Điều trị bệnh mùa đông vào mùa hè và mặc ấm vào xuân, lạnh vào thu

Trong y học cổ truyền Trung Hoa có một phương pháp dưỡng sinh phòng bệnh thú vị là điều trị bệnh mùa đông vào mùa hè. Nghĩa là trong mùa hè, khi dương khí đạt đỉnh cao, tiến hành điều trị để thúc đẩy dương khí trong cơ thể mạnh lên, loại bỏ hàn tà tích tụ lâu ngày. Nhờ đó, các bệnh hàn như hen suyễn, viêm phế quản mạn tính ở người già, viêm khớp, bệnh dạ dày... sẽ giảm nhẹ hoặc không phát tác vào mùa đông.
Y học cổ truyền Trung Hoa còn dạy con người phải "mặc ấm vào xuân, lạnh vào thu". Tác giả bài viết này tiếp tục làm rõ từ góc độ khí tượng vì sao cùng là mùa chuyển tiếp, cùng nhiệt độ biến đổi nhiều, mà xuân phải mặc ấm, thu lại phải chịu lạnh.
Bởi vì trong mùa xuân và thu, hướng thay đổi nhiệt độ là ngược nhau (xuân tăng nhiệt, thu giảm nhiệt). Do Trung Quốc mùa đông lạnh, mùa hè nóng, nên sự thay đổi nhiệt độ vào mùa xuân thu rất nhanh, khiến nhiệt độ trong nhà thay đổi chậm hơn nhiều so với ngoài trời do đặc tính nhiệt của công trình xây dựng. Do đó, chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài nhà trở nên rõ rệt. Vì vậy, vào mùa xuân, khi đi ra ngoài rồi trở về nhà, đặc biệt từ ngoài trời nắng ấm vào trong nhà, nếu không mặc thêm áo (tức là "mặc ấm") thì theo thời gian, đặc biệt là người già yếu, dễ bị cảm lạnh mắc bệnh. Ngược lại vào mùa thu, do trong nhà ấm, khi vào nhà nên mặc ít áo hơn, tức là "lạnh".
Thực tế, trong các khu vườn cổ xưa ở Trung Quốc, ngay cả giữa mùa hè vẫn có thể duy trì chênh lệch nhiệt độ lớn giữa trong và ngoài nhà. Từ môi trường nóng vào nơi mát lạnh dễ mắc bệnh. Bệnh này xưa gọi là "âm sương". Dựa vào triệu chứng như "đầu đau, sợ lạnh, cơ thể cứng, đau nhức các khớp, bồn chồn", có thể thấy nó rất khó chịu. Loại bệnh này hiếm khi xảy ra ở các nước khác trên thế giới, bởi vì tình trạng chênh lệch nhiệt độ lớn giữa trong và ngoài nhà chỉ xảy ra tự nhiên ở Trung Quốc. Như vậy, văn hóa dưỡng sinh và y học Trung Hoa hình thành do điều kiện khí hậu đặc thù của Trung Quốc đã làm phong phú thêm nội dung y học Trung Hoa, đồng thời lý luận và thực tiễn thuốc Đông Trung Hoa đã đóng góp to lớn cho y học thế giới.