Sắp xếp hợp lý thời gian sinh hoạt, xử lý tốt các chi tiết đời sống, duy trì thói quen tốt, xây dựng quy luật hoạt động phù hợp với nhịp sinh học cá nhân, để bảo đảm sức khỏe tinh thần và thể chất, kéo dài tuổi thọ, gọi là phương pháp dưỡng sinh sinh hoạt, còn gọi là điều chỉnh sinh hoạt. Dưỡng sinh sinh hoạt bao gồm các nội dung như sinh hoạt có quy luật, ngủ ngon, không làm việc quá sức, nơi ở phù hợp và mặc quần áo hợp lý.
Sinh hoạt có quy luật
Sinh hoạt có quy luật nghĩa là quy luật hóa thời gian sinh hoạt hàng ngày. Sinh hoạt phải phù hợp với quy luật thay đổi dương khí của tự nhiên và quy tắc sinh lý cơ thể, trong đó quan trọng nhất là nhịp sinh học ngày đêm, nếu không sẽ dẫn đến lão hóa sớm và giảm tuổi thọ. Các nhà dưỡng sinh xưa cho rằng, xuân hạ nên dưỡng dương, thu đông nên dưỡng âm. Vì vậy, mùa xuân nên "ngủ muộn dậy sớm, đi bộ rộng rãi trong sân, buông tóc thả lỏng hình thể, để ý chí sinh sôi"; mùa hè nên "ngủ muộn dậy sớm, không ghét ánh nắng, làm cho ý chí không tức giận, làm cho vẻ đẹp tươi thắm nở rộ"; mùa thu nên "ngủ sớm dậy sớm, cùng gà thức dậy, để ý chí an ổn, làm dịu đi hình phạt mùa thu"; mùa đông nên "ngủ sớm dậy muộn, nhất định phải chờ ánh nắng, làm cho ý chí như ẩn núp, như có ý riêng, như có được điều gì".
Ngủ ngon có phương pháp
Ngủ là nhu cầu sinh lý của con người. Khi ngủ, hầu hết các cơ quan mô trong cơ thể đều ở trạng thái nghỉ ngơi, khí huyết chủ yếu tập trung vào năm tạng: tim, can, tỳ, phế, thận, để bổ sung và sửa chữa. Ngủ ngon có phương pháp có thể đảm bảo giấc ngủ chất lượng cao, từ đó loại bỏ mệt mỏi, phục hồi tinh thần, có lợi cho sức khỏe và sống lâu. Muốn ngủ ngon có phương pháp:
Thứ nhất: Phải đảm bảo thời gian ngủ đủ. Thông thường, người lớn tuổi mỗi ngày ngủ từ 8 đến 10 giờ là phù hợp.
Thứ hai: Chú ý giường ngủ nên mềm cứng phù hợp, quá cứng thì cơ thể không thể thư giãn để nghỉ ngơi; quá mềm thì dây chằng vùng thắt lưng và khớp đốt sống chịu tải quá nặng, dễ gây đau lưng.
Thứ ba: Gối nên cách mặt giường từ 5 đến 9cm là phù hợp, quá thấp, có thể khiến mạch máu đầu quá mức căng, tỉnh dậy sẽ thấy mặt sưng phù; quá cao, có thể khiến lưu thông máu não không thuận lợi, dễ gây đột quỵ thiếu máu.
Thứ tư: Phải có tư thế ngủ đúng, thông thường nên nằm nghiêng bên phải, cong nhẹ hai chân, toàn thân thư giãn tự nhiên, một tay khuỳnh khuỳnh đặt ngang, một tay đặt tự nhiên lên đùi. Như vậy, vị trí tim cao hơn, thuận lợi cho tim đẩy máu, giảm gánh nặng, đồng thời do gan nằm bên phải thấp hơn, nằm nghiêng bên phải có thể giúp gan nhận được nhiều máu hơn, thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Trong khảo sát người sống thọ, nhiều người sống thọ tự nhận thường nằm tư thế cong bên phải. Câu tục ngữ xưa cũng nói: "Đứng như cây thông, ngồi như chiếc chuông, nằm như cung", "nằm nghiêng cong bên phải giúp tăng sức lực".
Thứ năm: Phải có thói quen vệ sinh tốt, tối không nên ăn quá no, cũng không nên ăn thực phẩm kích thích, kích thích, Đông y cho rằng "vị không hòa thì ngủ không yên". Trước khi ngủ nên chải đầu, nên ngâm chân bằng nước ấm.
Chú ý phòng tránh tổn thương do lao động
Gồm thận trọng trong chuyện phòng the và tổn thương do lao động. Thận trọng trong chuyện phòng the là biện pháp quan trọng để bảo thận cố tinh, tránh rối loạn chức năng sinh lý. Một mặt phải thuận theo bản tính, không nên kiềm chế dục vọng, nhưng mặt khác cũng phải tiết chế chuyện phòng the, bảo tinh dưỡng sinh. Phòng tổn thương do lao động là biện pháp quan trọng để duy trì thể trạng cường kiện, tránh tổn thương hình thể. Trong lao động, phải kiên trì nguyên tắc từ từ, lượng sức, chú ý lao động vừa phải, không nên cố gắng tranh thắng, tuyệt đối tránh nhìn lâu, ngồi lâu.
Nơi ở phù hợp
Con người không thể tách rời môi trường tự nhiên, Đông y từ lâu đã đề xuất thuyết "thiên nhân tương ứng" giữa con người và tự nhiên.《Nội Kinh》tổng kết ảnh hưởng của môi trường đối với sức khỏe và sống lâu, chỉ ra rằng "người ở nơi cao thì sống lâu, người ở nơi thấp thì ngắn thọ". Điều này cho thấy người sống ở nơi cao thường sống thọ, người sống ở nơi thấp thường ngắn thọ. Tại sao địa lý khác nhau, tuổi thọ lại khác nhau? Vì khu vực khác nhau, đất nước khác nhau, nước và đất ảnh hưởng rất lớn đến thành phần thực phẩm và ảnh hưởng đến dinh dưỡng của con người. Đồng thời, sự khác biệt về điều kiện khí tượng cũng ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Trong môi trường lạnh, hoạt động trao đổi chất tế bào chậm lại, thời kỳ sinh trưởng của con người kéo dài, quá trình lão hóa bị trì hoãn.
Khảo sát dân số Trung Quốc cho thấy, người sống ở vùng núi cao lạnh như Tân Cương, Tây Tạng, Thanh Hải, tỷ lệ người trăm tuổi và mức độ sống thọ của người già đều cao hơn các khu vực khác trong nước. Ngoài ra, ánh sáng, thông gió, tiếng ồn trong nhà và mỹ hóa, làm sạch môi trường bên trong và bên ngoài nhà ở cũng liên quan mật thiết đến sức khỏe và sống lâu của con người.
Quần áo nên tránh và nên dùng
Ảnh hưởng của trang phục đối với sức khỏe con người chủ yếu liên quan đến độ rộng, độ dày, chất liệu, màu sắc quần áo. Các nhà dưỡng sinh xưa cho rằng, quần áo nên rộng chứ không nên bó, và đưa ra lời khuyên: "Xuân mặc vải mỏng, hè mặc lụa, thu mặc len, đông mặc bông lông." Áo lót nên là vải cotton mềm mại, hút ẩm tốt, có thể lựa chọn phù hợp theo độ tuổi, giới tính và thay đổi theo mùa. Đồng thời, cần nhấn mạnh đặc biệt "không vội cởi áo vào xuân, không vội mặc áo vào thu" – biện pháp dưỡng sinh "phòng lạnh vào xuân, chịu lạnh vào thu".
|
