Xuân là mùa đầu tiên trong bốn mùa. Từ ngày lập xuân, trải qua sáu tiết khí: Vũ vũ, Kinh trĩ, Xuân phân, Thanh minh, Cốc vũ. Từ đầu xuân,万物 phục sinh, thiên nhiên tràn đầy sức sống. Vì vậy, dưỡng sinh mùa xuân phải tuân theo đặc điểm tự nhiên của dương khí mùa xuân là sinh phát, thư giãn, lấy dưỡng dương làm trọng tâm.
(1) Cần phòng tà phong xâm nhập.
Phong là chủ lệnh của mùa xuân, gió xuân nhuộm xanh cành liễu, nở hoa, cũng đánh thức sinh cơ trong cơ thể. Tuy nhiên, phong hay di chuyển và thay đổi, nếu quá mạnh sẽ gây hại sức khỏe. Thứ nhất, tổn thương phổi (phế khí), gây cảm cúm, sốt, ho. Thứ hai, gây hại cho các tạng phủ khác, gây đau khớp do phong thấp, liệt mặt, v.v. Thứ ba, kết hợp với các tà khí khác gây bệnh, như viêm dạ dày cấp tính, nôn, tiêu chảy.
(2) Cần chăm sóc da, phòng khô.
Da là cơ quan lớn nhất của cơ thể. Cũng dễ bị tổn thương bởi thời tiết khô hanh của mùa xuân. Mùa xuân gió cát lớn, không khí khô, dễ làm giảm hàm lượng nước trên da mặt, xuất hiện khô ráp, bong tróc cục bộ hoặc hình thành nếp nhăn. Nước là mỹ phẩm tốt nhất, rửa mặt nên dùng nước ấm và lạnh xen kẽ, vừa loại bỏ dầu nhờn trên mặt, vừa thúc đẩy tuần hoàn máu da, khiến da mặt mịn màng, tươi tắn. Mùa xuân cần bổ sung nước, mỗi ngày uống 2500 ml nước lọc (5 cân nước), uống nước trước khi ngủ và khi thức dậy sáng sớm, có thể loãng máu, tốt cho tim mạch. Ngoài ra, nước ép trái cây tươi, lá rau, trà đều là đồ uống tốt.
(3) Kiên trì vận động.
Xuân muôn vật xanh tươi, hoa nở rộ, là thời điểm lý tưởng để hấp thu khí tự nhiên dưỡng dương, còn vận động là phương pháp dưỡng dương tốt nhất, rẻ tiền và dễ thực hiện nhất là đi bộ.
(4) Dưỡng gan, bảo vệ gan.
Gan liên quan với khí xuân, đều thuộc mộc. Một là tâm trạng thoải mái. Nếu tình cảm không thỏa mãn, tức giận, dễ sinh dương khí thịnh, huyết áp tăng cao, dễ bị đột quỵ (bệnh mạch máu não). Hai là dưỡng thủy để nuôi gan. Gan thuộc mộc, dựa vào thủy của thận để nuôi dưỡng. Thận thủy không đủ, dương khí gan thịnh, có thể gây tăng huyết áp, đau đầu, mất ngủ, v.v. Nên dùng các vị thuốc bổ thận dưỡng gan, có thể dùng: Cúc hoa, Hoàng tinh, Nữ trinh tử, Hàn liên thảo, Bách hợp, Thục địa, Bạch thược, Cam thảo, Câu đằng, Phục linh, sắc uống, tùy theo thể chất hàn, nhiệt, hư, thực mà tăng giảm liều lượng.
(5) Nên ăn thực phẩm bổ dương.
Mùa xuân nên tuân theo nguyên tắc "dưỡng dương vào xuân hạ" trong "Hoàng Đế nội kinh", ăn một chút thực phẩm bổ dương. Các thầy thuốc xưa đều đề cao các loại rau bổ dương như hẹ, hành, tỏi. Về hẹ, Lý Thời Trân trong "Bản thảo cương mục" viết: "Lá hẹ nóng, rễ hẹ ấm, công dụng giống nhau. Sinh thì cay, tán huyết; chín thì ngọt, bổ trung, là rau của gan." Ăn một lượng hẹ ấm vào mùa xuân, có thể bổ dương khí cho cơ thể, tăng cường chức năng gan và tỳ vị. Hành toàn thân là dược liệu, lá hành có thể lợi ngũ tạng, tiêu phù thũng; hành trắng có thể thông dương phát hãn, giải độc, tiêu sưng; nước ép hành có thể giải độc, hoạt huyết, giảm đau; rễ hành có thể chữa bệnh trĩ và chảy máu trực tràng. Tỏi vị cay ấm, có công dụng giải độc, hóa ứ, có tác dụng tốt trong phòng ngừa bệnh đường hô hấp và đường tiêu hóa vào mùa xuân, đồng thời làm sạch máu, tốt cho tim mạch. Ngoài ra, mùa xuân có thể dùng đại táo (hoặc táo đỏ), hoài sơn nấu với gạo, ngô, đậu vetch (hoặc đậu đỏ) thành cháo để kiện tỳ dưỡng vị, bổ âm nhuận táo. Mùa xuân nên ăn nhiều rau và rau rừng như mầm đậu nành, mầm đậu xanh, mùi tàu, măng xuân, rau bina, rau cần, cải dầu, v.v., vừa bổ sung nhiều vitamin, khoáng chất, vi lượng, vừa thanh nhiệt, nhuận táo, giúp giải nhiệt tích trong cơ thể. Tránh ăn đồ dầu mỡ, sống lạnh, dẻo cứng, để không tổn thương tỳ vị
|
