Giới thiệu sơ lược về dưỡng sinh theo y học cổ truyền Trung Hoa

Dân tộc Trung Hoa có lịch sử văn minh 5000 năm. Trong dòng chảy lịch sử dài lâu ấy, tổ tiên của dân tộc Trung Hoa đã sáng tạo nên nền văn hóa xuất sắc nhờ trí tuệ và thực tiễn, trong đó học thuyết dưỡng sinh truyền thống Trung Hoa là một viên ngọc quý, đã đóng góp to lớn cho sự sinh sôi, sức khỏe và phát triển của dân tộc Trung Hoa.Dưỡng sinh theo y học cổ truyền Trung Hoa là một nhánh của văn hóa truyền thống Trung Hoa, có nguồn gốc chung với các dòng văn hóa khác, đồng thời có mối liên hệ mật thiết, phản ánh đặc trưng văn hóa dân tộc Trung Hoa. Dưỡng sinh là nhằm nuôi dưỡng sinh khí, phòng ngừa bệnh tật, đạt được sức khỏe và trường thọ. Y học cổ truyền Trung Hoa có nhiều kỹ thuật dưỡng sinh phong phú như dưỡng sinh bằng thực phẩm, dưỡng sinh bằng thuốc, châm cứu, bấm huyệt, khí công, võ thuật...Trong số các kỹ thuật dưỡng sinh phong phú ấy, người xưa cho rằng phương pháp dưỡng sinh tốt nhất là dưỡng tính, phương pháp dưỡng tính tốt nhất là dưỡng tinh; tinh đầy đủ có thể hóa khí, khí mạnh có thể toàn thần; thần toàn thì âm dương cân bằng, tạng phủ điều hòa, khí huyết lưu thông, từ đó đảm bảo sức khỏe và thể lực vững mạnh. Do đó, việc bảo dưỡng tinh, khí, thần là nội dung quan trọng nhất, là nền tảng của dưỡng sinh.Dưới đây xin giới thiệu phương pháp dưỡng tinh:Tinh là chất cốt lõi cấu thành cơ quan trong cơ thể, cũng là nền tảng cơ bản thúc đẩy sự phát triển và trưởng thành của cơ thể. Tinh có hai nguồn: một là từ thiên bẩm, thừa hưởng từ cha mẹ, một là được bổ sung liên tục trong hậu thiên. Tinh được tàng trữ ở thận, có thể hóa sinh huyết và khí, trở thành chất nguyên thủy cấu thành cơ quan và động lực thúc đẩy hoạt động chức năng cơ quan, đồng thời được bổ sung liên tục từ hậu thiên, tức là sau khi cơ thể có khả năng hấp thụ thức ăn từ môi trường bên ngoài, thông qua việc thu nhận dinh dưỡng từ thiên nhiên, hóa sinh khí huyết, từ đó nuôi dưỡng tạng phủ, gân cốt... và có thể chuyển hóa thành tinh, lưu trữ ở thận. Do đó, việc bảo dưỡng tinh trước hết phải tích tinh, quý tinh và cố tinh.Tích tinh:"Tích" nghĩa là tích lũy; tích tinh là vận dụng các phương pháp dưỡng sinh để tinh thận được bổ sung liên tục, duy trì sự đầy đủ của tinh. Tinh thiên bẩm mà cha mẹ truyền lại là hữu hạn và đã được định sẵn, mỗi người có sự khác biệt về dày mỏng, trong quá trình phát triển và sinh hoạt hàng ngày lại không ngừng tiêu hao, do đó bổ sung hậu thiên cực kỳ quan trọng.Các thực phẩm động, thực vật do thiên nhiên cung cấp là nguồn cung cấp dinh dưỡng hậu thiên rộng rãi và cơ bản nhất. Các loại quả, hoa lá, rễ thân thực vật, thịt, xương, nội tạng động vật... đều là sản phẩm do các loài sinh vật hóa sinh từ điều kiện tự nhiên, là sản phẩm của âm dương thiên địa, trong đó chứa các chất dinh dưỡng có thể dùng cho con người, trở thành nguyên liệu hóa sinh khí huyết cho chính mình. Nhưng nói về tích tinh, người xưa từng nói một câu danh ngôn dưỡng sinh: "Thuốc bổ không bằng thực phẩm bổ, thực phẩm bổ không bằng khí bổ". Chính xác hơn, khi bệnh đã nặng đến mức không thể cứu chữa (miêu tả mức độ nghiêm trọng của bệnh), khi thuốc và thực phẩm không còn hiệu quả, chỉ khi tinh đầy đủ, khí hóa toàn thân, mở các khe hở, mới có thể đẩy tà khí ra ngoài, trả lại sức khỏe.Dưỡng sinh là phương pháp duy nhất do người Trung Quốc sáng tạo ra nhằm kéo dài tuổi thọ, sử dụng một tư thế nhất định, dưới sự dẫn dắt của ý niệm, theo phương pháp nhất định, điều chỉnh hô hấp và hấp thu khí âm dương thiên địa, cũng có thể đạt mục đích bổ tinh thận, chẳng hạn như phương pháp điều chỉnh tĩnh trong "Liệu pháp xanh y học cổ truyền Trung Hoa" có tác dụng nuôi dưỡng nguyên khí, bổ tinh thận, tăng cường thể lực, chống lão hóa.Quý tinh:"Quý" nghĩa là trân trọng. Quý tinh là trân trọng tinh thận, không tiêu hao quá mức, để duy trì sự đầy đủ của tinh. Việc quý tinh quan trọng nhất là tiết chế sinh hoạt tình dục, không kết hôn sớm, không sinh con sớm.Sinh hoạt tình dục là hành vi giao hợp giữa nam nữ, là lẽ thường của nhân luân, đồng thời có tác dụng điều hòa âm dương, điều hòa chức năng tạng phủ và khí huyết, do đó sinh hoạt tình dục hợp lý không những không hại thân, mà còn có lợi cho sức khỏe tinh thần và thể chất. Nhưng vì sinh hoạt tình dục là sự giao thoa tinh huyết giữa hai giới, là quá trình tiêu hao tinh huyết, nếu quá thường xuyên sẽ dẫn đến hư hao tinh huyết, do đó cần tiết chế thích đáng. Đam mê dục vọng, thỏa mãn khoái cảm nhất thời mà tiêu hao tinh thận, có thể dẫn đến hư hao âm dương, suy yếu khí huyết.Nam nữ chưa trưởng thành, tinh huyết chưa đầy, khí huyết chưa ổn định, lúc này đặc biệt cần quý tinh, không dùng, tích tinh bảo tinh, để đảm bảo sự phát triển và trưởng thành bình thường, giữ gìn sức khỏe tinh thần và thể chất. Kết hôn sớm, sinh con sớm sẽ tiêu hao tinh thận (huyết can) chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến chức năng tạng phủ, khí huyết và sức khỏe, do đó cần tránh.Ở tuổi thiếu niên, hệ sinh dục phát triển nhanh, tinh thận, huyết can không ngừng tăng trưởng, hiện tượng rụng tinh và kinh nguyệt là phản ứng sinh lý bình thường; đồng thời giai đoạn này tâm lý tình dục bắt đầu hoạt động, đối với giới tính khác có cảm giác hứng thú, tò mò, thậm chí xuất hiện ảo tưởng tình dục, hiện tượng thủ dâm khá phổ biến. Thủ dâm đôi khi xảy ra không gây hại lớn, nhưng nếu quá thường xuyên sẽ tổn hao tinh thận, ảnh hưởng đến sức khỏe; các tài liệu xuất bản, băng video xấu ảnh hưởng lớn đến thanh thiếu niên chưa có khả năng phân biệt, làm rối loạn tâm thần, khiến tâm hỏa tăng, ảnh hưởng xuống tinh phòng, gây rụng tinh thường xuyên, thậm chí trượt tinh, cũng làm tổn hại tinh thận. Vì vậy, những điều này đều cần tránh.Cố tinh:"Cố" nghĩa là củng cố, khép kín, giữ gìn, ngăn ngừa thất thoát. Thận chủ tàng tinh, cố tinh là vận dụng các phương pháp dưỡng sinh để tăng cường khả năng khép kín của thận, ngăn ngừa thất thoát tinh.Thất thoát tinh có thể biểu hiện qua hiện tượng nam giới rụng tinh, trượt tinh, nữ giới ra khí hư quá nhiều, kinh nguyệt quá nhiều hoặc kéo dài, sữa mẹ rỉ ra, hoặc tiểu ra máu, protein trong nước tiểu... vượt quá phạm vi sinh lý, những hiện tượng này đều có thể xem là do nhiều nguyên nhân khiến khả năng khép kín của thận suy giảm, dẫn đến thất thoát tinh, cuối cùng gây suy yếu cơ thể và rút ngắn tuổi thọ. Hiện tượng rụng tinh, phóng tinh ở nam giới, kinh nguyệt, khí hư ở nữ giới, tiết sữa đều là chức năng sinh lý bình thường của cơ quan, không ảnh hưởng đến sức khỏe; ngược lại, nếu trong thời kỳ sinh lý bình thường không có các hiện tượng tiết thoát này thì thường là dấu hiệu bệnh lý.Nguyên nhân thất thoát tinh thường có hai loại: một là thể chất yếu, thận không giữ được tinh; hai là âm dương mất cân bằng, thần khí không yên, làm rung động tinh âm dẫn đến thất thoát. Do đó cố tinh cần thông qua các phương diện điều dưỡng để tăng cường thể chất, điều hòa âm dương, an định thần khí. Ví dụ như vận động và lao động hợp lý (luyện tập phương pháp điều chỉnh động trong liệu pháp xanh), tránh suy nghĩ quá nhiều, tình cảm quá mức, ăn uống chú ý dinh dưỡng đầy đủ, tránh đồ cay nóng, béo ngậy...Vận động và lao động hợp lý có thể thúc đẩy lưu thông khí huyết, điều hòa tạng phủ, cân bằng âm dương, tăng cường khả năng khép kín của thận; suy nghĩ quá nhiều, tình cảm quá mức có thể tiêu hao khí huyết, ảnh hưởng đến lưu thông khí huyết, khiến tâm hỏa tăng, tâm thần bất an, từ đó ảnh hưởng đến chức năng khép kín của thận; ăn uống giàu dinh dưỡng nhưng không béo ngậy có thể bổ ngũ tạng, bổ khí huyết, từ đó tăng cường khả năng khép kín của thận, trong khi thực phẩm béo ngậy, dầu mỡ dễ sinh thấp nhiệt, làm nhiễu tinh phòng, tắc khí cơ, dương khí không lên, tinh tủy xuống thấp, dẫn đến thất thoát, hoặc ăn đồ cay nóng cũng sinh nhiệt hóa hỏa, khiến tâm thần bất an, khép kín tinh không chặt. Sinh hoạt tình dục quá thường xuyên hoặc thủ dâm cũng tổn thương khí thận, làm giảm chức năng khép kín, cần tránh.