Phương pháp dưỡng sinh khi xuân đến, hoa nở rộ

Theo y học Trung Hoa, cơ thể con người thay đổi theo bốn mùa, khí huyết âm dương cũng thay đổi theo. Mùa xuân dương khí khởi sinh, khí huyết dần hướng ra ngoài, lỗ chân lông mở ra, khí huyết hơi giảm, nên có cảm giác "mệt mỏi". Mùa hè dương khí lưu lạc, khí huyết thông suốt ra ngoài, lỗ chân lông mở, mồ hôi ra nhiều, nên thường có cảm giác "ngủ mê". Còn mùa thu dương khí dần suy yếu, âm khí khởi sinh, khí huyết dần hướng vào bên trong, nhưng đầy mà không thực, nên vẫn còn cảm giác "mệt mỏi". Đó chính là nguyên nhân của "xuân mệt, thu mỏi, hạ ngủ gà".
Trước tình trạng này, y học Trung Hoa đã xây dựng phương pháp dưỡng sinh phù hợp: "Dưỡng dương vào xuân hạ, dưỡng âm vào thu đông". Vậy cụ thể mùa xuân nên dưỡng sinh như thế nào? Giáo sư Mao Đức Tề, Bệnh viện Trung y Hà Nam, nói rằng dưỡng sinh mùa xuân cần tuân theo đặc điểm sinh trưởng dương khí của mùa xuân, chú trọng bảo vệ dương khí, tập trung vào chữ "sinh".
Dưỡng sinh tinh thần
Phải kiêng giận dữ, tránh lo âu, giữ tâm trạng rộng rãi, lạc quan, duy trì tâm thái an tĩnh.
Khuyến nghị: Chủ đề mệt mỏi xuân
Dưỡng sinh ăn uống
Thuộc mùa Mộc, tương ứng với gan, "dưỡng thể gan dùng chua, thư giãn khí gan dùng cay". Mùa xuân dương khí khởi sinh, nên ăn các thực phẩm cay ngọt phát tán, thanh đạm (như mầm đậu nành vàng, mầm đậu xanh, cam, hành, tỏi, rau mùi, mật ong...), tránh thực phẩm dầu mỡ, lạnh, dai cứng, để phù hợp với sự phát tán dương khí mùa xuân. Cần ăn nhiều rau xanh tươi như măng xuân, rau chân vịt, để bù đắp thiếu hụt vitamin do mùa đông rau tươi ít.
Mùa xuân là thời điểm gan hoạt động mạnh, dưỡng gan theo mùa có thể tránh âm hư mùa hè. Có thể chọn các thảo dược và thực phẩm mềm gan, dưỡng gan, thư giãn gan theo chỉ dẫn của bác sĩ, như kỷ tử, uất kim, đan sâm; thực phẩm có thể lựa chọn táo tàu, đậu tương lên men, hành, rau mùi, lạc, dùng linh hoạt để chế biến món ăn. Tuy nhiên, người thể chất dị ứng, dễ mắc dị ứng phấn hoa, mề đay, bệnh da liễu, nên kiêng các thực phẩm kích thích chứa protein lạ như thịt dê, cua.
Dưỡng sinh sinh hoạt
Mùa xuân, khí huyết con người cũng như thiên nhiên, cần được giãn nở, mở rộng, thích hợp với "ngủ muộn, dậy sớm, đi bộ rộng rãi trong sân, buông tóc, đi bộ trần". Do hệ tuần hoàn hoạt động mạnh hơn, các cơ quan nội tạng chịu tải nặng hơn, hệ thần kinh trung ương sinh ra tác dụng an thần, gây ngủ, khiến cơ thể mệt mỏi, hiện tượng này gọi là "xuân mệt". Để thích nghi với thay đổi sinh lý này, nên dậy sớm, cởi mũ, buông tóc, thõng áo, giãn cơ thể, tham gia nhiều hoạt động ngoài trời, hấp thu sinh lực từ thiên nhiên, khiến tinh thần, cảm xúc phù hợp với thiên nhiên, tinh thần sảng khoái. Tuy nhiên, người già, bệnh tật nên linh hoạt điều chỉnh lượng vận động, tốt nhất là sau vận động nhịp tim tối đa không vượt quá (180 - tuổi).
Về trang phục, do đầu mùa xuân thời tiết ấm lạnh thất thường, da dẻ bắt đầu thoáng, khả năng chống lạnh giảm, vì vậy người sống ở vùng Bắc phương không nên vội bỏ áo bông, người già yếu khi thay đồ cần thận trọng, không nên thay đổi đột ngột.《Thiên Kim Dược Phương》khuyên mùa xuân mặc nên "dưới dày, trên mỏng".