Trong môi trường thời tiết lạnh giá, có người mặc áo mỏng vẫn tinh thần sảng khoái, sức khỏe dồi dào, thậm chí người lớn tuổi còn bơi mùa đông trên sông. Nhưng cũng có người trẻ tuổi đã sợ lạnh, vừa bước vào mùa đông là quấn kín người, tay chân vẫn lạnh toát, thậm chí co rút tay chân, run rẩy vì lạnh. Những người sợ lạnh đặc biệt nghiêm trọng, nhất là người già, chức năng miễn dịch và kháng bệnh suy giảm, rất dễ bị cảm cúm, thường gặp các triệu chứng như đầu nặng, vai gáy đau mỏi, mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, lưng đau.
Theo y học cổ truyền Trung Hoa: "Dương hư thì ngoại hàn". Nghĩa là dương khí trong cơ thể suy yếu, khí huyết bất túc, vệ dương không đủ cố định, không thể ấm cơ thịt để chống lại tà hàn bên ngoài, nên dễ sợ lạnh. Nghiên cứu hiện đại cho thấy thể chất dương hư chủ yếu liên quan đến thiếu sắt, huyết áp thấp, thể hình gầy, chức năng tuyến giáp suy giảm.
Người sợ lạnh, sợ lạnh rõ rệt hơn nam giới. Bởi vì cơ bắp phụ nữ thông thường không phát triển bằng nam giới, mà cơ bắp là nguồn gốc tạo nhiệt. Ngoài ra, kinh nguyệt phụ nữ dễ dẫn đến mất sắt. Hơn nữa, nồng độ estrogen ở phụ nữ tiền mãn kinh giảm, mà estrogen ảnh hưởng đến tính ổn định của thần kinh mạch máu, do đó người bệnh dễ bị lạnh tay chân hoặc toàn thân do tuần hoàn máu kém.
Đề nghị đọc: Uống rượu ăn lẩu có làm ấm người không?
Thực dưỡng
Làm thế nào để thay đổi thể chất dương hư, loại bỏ cảm giác sợ lạnh? Chủ yếu là điều chỉnh chế độ ăn uống và luyện tập chịu lạnh. Trước hết cần chú trọng điều chỉnh loại thực phẩm, tăng thêm "lửa" cho người dương hư. Vào mùa lạnh, thường xuyên ăn các thực phẩm có tác dụng ôn thận tráng dương như thịt dê, thịt cừu, tiêu, tôm khô, hạnh nhân,... giúp tăng cường khả năng chống lạnh rất lớn. Thịt cừu vị ngọt tính ấm, chứa nhiều chất béo, protein, carbohydrate, khoáng chất như canxi, phốt pho, sắt,... có thể ôn trung bổ hư, ích thận dưỡng gan, khai vị kiện tỳ, là thực phẩm bổ dưỡng quý giá chống lạnh vào mùa đông. Thịt dê vị ngọt tính ấm, có công dụng bổ trung ích khí, ôn thận tráng dương, an ngũ tạng, cường kiện gân cốt, ấm hạ tiêu, chứa nhiều protein, carbohydrate, canxi, sắt, phốt pho,... có hiệu quả tăng nhiệt, chống lạnh đối với người tay chân lạnh, đau lưng, thể chất yếu. Như tục ngữ nói: "Ăn thịt dê ấm cả người, không cần chăn bông cũng sống qua mùa đông", "Ăn canh thịt dê, mùa đông có thể vứt chăn bông đi". Ngoài ra, ớt chứa capsaicin, kích thích khẩu vị, thúc đẩy tiêu hóa, làm tim đập nhanh, giãn mạch mao mạch ngoại vi, tăng lưu lượng máu bề mặt. Ăn một ít ớt vào mùa đông giúp cảm giác ấm áp thoải mái, đồng thời ngăn ngừa tác hại của lạnh ẩm đối với khớp và cơ bắp. Hàm lượng protein, canxi, phốt pho, sắt trong tôm khô đều cao hơn thịt, trứng, sữa, có công dụng ôn thận hưng dương, bổ tỳ ích vị, thông lạc, rất thích hợp cho người tỳ thận dương hư, liệt dương đau lưng dùng vào mùa đông. Nhân hồ đào chứa hơn 40% chất béo, chủ yếu là axit béo không no, giúp giảm cholesterol, phòng ngừa xơ vữa động mạch và tăng huyết áp. Phospholipid giàu có trong nó là thành phần quan trọng cấu thành tế bào, thúc đẩy hoạt tính tế bào, tăng cường chức năng tạo máu, tăng khẩu vị. Ngoài ra, nó còn chứa nhiều carbohydrate, sinh nhiệt cao, tăng nhiệt lượng cơ thể, giữ ấm chống lạnh.
Vận động
Vận động vừa phải không chỉ giúp tăng cường cơ bắp tạo nhiệt, cải thiện nội tiết tố, thúc đẩy chuyển hóa, mà còn giúp phân phối nhiệt đến các bộ phận trong cơ thể. Việc tập thể dục nên chọn môn phù hợp với độ tuổi, thể chất và điều kiện môi trường của mỗi người. Ngoài ra, kiên trì rửa mặt, rửa mũi, lau người bằng nước lạnh mỗi ngày, thực hành luyện tập "xuân mặc ấm, thu chịu lạnh" đều giúp tăng khả năng chống lạnh của cơ thể. Luyện tập chịu lạnh nên bắt đầu từ cuối hè đầu thu, kiên trì lâu dài, từ từ tiến triển. Để chống lạnh, cần điều chỉnh quần áo phù hợp, đặc biệt chú ý giữ ấm đầu, lưng bụng và bàn chân. Mỗi tối trước khi ngủ nên ngâm chân bằng nước ấm. Nguyên tắc mặc quần áo là "trên nhẹ dưới dày, quần áo giày tất phải rộng rãi, khô ráo, giữ ấm tốt". Tránh mặc quần áo quá bó sát để không ảnh hưởng đến tuần hoàn máu.
Luyện tập
Đối với người già yếu dương hư sợ lạnh, có thể dùng phương pháp bổ thuốc phù hợp. Các vị thuốc như trần bì, quế chi, phục linh, tiên linh bì, nhung nhung,... và các phương thuốc kết hợp chúng thường được dùng nhất. Người thường sợ lạnh, dễ bị cảm cúm, có thể dùng phương thuốc Bổ trung ích khí thang gồm nhân sâm, hoàng kỳ, đương quy, trần bì, thăng ma, sài hồ, bạch truật, cam thảo sao, thêm phòng phong, trần bì để điều trị, có hiệu quả bổ khí trợ dương, tăng cường chức năng miễn dịch, giúp giảm thiểu nguy cơ cảm cúm.
Cần lưu ý đặc biệt: việc dùng rượu để chống lạnh là một hiểu lầm phổ biến. Vì rượu sinh nhiệt rất ít, cảm giác nóng lên sau khi uống rượu là do cồn làm giãn mạch, giải phóng nhiệt lượng sẵn có trong cơ thể. Khi rượu hết tác dụng, nhiệt lượng tích trữ trong cơ thể bị tỏa ra ngoài, khả năng chống lạnh lại giảm, khiến người ta nổi da gà, đây chính là hiện tượng "hàn hậu tửu" mà mọi người thường nói đến.
|
