Đau thắt ngực do bệnh tim thiếu máu cơ tim là bệnh phổ biến, thường gặp, và trong những năm gần đây xu hướng gia tăng, gây mối đe dọa lớn đối với sức khỏe con người. Y học hiện đại có thuốc đặc hiệu để giảm đau thắt ngực, nhưng thường dễ tái phát, việc khắc phục thay đổi điện tim do thiếu máu thường không lý tưởng. Gần đây, chúng tôi áp dụng phương thuốc ích khí hoạt huyết thông mạch để điều trị bệnh này, hiệu quả rõ rệt.
Thành phần phương thuốc: Hoàng kỳ 30g, Nhân sâm 15g, Đan sâm 30g, Xuyên khung 10g, Đương quy 10g, Xích thược 15g, Hồng hoa 10g, Đào nhân 10g, Tam thất 6g, Qua lâu 10g, Hành bạch 10g, Uất kim 15g, Sinh địa 15g, Sắc thảo 10g, Chích cam thảo 6g, mỗi ngày 1 thang, sắc uống chia làm 2 lần.
Trường hợp điển hình
Ông Dương, nam, 58 tuổi, cán bộ, đến khám tháng 10 năm 2002. Chủ chiếu: đau tức ngực, khó thở tái phát 1 năm, nặng thêm trong 1 tuần. Bệnh nhân gần đây do làm việc quá sức, tự cảm thấy đau tức ngực từng cơn, đau lan sang vai trái và lưng, mỗi ngày phát tác 2–3 lần, mỗi lần kéo dài 1–3 phút, kèm theo ngực bí, khó thở, vận động thì thở gấp, tim đập nhanh, ngại nói, mặt nhợt, ra mồ hôi lạnh toàn thân, lưỡi tím thẫm có vết bầm, mạch máu dưới lưỡi tím thẫm, mạch nhỏ, hao hụt hoặc rối loạn. Khi phát tác, điện tim kiểm tra cho thấy: đoạn ST ở v1-v3 hạ ngang 0,1–0,2mv, sóng T ở dẫn điện avf đảo ngược, sóng T ở v1-v3 phẳng; siêu âm tim thấy thay đổi do bệnh tim thiếu máu cơ tim; xét nghiệm mỡ máu cholesterol, triglyceride và β-lipoprotein đều tăng. Chẩn đoán Tây y: bệnh tim thiếu máu cơ tim, đau thắt ngực ổn định do gắng sức; chẩn đoán Đông y: chứng thấu thống, chứng thuộc khí tim hư, huyết ứ tắc mạch. Dùng phương thuốc ích khí hoạt huyết thông mạch mỗi ngày 1 thang, chia làm 2 lần uống. Sau 1 tuần, đau thắt ngực cơ bản thuyên giảm, điện tim cho thấy: sóng T ở avf đảo ngược giảm nhẹ. Đoạn ST v1-v3 hạ ngang do thiếu máu đã hồi phục. Sau 3 tuần, triệu chứng biến mất, điện tim kiểm tra gần bình thường, xét nghiệm mỡ máu trở về bình thường.
Thảo luận
Đau thắt ngực do bệnh tim thiếu máu cơ tim thuộc phạm vi "thấu thống", "chân tâm thống" trong y học cổ truyền Trung Hoa. Cơ chế bệnh lý của bệnh này liên quan đến khí hư huyết ứ. Lý luận y học cổ truyền cho rằng khí huyết là nền tảng vật chất cơ bản của cơ thể, khí là đạo tướng của huyết, khí hành thì huyết hành, khí hư thì huyết yếu, làm việc quá sức, tổn thương khí tim, khí tim không đủ, dương khí ngực không vận hành, huyết không thể lưu thông. Bệnh vị ở tim, đa số là chứng hư thực biểu, do đó điều trị triệu chứng, cần lấy "thông" làm chủ, điều trị căn bản thì lấy "bổ" làm pháp, thường dùng phương pháp bổ khí hoạt huyết hóa ứ thông lạc.
Phương thuốc này dùng Hoàng kỳ vị ngọt ấm, bổ khí thanh, rất tốt trong điều trị khí hư; nghiên cứu dược lý hiện đại cho thấy Hoàng kỳ có thể tăng cường sức co bóp cơ tim, cải thiện chức năng tim, đồng thời cải thiện độ nhớt máu, thông thoáng tuần hoàn vi mạch. Nhân sâm bổ khí nguyên khí mạnh, an thần dưỡng huyết, phối hợp với Hoàng kỳ tăng cường hiệu quả bổ khí. Đan sâm có công hiệu tương đương Tứ Vật Thang, Đan sâm còn có ưu điểm hoạt huyết dưỡng huyết, có thể nâng cao khả năng chịu thiếu oxy của cơ thể, cải thiện tuần hoàn vi mạch, ức chế tập đoàn tiểu cầu, thúc đẩy phân hủy fibrin, giảm độ nhớt máu. Xuyên khung tính cay ấm, hành khí giải uất, hoạt huyết chỉ thống; thí nghiệm dược lý cho thấy Xuyên khung còn có thể ức chế co thắt cơ trơn mạch máu, tăng lưu lượng máu vành, cải thiện thiếu máu cơ tim. Hồng hoa có tác dụng hoạt huyết khử ứ, thông lạc mạch; nghiên cứu dược lý cho thấy nó có thể tăng lưu lượng máu vành một mức độ nhất định, giảm cholesterol toàn phần, mỡ máu, triglyceride trong huyết thanh, cải thiện tuần hoàn vi mạch, ngăn ngừa hình thành huyết khối và thúc đẩy tiêu huyết khối. Kết hợp với Sắc thảo có thể điều hòa khí cơ, thông dương ngực. Sinh địa một vị,《Thần Nông Bản Thảo Kinh》nói: "Trừ huyết bế, thanh huyết, tiêu ứ", đồng thời có thể dưỡng âm, nhuận huyết khô.
|
