Trừ yếu tố di truyền, lối sống có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, nhiều bệnh mãn tính như béo phì, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, tiểu đường, rối loạn lipid máu, ung thư... đều liên quan đến lối sống xấu. Khuyến khích lối sống lành mạnh có thể phòng bệnh và chữa bệnh.
Trước 40 tuổi ăn no 9 phần
Sau 40 tuổi ăn no 8 phần
Sau 50 tuổi ăn no 7 phần
Sau 60 tuổi ăn no 6 phần
Hiện nay, con người nói chung ăn quá nhiều. Có một bộ phận lớn người do ăn no lâu dài hoặc ăn quá mức mà mắc bệnh, kiểm soát chế độ ăn thì bệnh tình sẽ giảm nhẹ. Sau khi trưởng thành, quá trình phát triển cơ thể đã hoàn tất, nhu cầu dinh dưỡng chỉ nhằm duy trì cân bằng chuyển hóa. Nếu hấp thụ quá nhiều chất dinh dưỡng, không chỉ làm tăng gánh nặng cho các phủ tạng, mà phần dư thừa còn trở thành "chất độc", như đường huyết cao, mỡ máu cao gây độc hại cho nhiều cơ quan chứ không phải là chất dinh dưỡng. Nghiên cứu y học hiện đại chứng minh, ăn no thường xuyên làm tăng lưu lượng máu trong ruột, buộc máu não phải giảm, kéo dài sẽ gây suy giảm trí nhớ, tư duy chậm chạp, thoái hóa não sớm. Sau khi trưởng thành, chức năng các cơ quan dần suy giảm, đến tuổi già, chức năng các cơ quan đều ở mức thấp, vì vậy nên xác định lượng ăn phù hợp theo từng độ tuổi. Trước 40 tuổi có thể ăn no 9 phần, sau 40 tuổi ăn no 8 phần, sau 50 tuổi ăn no 7 phần, sau 60 tuổi ăn no 6 phần. Tất nhiên, đây chỉ là quy tắc đối với đa số người, mỗi người nên căn cứ vào mức độ hoạt động của bản thân để xác định lượng ăn.
Đối với người già và người bệnh, cần nhấn mạnh ăn ít, ăn nhiều bữa. Vì người già và người bệnh, chức năng tiêu hóa đường ruột rất yếu, ăn nhiều một lần sẽ dễ bị bệnh, xuất hiện đầy bụng, ợ hơi, thậm chí đau bụng, nôn, tiêu chảy... Nghiên cứu tại Đại học California, Mỹ trên chuột cho thấy, giảm lượng calo thức ăn sau tuổi già giúp kéo dài tuổi thọ. Trước đó đã có nghiên cứu chứng minh, chuột giảm lượng calo ngay sau khi sinh sẽ sống lâu hơn chuột bình thường, nhưng nghiên cứu này lần đầu tiên phát hiện rằng, ngay cả khi bắt đầu hạn chế lượng thức ăn sau tuổi già cũng đạt hiệu quả tương tự. Chỉ cần cung cấp đủ dinh dưỡng, chế độ ăn ít calo đều có lợi cho việc kéo dài tuổi thọ. Việc hạn chế lượng thức ăn có thể làm chậm và phòng ngừa các bệnh thường gặp ở người già, bao gồm cả ung thư.
Đi bộ 25 phút mỗi ngày
Hoặc tập động tác ngồi xổm 5 phút
Trong xã hội hiện đại, nhịp sống nhanh, áp lực công việc lớn, nhiều người suốt ngày ngồi trước máy tính, trong phòng họp, xe ô tô, ít vận động, dẫn đến tỷ lệ mắc các bệnh nghề nghiệp như thoái hóa cột sống cổ, đau lưng tăng mạnh. Thiếu vận động cần thiết kéo dài, dòng máu trong cơ thể sẽ chậm và không lưu thông, các đường thải độc trong cơ thể bị tắc nghẽn, chất thải chuyển hóa không thể thải ra ngoài kịp thời, chất độc tích tụ trong cơ thể sẽ gây hại cho sức khỏe. Biểu hiện bao gồm đau lưng, mệt mỏi, chóng mặt, tim đập nhanh, mệt mỏi, mất ngủ, hay mơ.
Theo lý luận y học cổ truyền, "ngủ lâu tổn khí, ngồi lâu tổn thịt".
Vận động giúp dòng máu trong cơ thể lưu thông tốt hơn, các cơ quan nội tạng toàn thân được cung cấp đầy đủ dưỡng chất, chất thải chuyển hóa được thải ra ngoài kịp thời, từ đó duy trì tinh thần dồi dào, thể lực khỏe mạnh. Vận động không chỉ giúp rèn luyện sức khỏe mà còn chữa bệnh, vận động vừa phải có tác dụng rõ rệt đối với tiểu đường, tăng huyết áp, loãng xương, viêm khớp, đau lưng, loét dạ dày, quên thuốc... Nhiều người không vận động luôn viện cớ không có thời gian, thực tế vận động không cần nhiều thời gian, chỉ cần mỗi ngày đi bộ 25 phút hoặc tập động tác ngồi xổm 5 phút cũng có thể đạt hiệu quả rèn luyện, điều quan trọng là phải hình thành thói quen vận động tốt.
Ngủ trước giờ Tý (23h–1h)
Nghỉ trưa từ giờ Ngọ (11h–13h) 30 phút đến 1 tiếng
Trong xã hội hiện đại, nhiều người thích sống đêm, ngủ muộn, điều này có hại cho sức khỏe, làm rối loạn nhịp sinh học bình thường. Có người là "cú đêm", như nhà văn nổi tiếng đã mất sớm Lỗ Dao, cách làm việc của ông là "sáng bắt đầu từ trưa", vì vậy ông đã trả giá bằng cái chết ở tuổi trẻ. Ngủ không chỉ là vấn đề về lượng, mà giá trị ngủ bằng thời gian ban đêm và ban ngày là khác nhau. Theo quan niệm "thiên nhân hợp nhất", sự vận hành của vũ trụ và sự thay đổi âm dương trong cơ thể có mối liên hệ mật thiết, ngủ theo quy luật tự nhiên giúp cân bằng âm dương trong cơ thể, ngược lại sẽ phá vỡ cân bằng âm dương.
Ngủ Tý Ngọ là một phương pháp dưỡng sinh ngủ của người xưa, tức là mỗi ngày ngủ vào giờ Tý và giờ Ngọ. Đêm nửa đêm giờ Tý là thời điểm âm khí tụ họp, gọi là "hợp âm", là thời điểm âm khí mạnh nhất trong ngày, âm chủ tĩnh, vì vậy đêm nửa đêm nên ngủ sâu. Đêm nên lên giường trước giờ Tý (23h–1h), bước vào trạng thái ngủ tốt nhất, dưỡng âm tốt nhất, hiệu quả ngủ tốt nhất. Ngủ trưa chỉ cần nghỉ 30 phút đến 1 tiếng vào giờ Ngọ (11h–13h). Nghiên cứu hiện đại cũng phát hiện, từ 0–4h đêm, chức năng các cơ quan trong cơ thể giảm xuống thấp nhất, từ 12–1h trưa là thời điểm hệ thần kinh giao cảm mệt mỏi nhất, vì vậy ngủ vào giờ Tý và Ngọ có chất lượng tốt nhất, phù hợp với quy luật âm dương thiên địa. Thống kê cho thấy, người già ngủ Tý Ngọ có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh tim mạch, não, có ý nghĩa phòng bệnh và bảo vệ sức khỏe.
|
