Khí công có tác dụng dưỡng sinh và kéo dài tuổi thọ chủ yếu vì thông qua luyện tập khí công, có thể thông suốt kinh lạc, lưu thông khí huyết, đặc biệt làm tăng cường nguyên khí của cơ thể, do đó, khi chưa bệnh có thể tăng cường thể chất, khi có bệnh có thể chữa bệnh; thứ hai, nhờ luyện tập các phương pháp khí công khác nhau, có thể làm cho "kỳ, khí, thần" ba yếu tố hòa hợp thành một thể, tăng cường sức sống của cơ thể, tuổi thọ tự nhiên sẽ kéo dài, chậm lão hóa, sống khỏe và sống lâu.
Các sư khí công nổi tiếng Trung Quốc như Lưu Quý Chân, trong cuốn "Thực hành pháp khí công", đã trình bày khá chi tiết lý do dưỡng sinh khí công, sau đây trích dẫn một số điểm:
1. Bồi bổ nguyên khí, trừ tà giữ chính
Trong lý luận khí công, luôn tồn tại quan điểm "dựa vào khí làm gốc", về mặt phương pháp luyện tập cũng nhấn mạnh quan điểm bồi bổ nguyên khí để củng cố nền tảng. Vậy khí công thực hiện tác dụng bồi bổ nguyên khí bằng cơ chế nào? Sách "Tố Vấn – Thượng cổ chân thiên luận" viết: "Thiên đạm hư vô, chân khí tùng chi; tinh thần nội thủ, bệnh an tòng lai." Đây là sự diễn giải và khái quát sâu sắc về cơ chế bồi bổ nguyên khí của khí công. Y học cổ truyền Trung Hoa coi tinh, khí, thần là yếu tố nội tại của con người, phản ánh tổng thể trạng chức năng cơ thể. Khí công là phương pháp tự luyện, kết hợp động tĩnh, luyện bên ngoài "kinh, cốt, bì", luyện bên trong "tinh, khí, thần". "Tinh" gồm tinh thận bẩm sinh và tinh thủy cốc hậu thiên, hai loại này thông qua các tạng phổi, tim, tỳ, phân bố khắp cơ thể, đảm bảo các hoạt động sinh lý như sinh trưởng, phát triển, sinh sản. Khí công có ảnh hưởng rõ rệt và tác dụng đối với tinh. Chỉ cần luyện công đúng cách và kiên trì, đều có thể tăng cường và bổ sung cả tinh bẩm sinh và tinh hậu thiên. Các hiện tượng như rớt tinh, xuất tinh sớm, tinh lạnh, tinh loãng ở nam giới, hoặc băng huyết, rong kinh, kinh ít, kinh nguyệt bất thường ở nữ giới đều thuộc phạm vi bệnh lý của tinh, những hiện tượng này đều có thể cải thiện ở mức độ khác nhau thông qua luyện công, đây chính là minh chứng cho tác dụng của khí công đối với âm tinh. Người bị rối loạn tiêu hóa, rối loạn dinh dưỡng, thông qua phương pháp khí công "tâm thận tương giao", thận dương được bí, tỳ dương được thận hỗ trợ nên vận hóa tốt, vị âm cũng được thủy thượng của thận nuôi dưỡng nên nhuận trư, do đó vị phủ điều hòa, hấp thụ tốt, tỳ vận hóa điều độ, tinh vi đầy đủ. Lâm sàng biểu hiện là khẩu vị tăng, ăn nhiều, tiết dịch tuyến tiêu hóa mạnh, chuyển hóa tổng hợp tăng, trạng thái dinh dưỡng cải thiện... tất cả đều là minh chứng cho tác dụng của khí công đối với thủy cốc tinh. Đây là biểu hiện tác dụng của khí công đối với hậu thiên tinh. Khí công cũng có tác dụng bổ sung tinh bẩm sinh. Tinh bẩm sinh nằm ở thận, phương pháp khí công ý thủ đan điền mệnh môn chính là phương pháp bổ tinh thủy. Tinh bẩm sinh dựa vào tinh hậu thiên nuôi dưỡng, thông qua luyện tập "hấp, đệm, chụp, kín", kết hợp với tiết dục, giữ đầy, tu dưỡng tâm tính, thì âm tinh tự nhiên đầy đủ và chắc chắn, thận trung tinh được âm tinh nuôi dưỡng, càng thêm cường tráng, nguyên khí càng vững chắc, nguyên khí tự nhiên đầy đủ, đây chính là xu hướng tất yếu của "luyện tinh hóa khí". Rõ ràng, tác dụng bổ tinh, cố thủy của khí công chính là cơ chế bồi bổ nguyên khí. Sau khi nguyên khí được bổ sung, có thể kích thích và thúc đẩy hiệu quả sinh lý bình thường của các tạng phủ, điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì sức khỏe cơ thể. Ngoài ra, còn có thể phát huy sâu hơn tác dụng "luyện khí hóa thần". Thần bao gồm thần bẩm sinh và thần hậu thiên (ý thức). Thần bẩm sinh sinh ra từ nguyên khí bẩm sinh, thần hậu thiên sinh ra từ tinh khí hậu thiên. Cả hai đều bắt nguồn từ vật chất, lại phản tác dụng lên vật chất. "Tố Vấn – Di tinh biến khí luận" nói: "Đắc thần giả昌, thất thần giả vong", chỉ ra tầm quan trọng của thần trong hoạt động sinh mệnh, đây cũng là ý nghĩa quan trọng khác của khí công bồi bổ nguyên khí.
2. Điều hòa âm dương
Thông qua nghiên cứu thực nghiệm và quan sát lâm sàng, cũng xác nhận rằng ảnh hưởng điều hòa cân bằng âm dương của khí công là rất rộng rãi. Y học cổ truyền Trung Hoa cho rằng hình thể và tinh có thể chuyển hóa thành chức năng, đây là hiện tượng sinh lý bình thường khi dương sinh từ âm, nhưng khi chức năng cơ thể quá mạnh, có thể khiến hình thể và tinh bị tổn hao. Khi luyện công đạt trạng thái tĩnh, cường độ kích thích hệ thần kinh giao cảm giảm, chuyển hóa khí thấp xuống, trạng thái phản ứng cao được điều chỉnh, chức năng quá mạnh được điều chỉnh, đây đều là biểu hiện cụ thể của tác dụng ức chế dương, bổ âm của khí công. Tác dụng bổ dương của khí công cũng rất rộng rãi. Theo lý luận phân loại "thận hư", quan sát thấy người thận dương hư luyện công xong có hiện tượng tứ chi từ lạnh run chuyển sang ấm áp, lượng keton trong nước tiểu trở lại bình thường, hàm lượng ATP và cAMP trong huyết tương tăng, khả năng thực bào của bạch cầu tăng cường... tất cả đều là biểu hiện của tác dụng bổ dương của khí công. Tác dụng điều hòa cân bằng động thái âm dương của khí công được thực hiện thông qua hiệu ứng điều chỉnh kép "ức chế quá mức, bổ trợ yếu kém", hiệu ứng này thể hiện ở nhiều cấp độ khác nhau, chính là cơ chế của khí công chữa bệnh, dưỡng sinh.
3. Thông kinh hoạt lạc, điều hòa khí huyết
Hiệu quả chữa bệnh và dưỡng sinh của khí công được thực hiện thông qua "thông kinh hoạt lạc". Quan sát lâm sàng thấy rằng, người có kinh lạc tắc nghẽn, khí huyết không điều hòa, giá trị đo kinh lạc hai bên chi thể không bằng nhau hoặc chênh lệch lớn; sau luyện công, những người khí huyết yếu đều có thể được tăng cường ở mức độ khác nhau. Trong quá trình luyện công, còn quan sát thấy hiện tượng cảm giác kinh lạc rõ ràng, tuần hoàn nội khí chạy theo kinh任,督 và các kinh lạc khác, đây đều là biểu hiện cụ thể của tác dụng thông kinh hoạt lạc của khí công.
Trên đây là diễn giải chi tiết của sư khí công nổi tiếng Trung Quốc Lưu Quý Chân về cơ chế dưỡng sinh, bảo vệ sức khỏe của khí công. Điều này cho thấy khí công là phương pháp rèn luyện thể chất tuyệt vời, mỗi người mong muốn khỏe mạnh, sống đến tuổi thọ tối đa đều nên nỗ lực học tập, luyện tập kiên trì, thật sự kế thừa và phát huy di sản quý giá này của y học cổ truyền Trung Hoa. Vậy khí công thể hiện tác dụng dưỡng sinh, chữa bệnh, kéo dài tuổi thọ, sống lâu ở những khía cạnh nào? Chúng tôi chỉ nêu ngắn gọn một vài khía cạnh dưới đây.
|
