Lưu ý cân bằng âm dương trong cơ thể người ăn

"Chứng" mà y học cổ truyền Trung Hoa coi trọng là gì
Thực phẩm bổ dưỡng nên được chế biến dựa theo thể chất và tình trạng cơ thể người ăn, đây là nguyên tắc cực kỳ quan trọng. Khi tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc này, cần kiểm tra trạng thái tinh thần và thể chất của người đó như đã nói ở trên, xác định "chứng" theo y học cổ truyền.
"Chứng" là tổng hợp các yếu tố như thể chất, tình trạng cơ thể, trạng thái tinh thần, sức khỏe thể lực, triệu chứng và nguyên nhân gây bệnh, từ đó phân tích, tổng hợp và mô tả bản chất bằng một từ đơn giản. Thông thường có các loại như chứng âm, chứng dương, chứng hư, chứng thực, chứng hàn, chứng nhiệt và một số loại khác.
Chứng âm là trạng thái chuyển hóa trong cơ thể diễn ra chậm, nghiêm trọng có thể dẫn đến hạ huyết áp, hạ nhiệt độ cơ thể, da xanh xao, sợ lạnh, tiêu chảy nhẹ.
Chứng dương là trạng thái ngược lại với chứng âm, chức năng chuyển hóa tăng cường, thường biểu hiện như tăng huyết áp, tăng nhiệt độ cơ thể, mặt đỏ bừng, dễ đổ mồ hôi, táo bón.
Cần xem xét mức độ sức khỏe và cảm giác lạnh - nóng
Chứng hư là kiểu người gầy, xương nhỏ, chức năng tiêu hóa kém, thể lực yếu. Chứng thực ngược lại. Chứng hàn là kiểu người sợ lạnh, tay chân dễ lạnh, mặt xanh xao. Chứng nhiệt ngược lại với chứng hàn.
Thông thường, chứng âm thường đi kèm với chứng hàn và chứng hư, nhưng trong chứng dương cũng có thể gặp chứng hư.
Đôi khi người ta tổng hợp chứng hàn và chứng hư thành "chứng âm", tổng hợp chứng thực nhiệt và chứng nhiệt thành "chứng dương".
Chữa hư thì bổ
Khi dùng thuốc thảo dược thường gặp tình huống: "Dùng loại thảo dược này để chữa chứng này". Chính vì vậy, nếu biết rõ chứng của người đó, có thể chọn được thảo dược phù hợp nhất.
Trong trường hợp này, đối với các chứng thuộc nhóm âm, nên dùng thảo dược có chức năng "bổ sung phần thiếu hụt", còn đối với các chứng thuộc nhóm dương, nên dùng thảo dược có chức năng "tiêu trừ phần dư thừa", đây là nguyên tắc cơ bản khi dùng thuốc.
Nguyên tắc này cũng áp dụng tương tự trong chế biến thực phẩm bổ dưỡng. Nếu người ăn thuộc chứng âm mạn tính rõ rệt, nên dùng các thảo dược và thực phẩm có chức năng "bổ phần thiếu hụt", tăng cường chuyển hóa, ví dụ như hoàng kỳ, đương quy, nhân sâm... và các thực phẩm ấm như củ cải, hẹp, thịt...