Mùa đông lạnh lẽo nên ăn thế nào

Mỗi khi đến mùa đông, khẩu vị của con người thường tăng lên. Điều này là do “đồng hồ hormone” trong cơ thể hoạt động nhanh hơn trong điều kiện lạnh. Nghiên cứu phát hiện, lạnh vào mùa đông ảnh hưởng đến hệ nội tiết cơ thể, lượng hormone tuyến giáp, adrenaline tăng lên, làm tăng tốc quá trình phân giải các chất dinh dưỡng cung cấp nhiệt như carbohydrate, protein, chất béo, nhằm bù đắp tổn thất nhiệt lượng do cơ thể mất đi nhanh hơn, từ đó tăng cường khả năng chịu lạnh. Vì vậy, vào mùa đông có thể tăng lượng carbohydrate và chất béo một cách hợp lý. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, mỗi người nên ăn uống khác nhau.
Người già yếu
Người già cần tăng protein vừa phải, thực phẩm giàu protein gồm thịt nạc, trứng, cá, sữa, đậu. Những thực phẩm này không chỉ dễ tiêu hóa hấp thu mà còn giàu axit amin thiết yếu cho cơ thể, giúp tăng khả năng chịu lạnh và chống bệnh. Nhưng người già nên ăn thức ăn thanh đạm, tránh ăn quá nhiều chất béo gây khó tiêu, tăng lipid máu, dẫn đến bệnh tật. Người thể yếu, trên nền ăn thường ngày, có thể dùng thêm một số thực phẩm ăn uống kết hợp như táo đỏ, đậu phộng, hồ đào, mè đen, liên tử, sắn dây, đậu biếc, long nhãn, sơn tra, giúp tăng cường khả năng chịu lạnh.
Người béo phì
Mùa đông là thời cơ tốt để kiểm soát cân nặng. Buổi tối, chất dinh dưỡng hấp thu dễ chuyển thành mỡ và tích trữ, hoạt động buổi tối lại ít, nếu ăn tối quá no lâu dài sẽ dễ gây tăng lipid máu, dẫn đến xơ vữa động mạch và béo phì. Vì vậy, người béo phì mùa đông vẫn phải ăn tối thanh đạm, giảm lượng thức ăn.
Phụ nữ và trẻ em
Vì thiếu máu thiếu sắt, đặc biệt là thiếu máu tiềm ẩn thường gặp ở phụ nữ và trẻ em, mà thiếu sắt lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu lạnh, nên lạnh lẽo là mối đe dọa lớn đối với phụ nữ và trẻ em. Để tăng khả năng chịu lạnh cho phụ nữ và trẻ em, cần tăng lượng protein chất lượng cao, khoáng chất và vitamin (như canxi, sắt, kẽm và vitamin A, D...) trong chế độ ăn.
Chế độ ăn kiêng
Không uống nước hầm hoặc đồ uống quá nóng
Nước hầm hoặc đồ uống quá nóng sẽ tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa. Thí nghiệm cho thấy, protein bắt đầu biến tính ở 43℃; dịch nhầy tiết ra từ đường tiêu hóa bị phân hủy không hồi phục ở 60℃; khi trên 47℃, tế bào máu, tế bào nuôi cấy và cơ quan ghép sẽ chết hoàn toàn. Vì vậy, ngay cả mùa đông, nhiệt độ uống nước hầm hoặc đồ uống cũng không nên vượt quá 40℃.
Không ăn dưa cải chưa ngâm kỹ
Dưa cải chưa ngâm kỹ chứa nhiều nitrit, khi nitrit vào cơ thể sẽ oxy hóa hemoglobin sắt thấp thành hemoglobin sắt cao, làm hồng cầu mất khả năng vận chuyển oxy, dẫn đến các triệu chứng ngộ độc như thiếu oxy toàn thân. Nitrit còn là chất gây ung thư. Vì vậy, dưa cải phải ngâm ít nhất 9 ngày mới ăn được.
Lưu ý: quá dựa vào ăn uống để chống lạnh mà bỏ quên luyện tập chịu lạnh, cả mùa đông có thể khiến người ta tăng nhiều mỡ thừa, gây ảnh hưởng xấu. Vì vậy, người dân cần duy trì vận động ngoài trời phù hợp.
Lưu Xưởng, Khoa Khoa học Sinh học, Trường Đại học Nông nghiệp Nam Kinh