Vào mùa đông, việc ngâm chân, mát-xa gót chân trở nên sôi động. Trong thời tiết lạnh, ngâm chân bằng nước nóng không chỉ làm ấm toàn thân mà còn giúp giãn cơ và hoạt hóa khí huyết. Tuy nhiên, gần đây những tin tức về trường hợp này xuất hiện thường xuyên trên báo chí: một số người vì không đến bệnh viện chính quy nhờ chuyên gia mát-xa, mà chỉ nhờ những "bà mát-xa" không có chứng chỉ hành nghề tự ý bấm bóp, cuối cùng không những không đạt mục đích điều trị, chăm sóc mà còn tổn thương dây chằng. Bác sĩ Qu Yi của Bệnh viện Mát-xa Bắc Kinh cho biết, mát-xa có tác dụng tốt trong việc giảm căng cơ, nhưng nếu thao tác sai cách hoàn toàn có thể dẫn đến các vấn đề như trên. Bà cảnh báo những người thích mát-xa nên đến cơ sở chính quy, nhờ người có kiến thức y khoa nhất định thực hiện, mới có thể đạt được mục đích dưỡng sinh.
Chú ý khi mát-xa gót chân
Bác sĩ Qu Yi cho biết, mùa đông ngâm chân bằng nước nóng rồi mát-xa gót chân rất có lợi cho cơ thể. Vì trời lạnh, cơ thể dễ bị ứ đọng khí huyết, đau cơ do hàn, tuần hoàn末梢 kém gây tê lạnh tay chân, đau dạ dày do lạnh... các bất tiện do nhiệt độ thấp gây ra. Nếu kiên trì ngâm chân bằng nước nóng, cơ thể sẽ được bảo vệ tốt, thúc đẩy lưu thông khí huyết, giảm tê lạnh tay chân, giãn nở mao mạch, góp phần tăng cung cấp máu lên não. Nếu có điều kiện, mỗi tối trước khi ngủ nên ngâm chân 20 phút bằng nước nóng, hiệu quả sẽ tốt hơn. Bác sĩ Qu Yi cũng cảnh báo, trước khi mát-xa gót chân, phải ngâm chân bằng nước nóng trước, vì như vậy có thể làm tăng tuần hoàn khí huyết, cơ bắp thư giãn, dây chằng giãn ra, tránh bị tổn thương khi mát-xa.
Bên cạnh đó, bác sĩ Qu Yi nói rằng cần thận trọng khi mát-xa gót chân. Vì một bàn chân có tới hơn 60 khu vực phản xạ, các cơ quan chính trong cơ thể như tim, gan, thận, dạ dày, tỳ, mắt, tai, mũi... đều có khu vực phản xạ tương ứng trên bàn chân. Nếu mát-xa đúng lực, có thể kích thích khu vực phản xạ để giảm các triệu chứng ở cơ quan tương ứng, nhưng nếu thao tác sai, lại ảnh hưởng đến sức khỏe các cơ quan này. Bác sĩ được đào tạo chuyên nghiệp có thể nắm bắt tình trạng cơ quan nào bất thường qua quan sát bằng mắt thường, chạm thử, chẳng hạn như quan sát màu sắc lòng bàn chân, độ mềm cứng của mô dưới da, mức độ đau khi ấn, từ đó xác định khu vực phản xạ có bình thường hay không. Nhưng nếu không có kiến thức y khoa chuyên môn, không hiểu giải phẫu, sinh lý, bệnh lý, cũng như kinh nghiệm lâm sàng tương ứng, thì rất khó nhận biết cơ thể có vấn đề gì qua sự thay đổi ở lòng bàn chân, do đó không thể điều chỉnh có chủ đích trong quá trình mát-xa.
Lực không phải càng mạnh càng tốt
Nhiều người hiện nay có quan niệm sai lầm khi mát-xa: lực càng mạnh càng tốt. Thực tế không phải vậy, người được mát-xa nên cảm thấy hơi đau nhức, nhưng vẫn chịu đựng được, không cảm thấy chóng mặt, hoa mắt, buồn nôn, là lực vừa phải. Nếu quá nhẹ thì không đạt hiệu quả điều trị, nếu quá mạnh thì có thể gây tổn thương khác, ví dụ như dây chằng, cơ, màng cân... có thể bị tổn thương do lực mát-xa quá lớn. Ngoài ra, nếu có bệnh tim, cao huyết áp... còn có thể do lực quá mạnh mà làm bệnh tái phát. Hiện nay, nhiều người khi cảm thấy cơ thể căng cứng hoặc đau nhức thì muốn nhờ người nhà bấm bóp, bác sĩ Qu Yi cho biết, lực bấm nên nhẹ, chỉ cần đủ để thư giãn cơ, thúc đẩy lưu thông máu. Tuy nhiên, phải chú ý về lực, ví dụ như mát-xa gót chân, người không có kiến thức chuyên môn rất khó tìm đúng khu vực phản xạ, nếu lực quá mạnh sẽ gây phản ứng xấu như viêm màng cân, chóng mặt, buồn nôn, hồi hộp, rối loạn nhịp tim... Lực nhẹ thì không ảnh hưởng gì đến khu vực phản xạ. Nguyên lý này cũng áp dụng cho mát-xa toàn thân: nếu lực nhẹ, dù tìm sai huyệt cũng có thể giúp thư giãn, hoạt huyết, bảo vệ sức khỏe. Nhưng nếu lực quá mạnh, rất có thể tổn thương thần kinh vùng lưng, cổ, gây ra các phản ứng xấu như tê tay, tê chân. Nếu tổn thương cổ, sẽ cảm thấy chóng mặt, buồn nôn, nhìn mờ, đau vai, thậm chí ảnh hưởng đến tủy sống gây bại liệt; nếu tổn thương lưng, sẽ xuất hiện đau chân, tê liệt thậm chí bại liệt. Bác sĩ Qu Yi cảnh báo, bấm bóp nhẹ nhàng có thể mang lại một số tác dụng bảo vệ sức khỏe, nhưng nếu muốn thông qua mát-xa, bấm huyệt, hút bỏ lửa để điều trị bệnh, thì phải tìm bác sĩ chuyên nghiệp.
Một số bệnh không phù hợp với mát-xa
Bác sĩ Qu Yi cho biết, mặc dù mát-xa có thể điều trị nhiều bệnh thuộc nội, ngoại, phụ, nhi... nhưng cũng có một số trường hợp không nên mát-xa. Người mắc chấn thương cấp tính, phù nề cục bộ, viêm nhiễm cục bộ, vết thương hở như gãy xương, vỡ da... hoặc các bệnh nghiêm trọng như tim mạch nặng, cao huyết áp, suy chức năng thận... đều không nên thử mát-xa dễ dàng.
|
