Lại đến mùa bổ dưỡng mùa đông, dân gian xưa nay có câu “ba tháng ba bổ một mùa đông, năm sau không bệnh tật”. Giáo sư Đặng Vĩ, trưởng khoa thận, Bệnh viện Phụ thuộc Trường Đại học Y học cổ truyền Hà Nam cảnh báo mọi người: cần lựa chọn phương pháp bổ dưỡng phù hợp với từng người. Với người thể chất yếu, ăn một số món hầm nóng là được, người bình thường thì không nên ăn quá nhiều. Nếu không sẽ dẫn đến thừa nhiệt lượng, tích tụ thành hỏa, sinh ra bệnh khác.
Theo y học cổ truyền, “tỳ vị là gốc hậu thiên”, nếu chức năng tiêu hóa tỳ vị kém, bổ dưỡng ăn vào không thể tiêu hóa, ngược lại còn tăng gánh nặng cho đường tiêu hóa, gây đầy bụng, khó tiêu. Vì vậy, trước khi bổ dưỡng, cần điều chỉnh tỳ vị trước, ví dụ người sau bệnh chức năng tiêu hóa kém có thể uống cháo táo đỏ long nhãn một thời gian. Ngay cả người có chức năng tiêu hóa bình thường, cũng nên thêm một chút cam thảo, ý dĩ để hành khí tiêu trướng, tránh tình trạng ăn nhiều thịt gây ứ trệ khí cơ, dẫn đến đầy bụng, ăn ít.
Cháo táo đỏ long nhãn
Táo đỏ 10 gram, long nhãn 20 gram, 4 quả táo đỏ cho vào nồi cùng, thêm gạo nếp 100 gram, nước vừa đủ, hầm đến khi chín nhừ. Cháo táo đỏ long nhãn có tác dụng bổ huyết an thần, phù hợp với người sau bệnh thể hư.
Canh gà hầm cảm mạo
Gà trống hoặc gà mái 1000 gram, chặt thành miếng lớn, cho vào nồi đất. Thêm 2000 ml nước, cho vào nồi khoảng mười mấy nấm măng khô đã ngâm nở, một miếng gừng đập dập, vài chục hạt hồ tiêu, muối ít. Người hay sợ lạnh, thể chất yếu, cảm mạo dai dẳng không khỏi, có thể thêm một chút hoàng kỳ, đương quy. Đun lửa lớn đến khi sôi, chuyển sang lửa nhỏ hầm khoảng 1 giờ. Thông thường khi cảm mạo không nên bổ dưỡng. Nhưng canh gà hầm cùng nấm măng, người thể yếu, cảm mạo dai dẳng, có thể dùng cùng thuốc cảm để khử tà khí, phục hồi chính khí. Canh gà tăng cường miễn dịch cơ thể, phù hợp với người cảm mạo sau, chảy nước mũi trong, chứng biểu hàn, mệt mỏi, khí yếu. Thịt gà bổ tỳ vị, nấm măng hóa đàm lý khí, hoàng kỳ, đương quy bổ khí hoạt huyết, người thể chất hư hàn hay sợ lạnh mùa đông có thể ăn thường xuyên. Cần lưu ý: gà mái có khả năng bổ dưỡng rất mạnh, người không già yếu không nên ăn. Người đang sốt cảm mạo tuyệt đối không nên dùng.
Canh thịt cừu hầm đương quy gừng
Thịt cừu 1000 gram, cho vào nồi nước sôi để khử máu, vớt ra thái thành miếng vuông, cho vào nồi đất, thêm nước vừa đủ. Cùng lúc cho vào đương quy, gừng mỗi thứ 30 gram, kỷ tử, hồ tiêu mỗi thứ vài chục hạt. Đun lửa lớn đến khi sôi, chuyển sang lửa nhỏ hầm khoảng một tiếng rưỡi. Thịt cừu bổ khí trừ hư, đương quy bổ huyết dưỡng huyết, hai vị kết hợp tương hỗ, là phương thuốc bổ khí huyết tốt, phù hợp với người thể chất dương hư dùng vào mùa đông lạnh. Những người này thường biểu hiện là sợ lạnh, mệt mỏi, thích ăn đồ nóng, ham muốn tình dục giảm, tay chân lạnh vào mùa đông. Nếu thêm vài miếng củ cải đỏ trắng, 3 gram thảo quả, trần bì vào canh, sẽ có tác dụng tỉnh tỳ kiện vị, tăng khẩu vị.
Trưởng khoa thận, Bệnh viện Phụ thuộc Trường Đại học Y học cổ truyền Hà Nam, Trịnh Kiến Lưu Á Dân
|
