Ăn sống cây húng chanh thường xuyên, bệnh tật ít gặp

Cây húng chanh còn gọi là cây Cái, rễ Cái, rễ Húng, là cây thân thảo lâu năm họ Ba trắng, tên gọi bắt nguồn từ mùi tanh như cá khi bóp nát thân lá, do đó gọi là cây húng chanh. Cây húng chanh phân bố rộng rãi ở các tỉnh miền Nam Trung Quốc, một số vùng Tây Bắc, Hoa Bắc và Tây Tạng, thường mọc ở sườn núi bóng, ven đường, ven bờ sông suối và nơi đất ẩm thấp.
Cây húng chanh vị cay mát, có công dụng thanh nhiệt giải độc, tiêu sưng tán hạch, lợi tiểu thông lâm, dùng để điều trị các chứng như áp xe phổi, ho do phế nhiệt, kiết lỵ do nhiệt, phù thũng, chân khí, nhiễm trùng đường tiết niệu, băng huyết, mụn nhọt độc sưng. Vì vậy, trong đơn thuốc Đông y, cây húng chanh thường là vị chính điều trị các bệnh về phổi và hệ tiết niệu. Y học hiện đại có nhận thức mới và sâu sắc hơn về cây húng chanh: mùi đặc trưng chủ yếu đến từ một thành phần hoạt tính trong tinh dầu cây húng chanh – gọi là húng chanh tố (decanoyl aldehyde). Húng chanh tố là thành phần kháng khuẩn chính của cây húng chanh, có tác dụng rõ rệt đối với cầu khuẩn catarrhal, trực khuẩn cúm, cầu khuẩn phổi, trực khuẩn tụ cầu vàng. Ngoài ra, cây húng chanh còn chứa rutin và các thành phần hoạt tính khác, có tác dụng chống virus và lợi tiểu. Thực tiễn lâm sàng chứng minh: cây húng chanh có hiệu quả tốt đối với nhiễm trùng đường hô hấp trên, viêm phế quản, viêm phổi, viêm phế quản mạn, viêm cổ tử cung mạn, ho gà, đồng thời có hiệu quả nhất định đối với viêm kết mạc cấp tính, nhiễm trùng đường tiết niệu. Ngoài ra, cây húng chanh còn tăng cường chức năng miễn dịch cơ thể, tăng khả năng thực bào của bạch cầu, có tác dụng giảm đau, giảm ho, cầm máu, thúc đẩy tái tạo mô, giãn mạch mao mạch, tăng lưu lượng máu.
Cây húng chanh là loại rau hoang dã phổ biến, rau húng chanh hoang dã có mùi tanh nặng, người mới ăn thường không thích nghi, ban đầu những người ăn rau húng chanh như một loại rau chủ yếu là các bác sĩ biết rõ công dụng. Khi cây húng chanh chuyển từ hoang dã sang trồng trọt, do điều kiện sinh trưởng cải thiện, chu kỳ sinh trưởng ngắn, cây phát triển nhanh, thân rễ to, hàm lượng tinh bột tăng, hàm lượng sợi giảm, khi ăn có vị mềm ngon, dễ tiêu hóa, mùi tanh đặc trưng giảm nhẹ, khẩu vị tốt hơn, được người ăn ưa chuộng hơn.
Cây húng chanh có tác dụng kháng khuẩn, chống virus rõ rệt, khi ăn như một loại rau, có thể phòng ngừa hiệu quả các bệnh phổ biến mùa hè như nhiễm trùng mụn nhọt da, kiết lỵ do vi khuẩn và say nắng. Cách ăn phổ biến gồm: một là lấy thân rễ húng chanh, loại bỏ rễ lông ở các đoạn, rửa sạch, cắt thành khúc dài 2–3 cm (có thể bổ sung lá non), trộn cùng các gia vị như giấm, nước tương, bột ớt, hạt nêm, ăn sống, giòn ngon, vị tanh đậm; hai là nấu thân rễ cùng lá non thành canh, hoặc xào, hầm, mùi thơm nhẹ, dễ ăn, có chút vị tanh; ba là ngâm chua làm dưa muối, vị chua giòn, kích thích vị giác.