Dưỡng sinh: Ngủ trưa mùa hè thúc đẩy sức khỏe

Ngủ trưa là thói quen dưỡng sinh tốt, dù thời gian ngắn nhưng lại có hiệu quả “nâng đỡ nhẹ nhàng nhưng nặng nề”. Nó có thể nâng cao “tinh, khí, thần” trong thời gian ngắn, tự nhiên mang lại nhiều lợi ích. Khi mùa hè đến, việc này càng nên được khuyến khích.
Theo lý luận y học cổ truyền Trung Hoa, dưỡng sinh cần tuân thủ “thiên nhân hợp nhất”, tức là con người tương thông với tự nhiên, do đó đề xuất “pháp ư âm dương, điều ư tứ thời” (tuân theo âm dương, điều hòa theo bốn mùa). Dịch nghĩa đơn giản là phải dựa theo quy luật âm dương, điều chỉnh theo sự thay đổi nhiệt độ theo bốn mùa. Mùa hè, đặc điểm khí hậu chính là ngày dài, nắng nóng, ban ngày dài, đêm ngắn, cộng thêm nhiệt độ cao, hoặc khô hoặc ẩm, người ta thường ngủ không đủ giấc vào ban đêm, dẫn đến hiệu suất lao động giảm đáng kể. Do đó, việc ngủ trưa bổ sung sẽ có tác dụng bù đắp.
Y học cổ truyền Trung Hoa nhấn mạnh “thần hình tương cố”, trọng tâm là dưỡng thần. Câu “tinh thần nội thủ, bệnh an tòng lai” và “tinh thần nội thương, thân tất bại vong” đều mang ý nghĩa này. Thường thì mùa hè là thời điểm khó chịu nhất đối với đa số vùng miền Trung Quốc, nếu sơ suất, bệnh do nhiệt độ cao dễ xảy ra, vì vậy mùa hè còn được gọi là “khổ hạ” (mùa hè khó chịu). Ngay cả người khỏe mạnh cũng khó tránh khỏi tình trạng ngủ không ngon, ăn không ngon miệng, thiếu tinh thần, dễ bực bội trong nhiều ngày nắng nóng. Như vậy, mùa hè rất dễ “thương thần” (hư tổn tinh thần). Lúc này, nếu mỗi ngày kiên trì ngủ trưa 1 giờ, sẽ giúp tỉnh táo đầu óc, phục hồi tinh thần, từ đó có lợi cho sức khỏe.
Khi mùa hè đến, mọi người thường cảm thấy hiệu suất làm việc, học tập giảm sút, điều này đối với những người sống trong xã hội cạnh tranh gay gắt là một áp lực tinh thần đáng kể. Đồng thời, áp lực này còn dẫn đến rối loạn tuyến thượng thận, gây co mạch, tăng huyết áp và các bệnh lý liên quan khác. Ngủ trưa mùa hè có thể nâng cao “tinh, khí, thần” trong thời gian ngắn, từ đó giảm thiểu các áp lực tinh thần, giảm nguy cơ mắc bệnh.
Biển có thủy triều, con người có nhịp sinh học. Chúng ta thường nói “sinh học nhịp điệu” trong đời sống hàng ngày, chính là kết quả hình thành từ thói quen lâu dài. Theo nghiên cứu này, mối liên hệ với giấc ngủ là nhịp sinh học ngày đêm. Con người vì vậy thức dậy khi trời sáng, nghỉ ngơi khi trời tối. Ta dễ thấy rằng vào buổi trưa nhiều người có xu hướng buồn ngủ, nguyên nhân chính là do ảnh hưởng của nhịp sinh học thứ cấp. Từ góc độ này, kiên trì ngủ trưa không chỉ là hành động theo nhịp sinh học, mà còn là tuân thủ quy luật dưỡng sinh tự nhiên.