"Thu hổ" cản trở quá trình vào thu
Sau lễ lập thu, thời tiết từ nóng dần chuyển sang lạnh, đầu thu do dư nhiệt hạ vẫn còn nóng, cộng thêm mưa dầm, ẩm thấp nặng, thời tiết đặc trưng là ẩm – nhiệt song hành, thường xuất hiện "thu hổ".
BS chuyên gia Đông y nổi tiếng tại Thượng Hải – Đinh Học Bình nói, sau mùa hè có một mùa dài hạ, mùa dài hạ là khoảng thời gian từ lễ lập thu đến lễ thu phân, đây là phạm vi của Đông y, còn được dân gian gọi là "thu hổ". Như danh y nổi tiếng thời Minh – Trương Cảnh Nguyệt từng nói: "Xuân ứng với can mà dưỡng sinh, hạ ứng với tâm mà dưỡng trưởng, trường hạ ứng với tỳ mà biến hóa, thu ứng với phế mà dưỡng thu, đông ứng với thận mà dưỡng tàng."
Khí tà thời kỳ mùa dài hạ xâm nhập
"Trường hạ ứng với tỳ mà biến hóa". Ẩm là khí chủ đạo của mùa dài hạ, cơ thể tỳ tương ứng với nó, người xưa chỉ ra "phòng ẩm trong mùa dài hạ". Đông y cho rằng ẩm là tà khí âm, dễ tổn thương dương khí, đặc biệt là dương khí tỳ. Vì tỳ thích khô mà ghét ẩm, một khi bị tổn thương sẽ dẫn đến tỳ khí không thể vận hóa bình thường, làm khí cơ không lưu thông. Biểu hiện là chức năng tiêu hóa hấp thu kém, lâm sàng thấy đầy bụng, chán ăn, miệng nhạt, ngực đầy, buồn nôn, đại tiện lỏng, thậm chí phù thũng.
Vào mùa dài hạ, do thời tiết oi bức, mưa dầm liên miên, không khí ẩm ướt, quần áo và thực phẩm dễ bị ẩm, thậm chí mốc meo, mọc rêu, con người cũng cảm thấy khó chịu. Nếu mặc quần áo ẩm, dễ bị cảm lạnh hoặc khởi phát đau khớp, nếu ăn thực phẩm mốc hỏng, sẽ gây viêm ruột, thậm chí ngộ độc, vì vậy trong mùa dài hạ phải đặc biệt chú ý phòng tránh tà khí ẩm.
Dinh dưỡng trừ ẩm kiện tỳ
Thời điểm này dễ mắc bệnh đường ruột. Đông y nói rằng do ẩm ức chế tỳ, chức năng thanh lọc và hạ thấp bị suy yếu, ăn đồ dầu mỡ hoặc quá ngọt dễ gây nôn mửa. Vì vậy, chế độ ăn cần kiểm soát chặt chẽ, rượu cũng phải hạn chế, vì rượu cũng chủ ẩm. Do đó, trong mùa dài hạ, chế độ ăn nên lấy thanh nhiệt trừ ẩm, kiện tỳ hòa trung làm chính. Vì vậy, cũng có câu nói "phòng ẩm mùa dài hạ cần bổ dưỡng nhẹ".
Trong đời sống hàng ngày, ngoài việc ăn các thực phẩm thanh nhiệt như bí đao, mầm đậu xanh, cải trắng, khổ qua, còn nên ăn thêm ý dĩ nhân, trần bì, đậu đỏ đỏ. Sau mùa hè dài, cơ thể tiêu hao, vào thu, chức năng tiêu hóa dần suy giảm, khả năng chống bệnh đường ruột cũng yếu đi, chỉ cần sơ suất là có thể bị tiêu chảy. BS Đinh khuyên: "Buổi sáng ăn một bát cháo, buổi tối chuẩn bị một bát canh". Đồng thời, nên hạn chế ăn các món mặn như cá mòi, thịt bò, thịt heo, và khi ăn hải sản, nướng, phải chú ý độ tươi mới.
Chăm sóc sinh hoạt phòng cảm lạnh
Mặc dù hiện nay chưa thấy chút sắc thu nào, nhưng nếu chủ quan, dễ dẫn đến cảm lạnh. Đặc biệt là gần lễ thu phân, chênh lệch nhiệt độ lớn, trưa nóng, chiều tối lạnh, ẩm nóng ẩn sâu trong cơ thể. Buổi sáng bị lạnh sẽ sinh ra "phục thử", triệu chứng của "phục thử" là sốt, tiêu chảy. Càng gần lễ thu phân, chênh lệch nhiệt độ lớn, càng phải cẩn thận phòng cảm lạnh.
Thời tiết mùa thu thay đổi thất thường, ngay cả trong cùng một khu vực cũng có thể xảy ra hiện tượng "một ngày có bốn mùa, mười dặm khác nhau". Vì vậy, nên chuẩn bị sẵn vài bộ quần áo thu, như áo khoác, áo mùa xuân thu, áo len, áo len mỏng, tùy tình hình mà tăng giảm.
Trước đây, nhiều người vừa qua lễ lập thu, đã bắt đầu bị nghẹt mũi, chảy nước mũi, ngứa mũi, hắt hơi. Chuyên gia cảnh báo, những bệnh này không nhất thiết phải là cảm lạnh. Viêm mũi dị ứng cũng là bệnh phổ biến sau lễ lập thu. Dù sao, phải căn cứ vào sự thay đổi thời tiết, tăng giảm quần áo phù hợp, tránh để cơ thể bị lạnh. Ngoài ra, sau khi tập thể dục ngoài trời, cần lau khô mồ hôi kịp thời, mặc ấm.
【Liên kết sức khỏe】
Phòng ngừa "thu hổ" tổn hại con người
1. Ánh nắng vẫn dữ dội, cần tránh phơi nắng nhiều, nên làm việc ở nơi râm mát.
2. Uống nhiều nước, mỗi ngày ít nhất 1000ml; thường xuyên uống cháo loãng, trà nhạt, canh rau, sữa đậu nành, nước trái cây.
3. Mỗi ngày ăn 1–2 quả lê (lê tuyết hoặc lê sa) hoặc dưa hấu, chuối, các loại trái cây mát.
4. Thường xuyên ăn các thực phẩm thanh nhiệt, sinh tân, dưỡng âm như củ cải, cỏ mần trầu, củ sen, cà chua, đậu hũ, củ sắn, củ khoai, mộc nhĩ, thịt vịt già, thịt rùa, cá trích, cá thu, cá thu, cá ngừ, nấm tuyết, hoa đu đủ, hạt sen, trần bì, hạnh nhân, quả mận đen, đậu phộng.
5. Khi làm việc và sinh hoạt trong phòng có điều hòa, nhiệt độ điều hòa giữ ở mức 23℃–27℃, đồng thời chú ý thông gió trong phòng.
6. Cần kết hợp lao động và nghỉ ngơi, đảm bảo ngủ đủ giấc. Nên dậy sớm, đi ngủ sớm.
7. Không ăn hoặc ăn ít thực phẩm cay nóng, dầu mỡ, rượu.
|
