Trời xuân ấm áp, hoa nở rộ, nắng vàng rực rỡ bên ngoài, nhưng trong nhà mọi người lại ngáp dài, thiếu tinh thần. Mệt mỏi vào mùa xuân giống như một bệnh truyền nhiễm, dù lượng công việc không tăng, giấc ngủ không giảm, vẫn cảm thấy mệt mỏi vô cùng. Vậy nguyên nhân là gì? Trung y nhấn mạnh "thiên nhân hợp nhất". Khi mùa vụ, khí hậu và cơ thể con người không hài hòa, sẽ xuất hiện nhiều triệu chứng khó chịu: những hiện tượng như mệt mỏi vào mùa xuân, mệt mỏi vào mùa hè, mệt mỏi vào mùa thu... đều nằm trong phạm vi này. Để cơ thể sớm tỉnh khỏi trạng thái "ngủ đông", hãy bắt đầu bằng việc nhận diện nguyên nhân gây ra mệt mỏi vào mùa xuân nhé.
Giải thích khoa học về mệt mỏi vào mùa xuân
Mùa xuân dễ bị mệt mỏi cũng có lý do khoa học.
Lý do 1: Vào mùa đông lạnh giá, các mao mạch dưới da thường xuyên co lại, lưu lượng máu giảm, tuyến mồ hôi và lỗ chân lông cũng tương đối giãn nở, lượng oxy cung cấp tăng theo, não bộ hoạt động dồi dào nhờ nguồn máu dồi dào, tính hưng phấn tăng cao; nhưng khi đến mùa xuân, nhiệt độ tăng dần, các mạch máu da và mao mạch giãn nở, lưu lượng máu ở chi extremities cũng dần tăng lên, dẫn đến lượng máu cung cấp cho não bộ tương đối giảm, ảnh hưởng đến tính hưng phấn của não bộ, gây cảm giác buồn ngủ.
Lý do 2: Vào mùa xuân, trời sáng sớm hơn, thức dậy sớm, ngày dài đêm ngắn, khiến mệt mỏi vào mùa xuân càng rõ rệt.
Sáu "thuốc giải" để khắc phục mệt mỏi vào mùa xuân
"Mộng xuân không biết sáng" – câu thơ nổi tiếng của thi sĩ Đường đại Mạnh Hạo Nhiên tuy đúng lý, nhưng qua một số kích thích chức năng đặc biệt, mệt mỏi vào mùa xuân cũng có thể sớm chấm dứt ——
Chải răng rửa mặt. Khi cảm thấy buồn ngủ, dùng kem đánh răng có mùi thơm chải răng súc miệng, rửa mặt bằng nước lạnh, giúp tỉnh táo.
Kích thích thị giác. Ra ngoài, đến vùng ngoại ô, bờ hồ, bên suối, ven biển, đỉnh núi, nhìn xa xa. Kích thích thị giác tốt giúp loại bỏ mệt mỏi vào mùa xuân.
Kích thích vị giác. Ăn ít thực phẩm giàu đường, chất béo gây buồn ngủ. Có thể uống nhiều trà cúc, trà xanh, giúp tỉnh táo, giải tỏa mệt mỏi.
Kích thích khứu giác. Khi buồn ngủ, hít mùi dầu gió, dầu mát, nước hoa, giúp xua tan buồn ngủ, tỉnh táo tinh thần.
Kích thích thính giác. Thường xuyên chọn nghe nhạc vui tươi, mang âm điệu, hát theo giai điệu nhảy múa.
Kích thích vận động. Thỉnh thoảng vận động cơ thể, thư giãn gân cốt, lưu thông khí huyết, thông suốt khớp xương, cũng giúp não bộ hưng phấn hơn.
Gốc rễ của mệt mỏi vào mùa xuân: Con người và mùa xuân không hài hòa
Mùa xuân lười biếng, cảm thấy mệt mỏi, hiện tượng mệt mỏi vào mùa xuân được mọi người biết đến. Nhưng liệu nó có phải là bệnh hay không?
Câu trả lời là không. Theo quan điểm Trung y, mệt mỏi vào mùa xuân là một trạng thái chưa đạt mức khỏe mạnh (tiền bệnh), là biểu hiện con người không kịp thích nghi với tự nhiên. Sự "xung đột" này có thể lan rộng khắp các lĩnh vực như giấc ngủ, công việc, ăn uống, sinh hoạt. Vậy làm thế nào để giảm thiểu những bất tiện do trạng thái tiền bệnh này gây ra? Ở đây, ta có thể phân tích chủ yếu từ hai phương diện ăn uống và nơi ở ——
Chuyển mùa, cơ thể điều chỉnh chậm nửa nhịp
Nhiều người đã nhận thấy, mệt mỏi vào mùa xuân không xuất hiện ngay từ đầu mùa xuân khi thời tiết ấm áp nhưng còn rét đậm, mà thường đến khi mùa xuân ấm áp, hoa nở rộ, "mộng xuân không biết sáng" mới trở nên rõ rệt hơn.
Từ góc độ môi trường, mùa đông là một mùa dài và tương đối kín đáo, cơ thể con người ở trạng thái co lại, quá trình trao đổi chất giữa con người và thiên nhiên diễn ra chậm rãi. Tình trạng này chưa hoàn toàn chuyển đổi vào đầu mùa xuân, đến tận bây giờ, khi xuân ý ngày càng đậm thì trở nên rõ rệt nhất. Nhìn kỹ xung quanh, không phải ai cũng bị mệt mỏi vào mùa xuân. Người có thể chất tốt dễ thích nghi với sự thay đổi của tự nhiên hơn; ngược lại thì không. Trong tự nhiên, một số loài động vật ít hoạt động sau khi ngủ đông bò ra khỏi hang, thấy ánh sáng xuân chói chang, đôi khi phản ứng chậm trễ. Con người cũng vậy. Những thói quen sinh hoạt duy trì suốt mùa đông chưa thay đổi, nên không thể thích nghi với "sắc xuân".
Mùa xuân có đặc điểm riêng, gió nhẹ thổi qua cây liễu, phấn hoa bay tứ tung... Vì vậy, nhiều người có cơ địa dị ứng dễ tái phát bệnh cũ trong mùa này, như viêm da, hen suyễn, viêm phế quản, v.v. Nhưng ít ai biết rằng, tình trạng mệt mỏi đầu óc, mơ hồ, cũng là một trong những biểu hiện dị ứng.
[Biện pháp] Vào mùa xuân nên tuân thủ nguyên tắc "ngủ sớm, dậy sớm, đi bộ rộng rãi trong sân". Mỗi ngày đảm bảo từ 7 đến 9 giờ ngủ. Giúp cơ thể nhanh chóng thích nghi với sự thay đổi mùa vụ. Tập thể dục thể thao là phương pháp hiệu quả nhất. Buổi sáng hay buổi tối, trong nhà hay ngoài trời đều được, điều quan trọng là phải thoát khỏi trạng thái lười biếng mùa đông, đảm bảo cơ thể tràn đầy sinh lực, sẵn sàng hoạt động. Đối với người có cơ địa dị ứng, tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng là biện pháp hiệu quả nhất.
Thức ăn mùa đông, hỏa nội tích tụ không thải ra được
Người Thượng Hải coi trọng bổ dưỡng vào mùa đông, ăn lẩu cay nóng là một xu hướng phổ biến. Các món ăn cay, nướng, xào, chiên đều có tính nóng, kích thích vị giác, làm tăng khẩu vị; nhiều loại bổ dưỡng sử dụng hồng sâm, a giao làm nguyên liệu, hỗ trợ dương khí, sinh nhiệt. Những món ăn này vào mùa đông thật sự rất tốt. Nhưng nếu ăn quá nhiều hoặc bổ dưỡng sai cách, thì hỏa nội tích tụ cả mùa đông sẽ ngày càng mạnh, vào mùa xuân gây ra hiện tượng "hỏa nội hư lên trên", biểu hiện là đau đầu, chóng mặt, tinh thần uể oải, tức là mệt mỏi vào mùa xuân.
Điều đáng ngạc nhiên là táo bón cũng có thể là một trong những nguyên nhân gây mệt mỏi vào mùa xuân. Từ trẻ nhỏ đến người già, tỷ lệ mắc táo bón ngày càng tăng. Nếu thức ăn ăn vào không thể thải ra, độc tố trong cơ thể sẽ hấp thụ hết vào máu, dẫn đến biểu hiện mơ hồ, mệt mỏi. Những triệu chứng tưởng như không liên quan lại gắn kết với mệt mỏi vào mùa xuân.
[Biện pháp] Vào mùa xuân, ăn uống nên thanh đạm, giàu dinh dưỡng. Do quá trình trao đổi chất dần tăng cường, nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể cũng tăng dần, sữa, trứng, trái cây, rau củ đều có thể đáp ứng nhu cầu sinh lý đồng thời có tác dụng thanh nhiệt. Uống nhiều nước, giữ đại tiện thông suốt. Khuyến cáo người dân hạn chế dùng trà giảm cân, tránh phụ thuộc thuốc. Một mẹo nhỏ có thể thử: mỗi sáng dành thời gian cố định để đi vệ sinh, từ quy định cứng nhắc thành phản xạ tự nhiên, giúp cải thiện táo bón hiệu quả.
Phân biệt một số "mệt mỏi giả" vào mùa xuân
Mùa xuân dễ mệt mỏi, đầu nặng, có thể do mệt mỏi vào mùa xuân gây ra. Nhưng một số bệnh lý hoặc thói quen sinh hoạt lại không liên quan đến mệt mỏi vào mùa xuân. Hãy chú ý phân biệt, đề phòng những "mệt mỏi giả" này che giấu bản chất bệnh tật.
· Dân gian nói: "đầu xuân cuối năm, trăm bệnh tái phát". Do thay đổi nhiệt độ lớn, dễ gây cảm lạnh, cảm cúm, và các dấu hiệu khởi phát của các bệnh này thường là đau đầu, buồn ngủ.
· Người làm việc nhịp độ nhanh, thiếu ngủ, rối loạn nhịp sinh học. Nhóm người này do chất lượng giấc ngủ kém, dẫn đến tinh thần luôn uể oải suốt năm, không phải do mệt mỏi vào mùa xuân. Nên bắt đầu từ việc thay đổi thói quen sinh hoạt.
· Người mắc bệnh mãn tính tái phát. Mùa xuân là thời điểm thay đổi, người mắc bệnh cao huyết áp, tiểu đường dễ tái phát, huyết áp tăng, đường huyết tăng, cũng gây ra các triệu chứng kèm theo như đau đầu, mắt mờ, nên khuyến nghị nhóm người này kiểm tra định kỳ để tránh bỏ sót bệnh.
|
