Thực dưỡng giúp vượt qua mệt mỏi vào mùa xuânSau ngày Kinh Trĩ,万物苏醒. Sau mùa đông dài, cơ thể tiêu hao nhiều dương khí. Đầu mùa xuân dương khí chưa đủ phát triển, người sẽ cảm thấy rất mệt mỏi. Theo học thuyết ngũ tạng của Đông y, mùa xuân là mùa do can khí chủ đạo, can khí mạnh mẽ, can thắng tỳ (mộc khắc thổ), tỳ không thể vận hóa thủy thấp tốt, dễ gây ra thủy thấp nội trệ, cộng thêm mưa xuân kéo dài, ngoại thấp cản trở dương khí tỳ vị, khiến khí huyết vận hành không thông suốt, kinh mạch tắc nghẽn, vì vậy mới cảm thấy mệt mỏi, buồn ngủ – chính là hiện tượng "xuân khốn" theo Đông y.
Thể chất tỳ hư thấp trệ là căn nguyên cơ bản của "xuân khốn", cần kiện tỳ trừ thấp, mà bổ dương tỳ vị là con đường tốt nhất để giải quyết "xuân khốn".
Một nên: Nên ra ngoài hoạt động nhiều vào ngày nắng đẹp, hấp thụ khí mặt trời tự nhiên để nuôi dưỡng dương khí bản thân
《Tố Vấn - Tứ Khí Điều Thần Đại Luận》có ghi: "Xuân hạ dưỡng dương, đông thu dưỡng âm, để theo gốc rễ, do đó cùng với vạn vật chìm nổi trong cửa sinh trưởng, nếu nghịch cực thì phá hủy gốc rễ, hủy hoại chân thật". Theo lý luận xuân sinh, hạ trưởng, thu thu hoạch, đông tích trữ, mùa xuân chính là thời điểm nhiệt độ dần tăng, dương khí dần hồi phục, lúc này dưỡng sinh cần chú ý bảo vệ dương khí, mới có thể thuận theo sự thay đổi của mùa.
Hai nên: Nên giảm chua, tăng ngọt, bổ tỳ vị
Thuốc vương Đường Đại Tôn Tư Miếu nói: "Mùa xuân 72 ngày, nên giảm chua, tăng ngọt, để dưỡng tỳ khí". Nghĩa là: vào mùa xuân can khí mạnh, nên ăn ít thực phẩm chua, nếu ăn nhiều sẽ khiến can khí càng mạnh, tổn thương tỳ vị. Lúc này có thể ăn nhiều thực phẩm vị ngọt bình, như thịt nạc, trứng, sữa, mật ong, sản phẩm đậu, rau củ tươi. Vì mùa xuân can khí mạnh, tỳ khí yếu, mà tỳ vị chủ tứ chi, tỳ khí không mạnh, tứ chi yếu, nên cần bổ tỳ. Thuốc bổ không bằng ăn bổ, bổ tỳ nên ăn nhiều cá thu, củ cà rốt, táo, sơn dược... Các phương pháp kiện tỳ trừ thấp bao gồm —
1. Phương pháp ăn uống:
★ Canh cá thu nấu với nước dùng: chiên vàng hai mặt cá, dùng nước sôi đun lửa lớn thành nước hầm trắng. Sau đó thêm 3 gram sa nhân, 3 gram trần bì, 20 gram hương thảo, 10 gram gừng, đun sôi 3 phút. Cá thu vị ngọt, tính bình, bổ mà không khô, kiện tỳ trừ thấp, đồng thời giàu dinh dưỡng. Đông y cho rằng phương này rất tốt để bổ tỳ vị.
★ Canh cá thu nấu với cỏ đất: 30 gram cỏ đất, 250 gram cá thu, 10 gram gừng, nấu canh, không chỉ kiện tỳ trừ thấp mà còn có thể phòng ngừa bệnh đậu vetch.
★ Cháo sa nhân ý dĩ sơn dược: 5 gram sa nhân, 30 gram ý dĩ, 30 gram sơn dược, 100 gram gạo, nấu cháo.
2. Phương pháp thuốc:
① Nếu bị cảm cúm dạng tiêu hóa, cảm thấy mệt mỏi toàn thân, chán ăn, đại tiện lỏng, bụng đầy, lưỡi dày, có thể dùng Viên Hoạt Hương Chính Khí hoặc nước Hoạt Hương Chính Khí.
② Nếu người thường xuyên tỳ vị hư yếu, xuất hiện chán ăn, đại tiện lỏng, cảm thấy mệt mỏi, có thể dùng Viên Tham Linh Bạch Truật để điều chỉnh tỳ vị.
3. Phương pháp tắm rửa ngoài da để trừ thấp, tỉnh táo tỳ vị:
Dùng 100 gram gừng, 20 gram trần bì, 30 gram bạc hà sắc nước tắm, có thể ấm tỳ vị, trừ thấp, giải mệt. Nếu cảm thấy phiền phức, có thể dùng nước này ngâm chân.
Ba nên: Nên điều hòa khí can
《Tố Vấn - Tứ Khí Điều Thần Đại Luận》có ghi: "Xuân tam nguyệt, thị vi phát trần, thiên địa俱 sinh, vạn vật dĩ dung. Dạ ngoạ thiểu khởi, quảng bộ vu đình, phi phát hoãn hình, dĩ sử trí sinh, sinh nhi vụ sát, dự nhi vụ đoạt, thưởng nhi vụ phạt, thử xuân khí chi ứng, dưỡng sinh chi đạo dã." Mùa xuân là mùa can khí phát triển, vì can thích điều hòa mà ghét ức chế, lúc này nên thuận theo tự nhiên, điều hòa khí can, mở rộng tâm trạng. Thường xuyên tham gia các hoạt động thể thao và văn nghệ có ích ngoài trời, thả lỏng cơ thể, mở rộng tâm tình, đừng sinh giận dữ, có thể lưu thông khí huyết, giải quyết "xuân khốn".
|
