Thiếu máu ở trẻ em do bổ tỳ bổ huyết
Thiếu máu ở trẻ em thường gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi, do thiếu sắt gây ra, vì chất chủ yếu để tạo máu là protein và sắt. Trẻ sơ sinh chủ yếu ăn sữa, nên protein không thiếu. Nhưng sắt trong sữa rất ít, và một số thực phẩm chứa sắt do có oxalat, cacbonat, axit thực vật,... sẽ ảnh hưởng đến hấp thu và sử dụng sắt, dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt. Trẻ sơ sinh do có dự trữ sắt từ mẹ, thường không bị thiếu máu, nhưng theo sự phát triển của trẻ, dự trữ sắt này thường tiêu hao hết sau khoảng 6 tháng, nên trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên dễ bị thiếu máu. Giai đoạn này trẻ phát triển nhanh, đến 1 tuổi cân nặng đã tăng gấp 3 lần so với lúc sinh, lượng hemoglobin trong máu tăng gấp đôi, cần nhiều sắt hơn để tổng hợp hemoglobin. Vậy sắt được bổ sung như thế nào?
Chế độ ăn hợp lý là điều kiện cần thiết để trẻ có thể nhận đủ sắt và chất dinh dưỡng, đồng thời là yếu tố quan trọng hàng đầu để phòng ngừa thiếu máu do thiếu sắt. "Hợp lý" ở đây nghĩa là phối hợp thức ăn phù hợp với độ tuổi của trẻ. Ví dụ, trẻ dưới 6 tháng tuổi cần chú ý bổ sung thức ăn phụ, đáp ứng nhu cầu phát triển, có thể dùng trứng gà, thịt nạc băm, nước ép rau, nước ép trái cây, bột rau, bột gan heo, v.v. Như vậy, có thể ngăn ngừa hiệu quả thiếu máu do thiếu sắt.
Khi trẻ mắc thiếu máu do thiếu sắt, sẽ xuất hiện dấu hiệu mệt mỏi, yếu ớt, bồn chồn, chán ăn, bụng đầy, tiêu chảy, suy dinh dưỡng và dễ bị cảm cúm. Điều này ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của trẻ. Nếu xét nghiệm máu cho thấy hemoglobin dưới 11g/dL thì được coi là thiếu máu, cần điều trị tích cực để khắc phục. Theo y học cổ truyền, trẻ em có chức năng vận hóa tỳ vị yếu, ăn quá nhiều sẽ tổn thương dạ dày, ăn quá ít sẽ tổn thương tỳ, tinh vi nước cơ thể không thể vận hóa, khí huyết và dịch thể không thể sinh ra, dẫn đến thiếu máu. Ngoài ra, nếu ăn đủ nhưng chức năng tiêu hóa hấp thu kém, cũng có thể gây thiếu máu. Do đó, y học cổ truyền cho rằng điều trị thiếu máu do thiếu sắt ở trẻ em nên dùng phương pháp kiện tỳ ích khí dưỡng huyết. Các thuốc hoàn có thể dùng như Thiếu Nhi Kiện Tỳ Hoàn, Khởi Bì Cửu, Kiện Tỳ Tiêu Thực Hoàn, v.v. Bài thuốc thang có thể dùng bài thuốc kinh nghiệm:
Đảng sâm 10g, phục linh 10g, bạch truật 10g, hoàng kỳ 10g
Đương qui 10g, xích thược 10g, hoàng tinh 10g, sinh a giáp 10g
Phiên đậu 10g, sơn dược 10g
Sắc nước uống, mỗi ngày hai lần, mỗi lần 100ml.
Cũng có thể dùng:
Đương qui 10g, hoàng kỳ 10g, sơn tra 10g, thần khúc 10g
Mạch nha 10g, trần bì 10g, kê huyết đằng 10g, hồng hoa 5g
Kê nội kim 10g, sinh địa 10g, cẩu kỷ tử 10g, hà thủ ô 10g
Nhân sâm 10g, bạch truật 10g, sơn dược 10g, đại táo 20 quả
Mật ong 50g
Đầu thuốc sắc 3 lần, lọc bỏ bã, cô đặc còn 200ml, thêm mật ong khuấy đều. Mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần 10–20ml. Phương pháp này đơn giản, dễ thực hiện, trẻ dễ chấp nhận, hiệu quả đáng tin cậy.
Ngoài điều trị bằng thuốc, cũng có thể dùng phương pháp ăn uống bổ dưỡng. Vì nhiều vị thuốc có tác dụng bổ dưỡng trong y học cổ truyền thực chất là thực phẩm, gọi là "dược thực đồng nguyên". Có thể dùng các thực phẩm như ý dĩ nhân, sơn dược, đại táo, lạc nhân, liên tử, mè đen, đậu đỏ đỏ, long nhãn, mật ong để chế biến thành thực đơn dinh dưỡng.
1. Gạo nếp 300g, ý dĩ nhân 50g, đại táo 20 quả, liên tử 20g, sơn dược 30g, bạch đậu khấu 30g, nấu thành cháo mềm ăn.
2. Nấm mèo đen 3g, táo đỏ 30g, nấu chín rồi thêm một ít đường đỏ ăn.
3. Nấm mèo đen 25g, thịt nạc 100g, hầm với nước, thêm muối nêm, ăn thịt uống nước.
4. Long nhãn 10g, lạc nhân 12g, ý dĩ nhân 30g, táo đỏ 10g, sắc uống nước.
Các phương pháp trên có thể hỗ trợ điều trị thiếu máu do thiếu sắt ở trẻ em.
Trong đời sống hàng ngày, khi bổ sung thức ăn phụ cho trẻ, cần tăng cường các thực phẩm giàu sắt và dễ hấp thu như gan động vật, thịt nạc, cá, lòng đỏ trứng, v.v. Đồng thời bổ sung thêm thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, cà chua, quả dại, v.v. để thúc đẩy hấp thu sắt. Cần khuyến khích sử dụng dụng cụ nấu ăn bằng sắt như nồi sắt, xẻng sắt để tăng hấp thu sắt.
Người ta biết rằng nhiều bệnh ở trẻ nhỏ như rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy kéo dài, bệnh giun sán đường ruột, lao phổi, v.v. đều có thể gây thiếu máu. Do đó, điều trị kịp thời các bệnh này cũng là biện pháp tích cực để phòng ngừa thiếu máu ở trẻ em.
|
