Mỗi khi mùa thu đến, dù thời tiết mát mẻ khá dễ chịu, nhưng vẫn gây ra một số khó chịu. Không khí mùa thu khô hanh, rất dễ bị “lửa trong người”: như da khô, người nhạy cảm dễ bị ngứa toàn thân; môi luôn khô, họng khô ngứa, như có vật gì nghẹn ở cổ; nhìn màn hình máy tính lâu, mắt khô đau; những nếp nhăn mảnh mai ở khóe mắt ngày càng rõ nét; đại tiện cũng thường khô. Tiến sĩ Hứa Chí Anh, bác sĩ chuyên khoa hô hấp tại Bệnh viện Trung y Chiết Giang, giáo sư tại Học viện Trung y Chiết Giang, cho rằng đây đều là do “khô mùa thu” gây ra.
Y học cổ truyền luôn rất coi trọng ảnh hưởng của môi trường tự nhiên và khí hậu theo mùa đối với cơ thể con người, và quy kết sự thay đổi khí hậu thành “Tứ thời” và “Lục khí”. “Tứ thời” là xuân, hạ, thu, đông bốn mùa; “Lục khí” là sáu đặc điểm khí hậu xuất hiện theo mùa: gió, lạnh, nóng, ẩm, khô, hỏa, trong đó “khô” là khí chủ đạo của mùa thu. Ảnh hưởng của “khô mùa thu” đối với cơ thể chủ yếu do thời tiết nóng, nhiệt độ cao, độ ẩm tương đối thấp, không khí khô hanh, gây mất nước qua niêm mạc đường hô hấp trên và bề mặt da, dẫn đến các triệu chứng trên. Biến đổi khí hậu tự nhiên là điều mà mọi người đều phải đối mặt, chúng ta chỉ có thể thay đổi trạng thái cơ thể để thích nghi với tự nhiên. Vậy phải làm sao? Trước hết cần hiểu rõ tình trạng cơ thể của bản thân.
Một, gánh nặng tâm sinh lý trung niên lớn Theo kinh nghiệm nhiều năm làm công tác chăm sóc sức khỏe của bác sĩ Hứa Chí Anh, bà cho rằng chu kỳ sống của con người giống như một đường parabol, trung niên là đỉnh điểm, là thời kỳ sinh lực mạnh mẽ, khỏe mạnh nhất, sau đó bắt đầu suy giảm. Sự suy giảm diễn ra nhanh hay chậm hoàn toàn do chính bản thân quyết định. Luật sống như vậy, chống lại luật lệ để mãi trẻ trung là không thể, nhưng chú ý chăm sóc bản thân có thể làm chậm quá trình suy giảm cơ thể.
Hai, dưỡng sinh bằng nước là không thể thiếu Khô hanh mùa thu khiến mỗi ngày qua da bốc hơi khoảng 600 ml nước trở lên, do đó bổ sung nước là biện pháp quan trọng trong dưỡng sinh mùa thu. Một người trưởng thành mỗi ngày uống nước tối thiểu 1500 ml, còn mùa thu cần uống 2000 ml mới đảm bảo độ ẩm cho phổi và đường hô hấp. Mỗi ngày nên uống 200 ml nước vào buổi sáng sớm và trước khi ngủ đêm, ban ngày giữa hai bữa ăn uống 800 ml. Tuy nhiên, một số người uống nước không hiệu quả, có thể uống trà xanh, hoặc mua các loại như bồ công anh, kỷ tử, huyền sâm, ngọc trúc, mạch môn, quả la hán để hãm nước uống. Canh trên bàn ăn không thể thiếu, có thể bổ sung nước. Sữa, sữa đậu nành có tác dụng bổ khí huyết, dưỡng da, làm đẹp lông mày, do đó mỗi ngày đừng quên uống. Ngoài ra, nên ăn nhiều trái cây như lê, táo, dưa hấu, chuối, đào, mía, nho, ăn nhiều rau giàu chất xơ và nước như củ cải, cà chua, bắp cải, bách hợp, củ sen, khổ qua, củ sạc. Hạn chế ăn các thực phẩm cay nóng như gừng, hành, tỏi, hồ tiêu, hạt tiêu, mù tạt, đồ nướng khói.
Ba, thực dưỡng phòng khô mùa thu Mùa thu dễ làm tổn hao dịch thể, do đó nên dùng các phương pháp thực dưỡng sinh tân dưỡng âm, nhuận phế hóa đàm, ví dụ như: bắc sương sâm, bách hợp mỗi thứ 30 gram, thịt vịt 150 gram, nấu chung, khi thịt vịt chín thì uống nước, ăn thịt; một quả lê (bỏ hạt), trộn đều bột xuyên bối 3 gram, đường phèn 10 gram, nhẹ nhàng cho vào lê, hấp cách thủy cho chín, ăn lê uống nước; bách hợp tươi 50 gram, mật ong 30 gram, đun thành nước uống; huyền sâm 15 gram, mạch môn, sinh địa mỗi thứ 12 gram, sắc nước uống thay trà; 60 gram nho đỏ, củ sạc, bạch mao căn mỗi thứ 30 gram, nấu thành nước uống như trà; rửa sạch cà rốt, cắt nhỏ, nấu cùng gạo thành cháo; bạch linh 20 gram, đường phèn một ít, hầm chín ăn.
Bốn, ăn nhiều táo, cam dễ tổn thương cơ thể Ăn nhiều táo đỏ dễ gây hại cho cơ thể. Táo đỏ là vị thuốc thường dùng trong y học cổ truyền, cũng thường dùng trong ăn bồi bổ dân gian. Năm ngoái, táo đông ở miền Bắc đến Hàng Châu, có người ăn quá nhiều táo đỏ dẫn đến tiêu chảy, viêm miệng. Táo đỏ tuy không phải thực phẩm nóng, nhưng thuộc tính ấm, ăn nhiều thực phẩm ấm sẽ sinh nội nhiệt, cộng thêm không kịp loại bỏ tàn dư thức ăn, tạo môi trường thuận lợi cho viêm miệng, hơn nữa vỏ táo trơn tru dễ gây tiêu chảy. Ăn cam dễ bị “lửa trong người”, chất axit có hại cho niêm mạc miệng. Cách hợp lý nhất là mỗi ngày ăn một quả cam, mười quả táo đỏ. Chất dinh dưỡng như vitamin C đầy đủ sẽ giúp da mùa thu đông sáng bóng, mịn màng, ít bị cảm cúm.
Năm, Phong Đẩu không phải ai cũng dùng được Phong Đẩu sắt (tên gọi khác là Phong Đẩu) kết hợp với nhân sâm tây để điều chỉnh cơ thể người bị âm hư, hiệu quả rất tốt, hiện nay phương pháp này phổ biến trong dân gian, nhiều người tự mua nguyên liệu, tự nghiền bột pha uống. Thực tế, loại thực phẩm bổ dưỡng này không phải ai cũng ăn được. Người bị ứ đàm, dương hư không nên ăn, không những phí tiền mà còn gây mất cân bằng âm dương trong cơ thể. Nhận diện bản thân có phải âm hư hay không nên nhìn vào lưỡi, nếu lưỡi trơn, trống rỗng thì thuộc loại âm hư có thể ăn. Tuy nhiên, tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Người thường nghĩ nhân sâm tây là lạnh, thực tế dù loại nhân sâm nào cũng bổ khí, chỉ là nhân sâm tây tính hơi lạnh hơn so với các loại nhân sâm khác.
Sáu, kinh nghiệm dưỡng sinh của chuyên gia Hứa Chí Anh Bác sĩ Hứa Chí Anh hiện đã hơn 60 tuổi, mỗi ngày khám bệnh, giảng dạy, nhưng tinh thần minh mẫn, buổi tối còn thường xuyên viết bài. Bà có thái độ lạc quan, ít kiêng khem, nhưng cuối tuần thường đi ra ngoài đi bộ. Theo tình trạng cơ thể của mình, mỗi năm bà bổ dưỡng theo phương pháp phòng bệnh hai lần, một lần vào giữa đầu hạ, ăn một ít hồng sâm, sau đó vào đầu đông dùng một số phương thuốc hầm bổ kết hợp hồng sâm. Bà không chú trọng dưỡng da mặt như người trẻ, mà dùng cách của mẹ mình, mỗi ngày bôi một lớp glycerin pha loãng với ba lần nước, hiệu quả cũng rất tốt.
|
