm họng.
Nếu không phải người mắc bệnh mãn tính hay thể chất suy nhược, hiện tại không nên ăn các món bổ khô nóng, càng không nên ăn quá nhiều thực phẩm cay nóng dễ gây nóng trong, khẩu vị nên thiên về thanh nhuận.
Cũng phải cảnh giác với việc dùng thuốc đắng lạnh tổn thương dạ dày
Ngược lại với việc bổ quá mức là một cực đoan khác. Một số người nhận ra mùa thu khô hanh, sợ bị nóng trong nên ăn quá nhiều bạch linh, khổ sâm, trà mát, v.v. – những thực phẩm đắng lạnh. Không ngờ, người thể chất hư hàn nếu ăn nhiều loại thực phẩm này sẽ xuất hiện các triệu chứng như miệng nhạt, chóng mặt, đồng thời còn làm suy giảm miễn dịch, dẫn đến cảm cúm tái phát, phòng bệnh không thành mà lại sinh bệnh.
Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo, người dân trước khi bồi bổ nên đi khám bác sĩ y học cổ truyền để xác định thể chất mình thuộc loại nào, rồi mới lựa chọn phương pháp ăn uống hoặc thực dưỡng phù hợp.
Người bạn “thanh khiết” cho lẩu cay, cá kho nước
◇Táo và lê là nguyên liệu canh lý tưởng
“Nấu canh” có thể trở thành món ăn tốt để phòng chống khô hanh mùa thu, trong đó táo và lê – hai loại trái cây rẻ tiền – lại là nguyên liệu phù hợp nhất cho thời điểm đặc biệt này. Cách đơn giản nhất là nấu canh với lê hoặc táo cùng thịt heo, vừa thanh mát vừa bổ dưỡng. Ngoài ra, món “Thanh bổ lương” quen thuộc của người Quảng Đông cũng rất phù hợp với thời tiết gần đây.
Một số món canh thanh nhuận
◇Canh thịt nạc lê ô liu:
Nguyên liệu: Ô liu 15 gram, lê 50 gram, thịt nạc 100 gram, táo đỏ 1 quả
Hiệu quả: Thanh nhiệt phổi, lợi hầu, sinh tân dịch, thanh nhiệt giải暑, dưỡng âm nhuận táo
Cách chế biến: Thịt nạc rửa sạch, luộc sơ qua nước sôi rồi cắt miếng, lê rửa sạch, cắt lát, cùng ô liu, táo đỏ đã rửa sạch cho vào nồi cách thủy, thêm 250 ml nước, đun cách thủy 2 giờ là được.
Phù hợp với người: Họng sưng đau, khàn tiếng, khát nước, nóng trong, ho nhiều đờm hoặc ho khan không đờm, biểu hiện phế vị nhiệt thịnh.
◇Canh thịt nạc tuyết nhĩ lê:
Nguyên liệu: Tuyết nhĩ 3 gram, lê 50 gram, thịt nạc 100 gram, táo đỏ 1 quả
Hiệu quả: Dưỡng âm nhuận phổi, sinh tân dịch nhuận tràng, hạ hỏa thanh tâm
Cách chế biến: Thịt nạc rửa sạch, luộc sơ qua nước sôi rồi cắt miếng, cùng tuyết nhĩ đã rửa sạch và lê cắt miếng, táo đỏ cho vào nồi, thêm 300 ml nước, đun cách thủy 1 giờ là được.
Phù hợp với người: Họng khô, ho khan do phổi khô, ho có đờm lẫn máu, tâm phiền mất ngủ, đại tiện khô cứng.
◇Canh vịt nước hoa kỳ sâm:
Nguyên liệu: Hoa kỳ sâm 5 gram, vịt nước 120 gram, gừng 1 miếng
Hiệu quả: Dưỡng khí bổ âm, thanh nhiệt hư, dưỡng âm kiện vị, bổ khí lợi thủy
Cách chế biến: Vịt nước làm sạch, chặt miếng, luộc sơ, hoa kỳ sâm rửa sạch, thái lát, thêm gừng 1 miếng, cho vào nồi, thêm 250 ml nước, đun cách thủy 2 giờ là được.
Phù hợp với người: Khí âm đều hư, nhiệt hư nội nhiễu, ngủ kém, khát nước, sốt chiều, ra mồ hôi trộm, phù thũng.
◇Canh cá sơn bân sa sâm ngọc trúc:
Nguyên liệu: Sa sâm 10 gram, Ngọc trúc 10 gram, cá sơn bân 100 gram
Hiệu quả: Dưỡng âm nhuận phổi, ích vị sinh tân dịch, bổ âm thanh nhiệt
Cách chế biến: Cá sơn bân rửa sạch, cắt khúc, cùng sa sâm, ngọc trúc đã rửa sạch cho vào nồi, thêm 300 ml nước, đun cách thủy 2 giờ là được.
Phù hợp với người: Ho do khô hanh mùa thu, không đờm, khàn tiếng, khát nước, nóng trong, bàn tay nóng, viêm loét miệng tái phát nhiều lần do âm hư nội nhiệt.
|
