Ho không phải lúc nào cũng là viêm phế quản

Sau cảm cúm, nhiều người bị ho kéo dài, ngoại trừ một số ít do nhiễm trùng thứ phát gây ho, còn rất nhiều người là do virus ảnh hưởng khiến đường hô hấp trở nên nhạy cảm với kích thích bên ngoài, gió lạnh, mùi lạ, bụi mịn… đều có thể gây ho. Loại này không hiệu quả với kháng sinh và thuốc giảm ho, dùng thuốc chống dị ứng hoặc khí dung corticoid có thể rút ngắn thời gian bệnh. Ngoài ra, giãn phế quản không điển hình, ung thư phổi, lao phổi cũng có thể biểu hiện thành ho mãn tính. Do đó, khi gặp ho tuyệt đối không nên coi tất cả là “viêm phế quản mạn tính”, để kháng sinh, thuốc giảm ho luân phiên sử dụng. Cần phân tích kỹ lưỡng, tiến hành kiểm tra cần thiết, chỉ khi tìm ra nguyên nhân mới có thể chữa khỏi bệnh. Một phụ nữ văn phòng 40 tuổi, bị ho mạn tính suốt 4–5 năm, mỗi khi cảm cúm, hoặc tiếp xúc với gió lạnh, mùi lạ, hít phải bụi mịn đều xuất hiện ho dữ dội, nghiêm trọng đến mức khó duy trì công việc. Bệnh nhân đi khám nhiều bệnh viện, đều được chẩn đoán là viêm phế quản mạn tính, điều trị không hiệu quả. Bệnh nhân mệt mỏi về thể chất lẫn tinh thần, tâm trạng u ám. Một dịp tình cờ, bệnh nhân đến Bắc Kinh khám bệnh, chuyên gia nghi ngờ cô bị hen suyễn kiểu ho, qua loạt xét nghiệm liên quan đến hen suyễn, xác nhận chẩn đoán. Sau đó ngừng hoàn toàn kháng sinh, thuốc giảm ho, điều trị theo hướng hen suyễn, triệu chứng bệnh nhân cải thiện rõ rệt, dùng thuốc lâu dài, đến nay đã 2 năm không tái phát nặng. Về mặt y học, ho kéo dài hơn ba tuần, không do hút thuốc hoặc bệnh lý phổi rõ ràng như viêm phổi, ung thư phổi, giãn phế quản, gọi là ho mạn tính. Ho mạn tính có thể do nhiều bệnh lý gây ra. Người phụ nữ nói trên mắc bệnh biểu hiện bằng ho mạn tính, nhưng bản chất là hen suyễn phế quản. Bệnh viện có điều kiện, chỉ cần cho bệnh nhân làm xét nghiệm phản ứng đường thở và đo độ biến đổi đỉnh lưu lượng 24 giờ là có thể chẩn đoán chính xác. Ngoài hen suyễn, trào ngược dạ dày – thực quản cũng thường biểu hiện chủ yếu bằng ho mạn tính. Một giáo viên nữ thường bị ho kịch liệt trong giờ giảng, gần như không thể dạy học. Khi khám, bác sĩ nhận thấy bệnh nhân có triệu chứng trào ngược axit, ợ nóng, đau bụng trên, nghi ngờ là trào ngược dạ dày – thực quản, tiến hành xét nghiệm pH dạ dày – thực quản 24 giờ và nội soi dạ dày – thực quản, xác nhận chẩn đoán. Sau khi dùng thuốc ức chế axit và thúc đẩy nhu động ruột, không chỉ triệu chứng dạ dày được cải thiện, mà ho cũng gần như biến mất. Trong lâm sàng, tình trạng dịch dạ dày trào ngược vào đường thở gây ho kịch liệt khá phổ biến. Bệnh lý ở mũi họng là nguyên nhân phổ biến khác gây ho mạn tính, đặc biệt là hội chứng rò rỉ dịch mũi sau, tức là viêm niêm mạc họng sau tiết dịch chảy vào khí quản gây ho kịch liệt. Bệnh nhân luôn cảm giác cổ họng như có keo dính, khám họng thấy các hạt lympho ở sau họng tăng sinh, giống như đá cuội trải rộng. Ngoài ra, viêm mũi mạn tính, viêm xoang cũng thường đi kèm ho mạn tính. Ngoài ba nhóm nguyên nhân trên, gần đây người ta nhận thấy viêm phế quản tế bào ái eosin, viêm phế quản không đặc hiệu cũng có thể biểu hiện thành ho mạn tính. Những bệnh nhân này không hiệu quả với kháng sinh, thuốc giảm ho, nhưng hiệu quả với khí dung corticoid. Phương pháp chẩn đoán hai bệnh này phức tạp hơn, cần xét nghiệm đàm hoặc dịch rửa phế quản.