Ẩm khí cũng có thể gây hại nhiều
Theo giáo sư Chu Đức Sinh, ẩm khí vừa phải là điều kiện cần thiết cho sự sống của con người và vạn vật, nhưng ẩm khí quá mức sẽ gây bệnh cho con người. Chúng ta thường gọi ẩm khí quá mức gây bệnh cho con người là “ẩm tà”. Bệnh ẩm trong y học cổ truyền Trung Hoa có thể thấy ở các chuyên khoa nội, ngoại, phụ, nhi và các hệ thống cơ quan trong cơ thể. Cùng với ảnh hưởng của dòng khí ẩm nóng toàn cầu, phạm vi gây bệnh do ẩm tà sẽ càng rõ rệt hơn.
Nói một cách đơn giản, tổn hại của ẩm khí đối với cơ thể chủ yếu thể hiện ở bốn mặt: Thứ nhất, thời gian bệnh kéo dài. Y học cổ truyền cho rằng ẩm là tà âm, dễ tổn thương dương khí. Vì tính chất nặng, dính, nên dễ chặn khí cơ, bệnh thường dai dẳng khó khỏi, đây là đặc điểm bệnh lý của ẩm tà. Bệnh phong thấp gây tổn thương da thịt, khớp, hình thành chứng phong thấp bại chứng thường tái phát; Thứ hai, tổn hại tỳ vị. Vì tỳ thích khô mà ghét ẩm, nếu dương khí tỳ bị ẩm tà ngăn cản, có thể dẫn đến tỳ khí không thể vận hóa bình thường, khí cơ không thông suốt, lâm sàng thấy đầy bụng, chán ăn, đại tiện lỏng, tứ chi không ấm. Đặc biệt khi khí cơ tỳ không điều hòa, nước dịch sẽ bị trì trệ, thường thấy phù thũng, mắt dưới như dưa leo; Thứ ba, gây bệnh da. Vì ẩm thường liên quan đến hơi ẩm từ đất lên, nên tổn thương thường bắt đầu từ phía dưới. Các chứng như loét chân, chân tay bị nấm, băng huyết... thường liên quan đến ẩm tà; Thứ tư, làm nặng thêm bệnh hệ hô hấp. Có thể gây phát tác hen suyễn, nhiễm trùng đường hô hấp trên, v.v.
Nhà cửa ẩm mốc, hãy phơi chăn ga
Gần đây, nhiều cư dân thành phố Tinh Thành phát hiện vài ngày tường nhà mình bị đọng những giọt nước nhỏ, gương kính cũng mờ đục, chúng ta thường gọi hiện tượng này là “ẩm mốc”. Ẩm mốc trong nhà vào mùa xuân xảy ra do sau mùa đông, nhiệt độ tường và sàn nhà trong nhà dần giảm xuống, khi xuân đến, nhiệt độ trong nhà tăng chậm hơn bên ngoài. Khi không khí bên ngoài tăng nhiệt đột ngột và rất ẩm, thổi vào trong nhà sẽ ngưng tụ thành giọt nước nhỏ trên bề mặt lạnh như sàn và tường, thậm chí tạo thành lớp nước chảy. Ví dụ vào buổi sáng trời âm u, quá ấm và có gió nam mạnh, thì hôm đó sẽ xuất hiện hiện tượng ẩm mốc.
Tuy nhiên, trước đây “ẩm mốc” dường như chỉ là đặc quyền của những căn hộ tầng thấp, các căn hộ tầng cao ít khi gặp hiện tượng này. Nhưng theo lời kể của anh Tiểu Lưu ở quận Vũ Hoa, nhà anh ở tầng 10, vẫn bị ẩm mốc rất nặng. Giáo sư Chu Đức Sinh phân tích, có lẽ do hiện nay hầu hết đều là nội thất hoàn thiện, tường được sơn dày, sàn nhà không phải gạch men thì cũng là gỗ, khả năng hút ẩm kém hơn so với tường vữa hoặc gạch cũ, khi không khí ẩm tăng, tất cả đều hiện ra trên bề mặt.
Không khí ẩm, quần áo và thực phẩm cũng dễ bị ẩm, mặc quần áo ẩm sẽ dễ cảm lạnh hoặc gây đau khớp, ăn thực phẩm mốc hỏng sẽ dẫn đến viêm dạ dày, thậm chí ngộ độc, vì vậy phải đặc biệt chú ý phòng tránh sự xâm nhập của ẩm tà. Chuyên gia cho biết, trong thời tiết như vậy, nên dùng lò điện, bếp gas để sưởi ấm phòng, giảm thiểu chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài. Hoặc đặt một số chất hút ẩm trong phòng, hiện nay phương án kinh tế và lý tưởng nhất là vôi sống (vôi cục). Khi trời ẩm, nên đóng kín cửa sổ, hạn chế không khí ẩm vào trong phòng. Khi trời ẩm, có thể dùng chức năng hút ẩm của điều hòa để “loại nước”. Sau khi trời ẩm kết thúc, phải chú ý phơi chăn ga, gối trong nhà thường xuyên, giữ quần áo khô ráo.
Mệt mỏi mùa xuân cũng do “ẩm”
Thơ thường viết “Xuân mộng bất giác tiếu”, theo góc nhìn y học cổ truyền thuần túy, mùa xuân thời tiết tương đối ẩm, hàm lượng nước trong không khí lớn. Khi ẩm khí đi vào cơ thể qua đường hô hấp và các con đường khác, dễ khiến tỳ vị bị ẩm trệ, làm rối loạn hoạt động toàn bộ tỳ vị, khiến trung khí suy yếu. Khi ẩm trọc nhiễu tinh khiếu, sẽ khiến người mệt mỏi, kiệt sức, chóng mặt, mơ hồ, đây chính là hiện tượng “xuân nhược”.
Những người dễ bị mệt mỏi hoặc bị ảnh hưởng bởi mệt mỏi mùa xuân thường thể chất kém, đặc biệt là những người mắc bệnh tim mạch, vì tuần hoàn máu kém, não thiếu máu, thiếu oxy nghiêm trọng, phản ứng mệt mỏi mùa xuân sẽ lớn và kéo dài. Những người làm việc trí óc, như dân văn phòng, cũng rất dễ bị “xâm nhập” bởi mệt mỏi mùa xuân, đây là điều cần đặc biệt chú ý.
Vừa từ mùa đông chuyển sang, nhiều văn phòng vẫn còn tồn tại một số định kiến, như không mở cửa sổ rộng, thiết bị thông gió không bật, khiến không khí lưu thông kém, CO2 tăng cao, não bộ cảm thấy thiếu oxy cực kỳ nghiêm trọng, đây là một trong những nguyên nhân. Ngoài ra, ngồi lâu trên ghế, chân để thấp, cơ bắp giãn ra, máu không được tĩnh mạch áp, thường bị ứ đọng ở bàn chân, khi ngồi lâu, chức năng tuần hoàn máu còn suy yếu hơn, cảm giác mệt mỏi khắp người, buồn ngủ tự nhiên tràn đến, đầu óc như hỗn độn như hồ nước, không thể nâng cao hiệu suất làm việc.
“Mệt mỏi mùa xuân” chủ yếu liên quan đến thời tiết, công việc, ăn uống, giấc ngủ, vận động không hài hòa, “mệt mỏi mùa xuân” báo hiệu cơ thể đang có dấu hiệu suy thoái, cần chú ý.
Phương pháp ăn uống thanh thấp
Vào mùa xuân, can khí thịnh, nên ăn ít thực phẩm axit, nếu không sẽ khiến can khí càng mạnh, tổn thương tỳ vị. Lúc này nên ăn nhiều thực phẩm vị ngọt bình, như thịt nạc, trứng, sữa, mật ong, đậu phụ, rau xanh tươi. Vì mùa xuân can khí mạnh, tỳ khí yếu, mà tỳ vị chủ tứ chi, tỳ khí không mạnh, tứ chi sẽ yếu, mềm nhão, vì vậy cần bổ tỳ. Dùng thực phẩm bổ dưỡng tốt hơn dùng thuốc bổ, bổ tỳ nên ăn nhiều cá chép, củ cà rốt, táo, sơn dược, v.v.
1. Phương pháp ăn uống:
Canh cá chép trắng: chiên vàng hai mặt cá chép bằng dầu, dùng nước sôi đun lửa lớn thành canh trắng sữa. Sau đó thêm 3 gram sa nhân, 3 gram trần bì, 20 gram hương thảo, 10 gram gừng, đun sôi khoảng ba phút. Cá chép vị ngọt bình, bổ mà không gây nóng, kiện tỳ trừ thấp, đồng thời giàu dinh dưỡng. Y học cổ truyền cho rằng phương này bổ tỳ vị rất tốt.
Canh cá chép với cỏ đất: 30 gram cỏ đất, 250 gram cá chép, 10 gram gừng, nấu thành canh, không chỉ kiện tỳ trừ thấp mà còn có thể phòng ngừa bệnh đậu xanh.
Cháo sa nhân ý dĩ sơn dược: 5 gram sa nhân, 30 gram ý dĩ, 30 gram sơn dược, 100 gram gạo nấu thành cháo.
2. Phương pháp tắm rửa bên ngoài để thanh thấp, tỉnh tỳ:
Đun nước bằng 100 gram gừng tươi, 20 gram trần bì, 30 gram bạc hà, tắm hoặc ngâm chân, có thể ấm tỳ vị, trừ ẩm, giải mệt. Nếu cảm thấy phiền phức, có thể dùng nước này ngâm chân.
|
