Bình tâm dưỡng thần

Bình tâm dưỡng thần
“Thần” là chủ thể của mọi hoạt động sinh mệnh, là căn bản của sự sống và chết, nói rằng “được thần thì thịnh vượng, mất thần thì chết”. Tuy nhiên, thần khí điều khiển mọi hoạt động sinh mệnh là dễ động mà khó tĩnh, vì vậy dưỡng thần quan trọng nhất là bình tâm. Sách “Tố Vấn – Sinh Khí Thông Thiên Luận” viết: “Thanh tịnh thì cơ nhục kín đáo, dù có gió độc dữ dội, cũng không thể gây hại.” Điều này cho thấy dưỡng thần bình tâm giúp khí chính đầy đủ, không tán loạn, duy trì chức năng sinh lý bình thường, tăng cường khả năng kháng bệnh, ngay cả khi có yếu tố gây bệnh mạnh cũng khó mắc bệnh.
Dưỡng thần bình tâm quý ở chỗ an tâm sống đời, sáng tỏ, khoan dung, dịu dàng, loại bỏ tạp niệm, xua tan phiền nhiễu, chuyên tâm, thần trí yên lặng, đạt đến trạng thái tĩnh lặng hài hòa, tinh thần minh mẫn, khí huyết điều hòa. Điều này không chỉ có lợi cho học tập và công việc, mà còn giúp toàn thân phối hợp nhịp nhàng, sống điều độ, có lợi cho sức khỏe và sống lâu. Ngược lại, nếu một người không thể thanh đạm vô vi, tĩnh dưỡng tâm thần, mà suốt ngày tranh danh đoạt lợi, bận rộn, lo lắng, chạy đuổi, thì hoàn toàn trái với đạo lý dưỡng sinh, khó sống đến tuổi thọ tự nhiên.
Cần lưu ý rằng, tư tưởng dưỡng tĩnh ở đây không phải là tĩnh tuyệt đối mơ hồ, nó khác biệt căn bản với việc ngồi thiền suy nghĩ vô ích, chỉ mong “đắc đạo thành tiên”. Nhà thơ đời Thanh, Tào Từ Sơn, trong sách “Lão Lão Hằng Ngôn” từng nói: “Khi tĩnh thì phải tránh động, nhưng khi động mà không động vô cớ, cũng là tĩnh.” Ông cũng nói: “Khi dùng đầu óc phải tránh tạp niệm, tạp niệm sẽ phân tâm, phân tâm sẽ già. Chỉ khi chuyên tâm thì dù dùng cũng không mệt, tâm định thần yên.” Ông chủ trương tâm thần nên tĩnh một cách tương đối; tâm thần không dùng, không động là tĩnh, nhưng khi động mà không động vô cớ, dùng vừa phải, chuyên tâm không loạn, cũng có nghĩa là tĩnh. Chúng ta đề cao dưỡng thần bình tâm chủ yếu là chỉ tư tưởng tập trung, không thấy lạ mà thay đổi, không mơ mộng lung tung, phải chuyên tâm làm việc của mình.