Nhu cầu dinh dưỡng và chế độ ăn cho người bị gãy xương khiến bệnh nhân và gia đình thường cảm thấy bối rối, thường phải hỏi bác sĩ.
Thực tế, trừ những ngày đầu có thể kèm theo một số triệu chứng toàn thân nhẹ, phần lớn thời gian người bị gãy xương không có triệu chứng toàn thân, nên chế độ ăn tương tự như người khỏe mạnh bình thường, chỉ cần lựa chọn thực phẩm đa dạng, giàu dinh dưỡng. Cần chú ý làm cho thực phẩm dễ tiêu hóa và hấp thu, hạn chế dùng các thực phẩm cay nóng kích thích đường hô hấp và tiêu hóa (ớt, hành sống, mù tạt, hạt tiêu). Khi có triệu chứng toàn thân rõ rệt, nên dùng loại thức ăn mềm, nằm giữa chế độ ăn bình thường và chế độ ăn bán loãng, thức ăn phải ít vụn, dễ nhai và tiêu hóa, nấu kỹ, cắt nhỏ, không nên rán, chiên dầu.
Đây là nguyên tắc ăn uống chung cho người bị gãy xương. Để thúc đẩy quá trình liền xương nhanh và tốt hơn, người bị gãy xương còn cần dựa vào ba giai đoạn sớm, giữa, muộn của quá trình liền xương, phối hợp với các loại thực phẩm khác nhau tùy theo diễn biến bệnh, nhằm thúc đẩy hấp thu máu tụ hoặc hình thành mảnh xương.
△ Giai đoạn sớm (1-2 tuần): Vị trí gãy xương bị bầm tím, sưng, kinh mạch tắc nghẽn, khí huyết bị ứ trệ, điều trị chủ yếu là hoạt huyết hóa ứ, hành khí tiêu tán. Y học cổ truyền Trung Hoa cho rằng: “Uất không đi thì xương không sinh”, “Uất đi thì xương mới sinh”. Có thể thấy, tiêu tán ứ huyết là bước đầu tiên trong quá trình liền xương. Nguyên tắc phối hợp ăn uống chủ yếu là清淡 (nhẹ nhàng), như rau củ, trứng, đậu phụ, trái cây, canh cá, thịt nạc... tránh ăn thực phẩm chua cay, nóng, dầu mỡ, đặc biệt không nên dùng quá sớm các món bổ dưỡng nhiều dầu mỡ như canh xương, gà hầm, cá nước hầm, vì nếu vậy sẽ khiến máu tụ ứ lại, khó tiêu tán, làm chậm tiến trình bệnh, ảnh hưởng đến sự phát triển của mảnh xương, ảnh hưởng đến phục hồi chức năng khớp sau này. Trong giai đoạn này, có thể dùng bài thuốc: 10 gram tam thất, 10 gram đương quy, 1 con chim bồ câu, hầm nhừ, ăn cả nước lẫn thịt, mỗi ngày 1 lần, liên tục 7-10 ngày.
△ Giai đoạn giữa (2-4 tuần): Bầm tím, sưng đã hấp thu phần lớn, điều trị chủ yếu là hòa dưỡng, giảm đau, hóa ứ sinh tân, nối xương, nối gân. Về ăn uống, chuyển từ chế độ nhẹ sang bổ sung dinh dưỡng vừa phải, đáp ứng nhu cầu phát triển mảnh xương, có thể thêm vào thực đơn giai đoạn đầu các món như canh xương, gà hầm tam thất, nội tạng động vật... để bổ sung vitamin A, D, calcium và protein. Bài thuốc: 10 gram đương quy, 15 gram cốt toái bổ, 10 gram tục đoạn, 250 gram thịt heo hoặc thịt bò tươi, hầm trên lửa nhỏ hơn 1 giờ, ăn cả nước lẫn thịt, dùng liên tục 2 tuần.
△ Giai đoạn muộn (trên 5 tuần): Sau 5 tuần, bầm tím, sưng tại chỗ đã hấp thu cơ bản, bắt đầu hình thành mảnh xương, đây là giai đoạn muộn của gãy xương. Điều trị nên bổ, thông qua bổ gan thận, khí huyết, thúc đẩy mảnh xương chắc khỏe hơn, đồng thời thư giãn gân cốt, giúp khớp gần chỗ gãy vận động linh hoạt, phục hồi chức năng như cũ. Về ăn uống, có thể bỏ các hạn chế, thực đơn có thể thêm các món như canh gà mái già, canh xương heo, canh xương dê, canh gân nai, hầm cá nước, người có thể uống rượu có thể dùng rượu cốt toái bổ, rượu cây huyết kiều, rượu hổ cốt mộc qua.
Bài thuốc: 10 gram kỷ tử, 15 gram cốt toái bổ, 10 gram tục đoạn, 50 gram ý dĩ. Trước tiên đun cốt toái bổ và tục đoạn, lọc bỏ bã, rồi cho 2 vị còn lại vào nấu thành cháo, ăn. Mỗi ngày 1 lần, 7 ngày là 1 liệu trình. Mỗi liệu trình nghỉ 3-5 ngày, có thể dùng 3-4 liệu trình.
|
