Sử dụng đặc tính của thực phẩm hoặc điều chỉnh thành phần dinh dưỡng trong chế độ ăn để phòng và điều trị bệnh được gọi là ăn uống trị liệu. Kết hợp thuốc và thực phẩm là biểu hiện cụ thể của việc hóa thân y học cổ truyền Trung Hoa vào đời sống hàng ngày, có thể giúp dưỡng sinh và phòng bệnh trong bữa ăn hàng ngày. Trong chương “Thực trị” của “Thiên kim yếu phương” của Thần y Tôn Tư Mạo viết: “Thực phẩm có thể trừ tà, an ngũ tạng, vui lòng, sảng khoái tinh thần, bổ khí huyết.” “Nếu ai biết dùng thực phẩm để điều hòa bệnh tật, thích nghi với tính chất, điều trị bệnh, thì có thể gọi là thầy thuốc giỏi.” Theo nghiên cứu dược lý hiện đại, các dược liệu và thực phẩm có tác dụng hạ huyết áp và có thể dùng làm thuốc và thực phẩm cùng lúc được liệt kê như sau:
Thảo dược: Cúc hoa, trà xanh, quyết minh tử, thanh tinh tử, tang diệp, hà diệp, cát căn, hạ khô thảo, tần giao, thanh hao, xe tiền thảo (hạt), trạch tả, ý dĩ nhân, hỏa mễ nhân, dục lý nhân, đại hoàng, thiên ma, thạch quyết minh, hoài hoa, hoàng tinh, câu kỷ tử, v.v.
Rau quả: Rau cần, rau hẹ, rau mùi tàu, củ cà rốt, nấm mèo, hành tây, tảo bẹ, nấm, cà chua, hải sâm, tỏi, nấm hương, tảo biển, v.v.
Trái cây: Quýt, chuối (vỏ), sơn tra, táo, bạch truật, v.v.
Phương pháp uống nước trị liệu
▲ Nước ép rau cần tươi: Rau cần tươi 250 gram, rửa sạch, luộc qua nước sôi 2 phút, cắt nhỏ, ép lấy nước, mỗi lần uống 100 ml, ngày 2 lần. Có tác dụng bình can, an thần, hạ huyết áp, lợi tiểu.
▲ Trà cúc hoa U long: Cúc hoa 10 gram, trà U long 3 gram, hãm bằng nước sôi, uống như trà. Có thể thanh can minh mục. Cúc hoa vị đắng, tính lạnh, khí thơm nhẹ, lên cao, có thể bình can tiềm dương, thanh lợi đầu mắt; trà U long vị ngọt đắng, tính lạnh, tỉnh tỳ, mở dạ, cũng thanh lợi đầu mắt. Trà này hiệu quả với chứng chóng mặt do can dương thăng sáp.
▲ Uống nước cúc hoa sơn tra quyết minh: Cúc hoa 10 gram, sơn tra sống 15 gram, quyết minh tử 15 gram, đường phèn vừa đủ, ba thứ sắc cùng nhau, lọc bỏ bã, lấy nước, thêm đường phèn, uống như trà. Có thể thanh can sơ phong, hoạt huyết hóa ứ. Cúc hoa, quyết minh tử thanh can minh mục, hạ huyết áp; sơn tra hoạt huyết hóa ứ, hạ lipid; quyết minh tử còn nhuận tràng thông tiện. Hiệu quả với chứng chóng mặt do âm hư dương thịnh kèm táo bón.
▲ Uống nước thiên ma cam thảo: Thiên ma 10 gram, vỏ quýt tươi 20 gram, hai thứ sắc nước, uống như trà. Có thể kiện tỳ hóa đàm, bình can khử phong. Thiên ma vị ngọt, tính ôn, bình can khử phong; vỏ quýt vị cay, tính ôn, có thể kiện tỳ hóa đàm, hòa trung. Hiệu quả với chứng chóng mặt do đàm thấp nội nhiễu.
▲ Uống nước hải tảo quyết minh: Hải tảo 20 gram, quyết minh tử 15 gram. Đun bằng nước vừa đủ, ăn hải tảo, uống nước. Có thể tiêu đàm tán kết, lợi thủy, thanh can minh mục, nhuận tràng. Sản phẩm này có tác dụng hạ huyết áp, hạ lipid, phù hợp với người cao huyết áp do can dương thăng sáp kèm tăng lipid máu.
▲ Canh hạ khô thảo nấu thịt nạc: Hạ khô thảo 20 gram, thịt nạc 50 gram. Thịt nạc rửa sạch, cắt miếng, nấu cùng hạ khô thảo bằng lửa nhỏ. Mỗi lần uống khoảng 250 ml canh, ngày 2 lần. Có thể thanh can tả hỏa, minh mục. Phù hợp với chứng đau đầu, chóng mặt do can hỏa thịnh, đàm hỏa uất kết.
Phương pháp cháo trị liệu
▲ Cháo lá sen tươi: Một lá sen tươi, gạo nếp 100 gram, đường trắng vừa đủ. Trước tiên đun lá sen lấy nước, sau đó nấu nước cùng gạo thành cháo, thêm đường trắng. Mỗi ngày dùng 1 lần. Có thể thanh nhiệt sinh tân, chỉ khát. Có tác dụng hạ huyết áp, điều chỉnh lipid, giảm cân, phù hợp với người cao huyết áp, tăng lipid máu, béo phì.
▲ Cháo rau hẹ: Rau hẹ 250 gram, gạo nếp 100 gram. Rau hẹ rửa sạch, cắt nhỏ, nấu cùng gạo thành cháo. Mỗi ngày dùng 1 lần. Có tác dụng thanh nhiệt giải độc, dưỡng can minh mục, lợi thủy tiêu thũng. Phù hợp với người cao huyết áp do can hỏa thịnh.
▲ Cháo xe tiền tử: Xe tiền tử 20 gram, gạo nếp 100 gram. Cho xe tiền tử vào túi vải, thêm nước sắc đặc lấy nước, nấu cùng gạo thành cháo. Có thể lợi thủy tiêu thũng, dưỡng can minh mục. Phù hợp với người cao huyết áp, béo phì.
▲ Cháo bột cát căn: Bột cát căn 15 gram, gạo nếp 100 gram, nấu thành cháo ăn. Có thể thanh nhiệt sinh tân, chỉ khát, chỉ tả. Phù hợp với người cao huyết áp, bồn chồn, khát nước.
Viện Đại học Y học cổ truyền Bắc Kinh Trần Bính
|
