Nước là yếu tố hàng đầu trong dưỡng sinh mùa hè

Nước là yếu tố hàng đầu trong dưỡng sinh mùa hè
Nước là đồ uống giải nhiệt tốt nhất trong mùa hè, đồng thời là nguồn cung cấp nước cho máu, dịch lymph, dịch tiêu hóa, mồ hôi, nước tiểu, dịch thể giữa các mô trong cơ thể, là chất quan trọng duy trì quá trình trao đổi chất, điều hòa nhiệt độ cơ thể, vận chuyển dưỡng chất, duy trì cân bằng axit – kiềm, thúc đẩy đào thải chất thải và độc tố trong cơ thể. Ngày hè nắng nóng, oi bức, người cao tuổi nên uống nước như thế nào?
Thói quen uống nước chủ động tốt
Thời tiết hè nóng, cơ thể đổ mồ hôi nhiều, tiêu hao nước trong cơ thể lớn nhất. Người cao tuổi do chức năng cơ quan suy giảm, lượng dịch thể ít hơn khoảng 15% so với người trung niên và thanh niên, do đó khả năng cân bằng nhiệt và chống nóng kém hơn. Nếu không thường xuyên, kịp thời bổ sung nước, rất dễ xảy ra thiếu nước sinh lý, khiến nhiệt độ cơ thể tăng, xuất hiện miệng khô, chóng mặt, mệt mỏi, máu đặc, ảnh hưởng đến tuần hoàn máu bình thường, dễ gây ra các bệnh nghiêm trọng như tăng huyết áp, tắc mạch não, nhồi máu cơ tim... Nhiều người cao tuổi máu đặc từ trước, nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao, thiếu nước dễ dẫn đến đột quỵ do thiếu máu hoặc tử vong đột ngột. Thiếu nước còn gây táo bón, khó đại tiện, dễ gây bệnh trĩ và nứt kẽ hậu môn, gây đau đớn.
Vì vậy, người cao tuổi nên uống nước thường xuyên, không đợi khát mới uống. Cảm giác khát là phản ứng của cơ thể khi thiếu nước nghiêm trọng, lúc đó bổ sung nước đã quá muộn.
Uống nước quá nhiều, quá nhanh gây hại nhiều
Một số người cao tuổi khi khát, đặc biệt là khi trở về nhà sau khi đi ngoài, tập thể dục hoặc làm việc nhà, thích uống một lượng lớn nước nóng hoặc đồ uống khác. Phương pháp uống nước kiểu "nuốt nhanh" này, ngoài cảm giác khoái khẩu tạm thời, hoàn toàn có hại cho sức khỏe. Việc này đột ngột làm tăng gánh nặng cho tim, làm loãng máu quá nhanh, nồng độ máu giảm đột ngột, dẫn đến tim đập nhanh, gây cảm giác tim đập, chóng mặt, khó chịu; người mắc bệnh tim dễ dẫn đến nguy hiểm hơn; còn làm loãng dịch vị đột ngột, làm no dạ dày, tổn thương niêm mạc dạ dày, ảnh hưởng đến khẩu vị và chức năng tiêu hóa bình thường, người mắc bệnh dạ dày dễ làm bệnh nặng hơn. Đồng thời, bổ sung nước quá nhanh, nước không kịp hấp thu bình thường bởi mô cơ thể, vừa không giải khát hiệu quả, lại còn gây ra đổ mồ hôi nhiều, dẫn đến rối loạn nhịp tim, huyết áp; người cao tuổi mắc bệnh tim mạch dễ dẫn đến ngừng tim nghiêm trọng. Vì vậy, người cao tuổi nên uống nước nhiều lần, ít lượng, chậm uống, tuyệt đối không uống nước quá nhanh, quá nhiều.
Đồ uống tốt nhất là nước trắng
Các nhà sinh lý học trong và ngoài nước đều cho rằng nước trắng có hoạt tính sinh lý lý tưởng đối với quá trình trao đổi chất trong cơ thể, dễ xuyên qua màng tế bào để cơ thể sử dụng, giúp tăng hoạt tính của enzyme lactate dehydrogenase trong cơ quan, cải thiện hiệu quả khả năng miễn dịch và chống bệnh của cơ thể. Đồng thời, giúp nhanh chóng loại bỏ "chất gây mệt mỏi" – axit lactic tích tụ trong cơ bắp, từ đó nhanh chóng loại bỏ mệt mỏi, tỉnh táo tinh thần, duy trì tinh thần dồi dào, tác dụng bảo vệ sức khỏe vượt trội so với nhiều loại đồ uống cao cấp. Nước trắng dễ thấm vào da và mô tế bào cơ thể, khiến mỡ dưới da ở trạng thái "bán lỏng", từ đó làm chậm quá trình khô, nhăn da mặt và toàn thân, giúp da bề mặt trông đầy đặn, mềm mại, vì vậy người cao tuổi mùa hè nên uống nhiều nước trắng.
Nước muối, trà giải khát tốt nhất
Trong mùa hè, đổ mồ hôi nhiều không chỉ mất nước mà còn mất cả muối (natri clorua), vitamin và các vi khoáng chất như kali, magie. Nếu chỉ uống nước trắng, nước vào cơ thể không chỉ khó vào mạch máu, lưu giữ trong tế bào, mà còn dễ thấm vào tuyến mồ hôi và bàng quang rồi thải ra ngoài nhanh chóng, không chỉ không giải khát mà còn gây ra các phản ứng khó chịu như tim đập nhanh, chóng mặt. Nếu thêm một lượng nhỏ muối vào nước đun (khoảng 1 gram muối cho 500 ml nước), có thể giúp cơ thể giữ nước, đạt hiệu quả giải khát.
Nhiều người cao tuổi có thói quen uống trà, đây là sở thích có lợi cho sức khỏe. Trà chứa nhiều vitamin và các chất dinh dưỡng khác. Uống trà mỗi ngày trong mùa hè không chỉ bổ sung nước và các chất thiết yếu bị mất, mà còn giúp sinh tân, giải khát, tỉnh táo tinh thần, tăng khẩu vị, có tác dụng giải độc, diệt khuẩn. Nhưng người cao tuổi uống trà có "bốn kiêng": một là nên uống loãng, kiêng uống đậm; hai là nước uống nên để nguội, kiêng uống quá nóng; ba là nên uống ít, uống chậm, kiêng uống quá nhiều một lần; bốn là nên uống nước trắng trước khi ngủ, kiêng uống trà để tránh phản ứng xấu.
Uống nước mỗi ngày nên vừa đủ
Người cao tuổi uống nước quá nhiều có thể khiến tế bào sưng phù, gây ngộ độc nước. Đặc biệt, tế bào não phản ứng nhanh nhất, nếu tế bào não bị phù, hậu quả cực kỳ nghiêm trọng. Vì vậy, cơ thể thiếu nước không được, nhưng uống nước quá nhiều cũng không tốt. Làm thế nào để kiểm soát lượng nước bổ sung mỗi ngày? Các chuyên gia cho rằng: một người trưởng thành khỏe mạnh, tổng lượng nước hấp thu hàng ngày từ thức ăn và đồ uống khoảng 2500 ml là phù hợp. Nếu dùng phương pháp đo đơn giản, trừ lượng nước từ thức ăn, mỗi ngày cần uống thêm 6–8 ly nước mới đảm bảo nhu cầu cơ thể, duy trì cân bằng dịch thể cơ bản; nếu người thừa cân, cứ mỗi 25 pound (11,24 kg) vượt cân, cần uống thêm 1 ly nước. Chuyên gia cũng khuyên người cao tuổi nên uống 1 ly nước trước bữa trưa và bữa tối, 1 ly trước khi ngủ, và uống 2 ly nước vào buổi sáng khi thức dậy (mỗi ly khoảng 250–300 ml). Cộng thêm việc uống nước nhỏ giọt thường xuyên (uống trà), như vậy có thể đáp ứng nhu cầu nước của cơ thể.
Uống nước buổi sáng giúp phòng bệnh
Sáng thức dậy, nếu uống hai ly nước (mỗi ly khoảng 250–300 ml) khi bụng đói, vừa có thể bổ sung nước bị mất sinh lý hiệu quả, vừa làm giảm độ đặc của máu, tăng tốc tuần hoàn máu, thúc đẩy đào thải nhanh các chất thải như phân, nước tiểu, có tác dụng rất quan trọng trong việc phòng ngừa các bệnh như tắc nghẽn não, tắc mạch não, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đau thắt ngực... cũng như các bệnh về hệ tiết niệu như sỏi thận, nhiễm trùng đường tiết niệu. Mùa hè nóng bức, người cao tuổi có lượng dịch thể thấp, dễ bị mất nước nhiều, cơ thể già cỗi và khớp xương dễ cảm thấy khó chịu. Việc bổ sung nước kịp thời vào sáng sớm khi cơ thể thiếu nước vừa giúp làm ẩm toàn thân, vừa có thể ngăn ngừa đột biến nguy hiểm về tim mạch.
Tác giả: Trương Hồng Quân