I. Về tên gọi "Đồ nội kinh":
"Đồ nội kinh" hay còn gọi là "Đồ nội cảnh", thực tế theo nội dung và mục đích biểu đồ là rất khác nhau, dù có liên quan. "Đồ nội cảnh" nghiêm túc là bản đồ giải phẫu nội tạng cơ thể, mục đích là cung cấp hình ảnh minh họa cho những người học giải phẫu cơ thể, quan hệ nội tạng. "Đồ nội kinh" rõ ràng mang mục đích minh họa phương pháp dưỡng sinh theo Đạo gia. "Đồ nội kinh" và "Đồ nội cảnh" có thể đều bắt nguồn từ nội dung liên quan trong "Hoàng Đế Nội Kinh", và tên gọi "Đồ nội kinh" có thể bao hàm ý nghĩa "kinh điển tu luyện nội đan".
II. Mối quan hệ giữa "Đồ nội kinh" với y học cổ truyền Trung Hoa và Đạo gia
Theo nội dung thực chất của "Đồ nội kinh", về mối quan hệ sinh lý và vị trí giải phẫu của các tạng phủ cơ thể, nó có mối liên hệ mật thiết với học thuyết y học cổ truyền Trung Hoa về sức khỏe, trường thọ, dưỡng sinh, nuôi tính, hoặc có thể là sự phát triển từ nội dung y học cổ truyền Trung Hoa. Nhưng về việc đặt tên và định nghĩa lại chức năng sinh lý của các tạng phủ cơ thể, minh họa các yếu tố luyện công, ngôn ngữ đặc trưng và lý luận Đạo gia lại nổi bật hơn.
Sự phát triển của y học cổ truyền Trung Hoa trong lịch sử gắn bó mật thiết với Đạo gia Trung Hoa, đặc biệt là lý luận và kỹ thuật dưỡng sinh của y học cổ truyền Trung Hoa, rất gần gũi với tư tưởng trường sinh bất lão và phương pháp tu luyện của Đạo gia. Tư tưởng về sức khỏe, trường thọ của Đạo gia đã thấm sâu vào các tác phẩm nền tảng của y học cổ truyền Trung Hoa như "Hoàng Đế Nội Kinh" và "Thần Nông Bản Thảo Kinh", hoặc nói cách khác, tư tưởng về sức khỏe, trường thọ của Đạo gia từng hướng dẫn sự phát triển của y học cổ truyền Trung Hoa ở một mức độ nào đó. Ví dụ: "Hoàng Đế Nội Kinh - Tố Vấn" mở đầu bằng câu hỏi của Hoàng Đế với Thiên Sư: "Tôi nghe nói người xưa, tuổi thọ đều trăm tuổi, nhưng vẫn hoạt động không suy giảm; người hiện nay, tuổi nửa trăm mà hoạt động đã suy giảm, tại sao?" Kỳ Bá đáp: "Người xưa, những người biết đạo, tuân theo âm dương, hòa hợp với số học... và sống trọn đời, đạt trăm tuổi mới qua đời. ... 'Đạo' là thứ có thể ngăn ngừa lão hóa, toàn vẹn hình thể.' 'Do đó có thể sống lâu như trời đất, không có thời hạn cuối cùng.' "Thần Nông Bản Thảo Kinh" chia thuốc thành ba phẩm: thượng, trung, hạ. Phẩm thượng chủ yếu nói về việc uống để nhẹ người, kéo dài tuổi thọ, không già, thần tiên, thuốc ăn, luyện đan, gần như hoàn toàn là lý luận của Đạo gia luyện đan, ăn để cầu sức khỏe, trường thọ thậm chí thành tiên.
Các nhà y học cổ truyền Trung Hoa nổi tiếng thời cổ đại như Tấn - Cổ Hồng, Lương - Đào Hoằng Cảnh, Đường - Tôn Tư Mễ, Minh - Lý Thời Trân... vừa là những bác sĩ vĩ đại, cũng là những học giả học sâu về Đạo gia, nghiên cứu sâu về dưỡng sinh, nuôi tính. Họ không chỉ đóng góp lớn cho sự phát triển của y học cổ truyền Trung Hoa, mà còn góp phần không thể phai nhạt trong việc dung hợp tư tưởng và phương pháp dưỡng sinh của Đạo gia vào y học cổ truyền Trung Hoa, thúc đẩy sự hoàn thiện của y học cổ truyền Trung Hoa về sức khỏe, trường thọ.
Trong quá trình xã hội tiến bộ và khoa học phát triển, Đạo gia dưỡng sinh trong việc theo đuổi mục tiêu trường sinh bất lão, từ cuối đời Đường, đời Tống, đời Minh, dần dần làm cho nội dung, cơ quan nội tạng, kinh lạc, chức năng vị trí cơ thể trở nên thần bí, phát triển phong cách kín đáo, ẩn dụ, ngôn ngữ bí ẩn lan rộng, và trong tên gọi, lý luận ngày càng đa dạng, khiến người bình thường ngày càng khó hiểu và nắm bắt, trở thành đặc quyền của một số thầy đạo, đạo sĩ. Y học cổ truyền Trung Hoa dưới ảnh hưởng của tư tưởng dưỡng sinh Đạo gia, dần dần thoát khỏi sự ràng buộc của mục tiêu tu luyện thành tiên, hấp thu và phát triển các tư tưởng và kỹ thuật có lợi cho sức khỏe con người, phòng ngừa và điều trị bệnh tật, dần dần trở thành đại diện của dưỡng sinh khoa học.
III. Dưỡng sinh Đạo gia và "Đồ nội kinh"
Tư tưởng và phương pháp kỹ thuật của Đạo gia trong việc theo đuổi sức khỏe, kéo dài tuổi thọ được thể hiện tập trung ở:
1. Tu luyện thuốc đan trường sinh bất lão, đặt hy vọng vào việc ăn thuốc đan trường sinh bất lão để thành tiên, tức là phái ngoại đan;
2. Tu luyện nội đan, sau này phát triển thành tĩnh dưỡng công, tức là đưa một số học lý, thuật ngữ trong quá trình luyện đan ngoại đan vào phương pháp dưỡng sinh tĩnh lặng của cơ thể, hay chính là hiện nay gọi là khí công.
3. Các phương pháp dẫn dắt như Ngũ cầm tịch và Thái cực quyền.
Việc luyện đan ăn thuốc thịnh hành vào thời Tần, Hán, Ngụy, Tấn, do gây ra ngộ độc rộng rãi cho người ăn thuốc nên bị bác sĩ và giới học thuật phản đối, phê phán, dần suy giảm. Tĩnh công khí công và động công Ngũ cầm tịch, Thái cực quyền thì tiếp tục phát triển và phong phú hóa.
"Đồ nội kinh" đại diện cho chân lý và kỹ thuật của tư tưởng dưỡng sinh tĩnh công Đạo gia, các từ ẩn dụ, từ bí ẩn, từ ẩn ngữ xuất hiện rất nhiều trong minh họa và diễn giải, là phong cách điển hình của Đạo gia từ đời Tống đến đời Minh.
Theo phân tích nghiên cứu, "Đồ nội kinh" có thể được vẽ màu bởi các họa sĩ Đạo gia trong phòng Như Ý Cung của cung điện Thanh triều, ý tưởng sáng tạo của "Đồ nội kinh" có lẽ bắt nguồn từ tác phẩm "Tính mệnh Quy Chỉ" do một học trò vô danh của尹真人 (Yin Zhenren) thời Minh, viết vào thời Vạn Lịch (1573–1619). Một số người so sánh "Đồ nội kinh" với "Tính mệnh Quy Chỉ", cho rằng "Đồ nội kinh" trực tiếp kế thừa phong cách minh họa hài hước, bí ẩn của các bản đồ phản chiếu trong "Tính mệnh Quy Chỉ", khiến minh họa pháp luyện công tiểu chu thiên (tu luyện nội đan) trở nên mơ hồ hơn, hình tượng hơn, nghệ thuật hơn, khiến toàn bộ hình dáng cơ thể hoàn toàn ẩn trong một bức "phong cảnh núi non", từ đó kết hợp từ ngữ bí ẩn, từ ẩn ngữ với hình ảnh đẹp đẽ, minh họa sinh động về tinh thần, phương pháp và kỹ thuật tu luyện nội đan của Đạo gia.
Khái niệm "nội đan": dùng cơ thể làm lò đúc, tinh, khí làm thuốc, dùng thần vận chuyển tinh khí, thông qua luyện tập ý niệm để kết hợp thành viên đan, tức là nội đan, còn gọi là Thánh Thai. Tô Huyền Lang thời Tùy gọi hành khí dẫn dẫn là nội đan. Vương Phu Tử tiết lộ đặc điểm của nội đan: "nhiều lời ẩn dụ, dùng hình ảnh rồng, hổ, chì, thủy ngân giao phối, khiến người tự ngộ."
Khái niệm "tiểu chu thiên": tên đầy đủ là "Âm Dương tuần hoàn một tiểu chu thiên". Người luyện công ngồi yên, nhắm mắt, hít khí từ mũi, khiến khí hít vào xuống bụng dưới (đan điền), vượt qua hậu môn, theo kinh đốc mạc đuôi rồng (hạ quan) lên, qua kinh gáy (trung quan) đến đỉnh đầu (thượng quan), vào chỗ mảnh (thượng đan điền, hoặc dùng khoảng giữa hai lông mày làm thượng đan điền), xuống mặt đến lưỡi nối với kinh nhiệm mạc, xuống ngực trước đến huyệt Tán Trung (trung đan điền), rồi xuống đan điền dưới, sau đó theo đường cũ đi vòng lại, tức là một tiểu chu thiên. Người luyện công có thể tùy theo tình trạng cơ thể và bệnh tật của mình quyết định hít khí và tưởng tượng ở nơi nào, nhằm đạt được mục đích tăng cường sức khỏe, chữa bệnh, kéo dài tuổi thọ.
Theo quan niệm Đạo gia: khi ba đan điền trên, giữa, dưới và ba quan trên, giữa, dưới được thông suốt, thì kinh nhiệm và kinh đốc có thể tuần hoàn luân chuyển, từ đó có thể tăng cường thể lực, chống bệnh tật, kéo dài tuổi thọ, thậm chí đạt đến trạng thái không già, không chết.
|
