Với xuân phong, hạ nhiệt, thu táo khác biệt, mùa đông mang đến một cảm giác khác —— lạnh. Y học cổ truyền Trung Hoa cho rằng, lạnh là tà âm, dễ tổn thương dương khí. Vì dương khí trong cơ thể bắt nguồn từ thận, nên tà lạnh dễ tấn công thận dương. Như vậy, vào mùa đông giá rét, nếu muốn chống lạnh, trước hết phải dưỡng thận.
Thời gian sinh hoạt mùa đông cần có quy luật, nên thường xuyên tham gia các hoạt động thể lực phù hợp, điều này không chỉ tăng chức năng thận liên quan đến miễn dịch, nâng cao sức đề kháng, mà còn nhờ "thận chủ nạp khí" mà hỗ trợ hô hấp của phế khí, phòng ngừa nhiều bệnh hô hấp mạn tính. "Thận chủ cốt", mùa đông thường xuyên đánh răng có lợi cho thận, kiên cố thận. Thận "trong dịch là nước bọt", mùa đông nên dùng lưỡi chạm vòm miệng trên, đợi nước bọt đầy miệng rồi nuốt từ từ, có thể dưỡng tinh thận. Kinh mạch thận bắt đầu từ bàn chân, huyệt Dũng tuyền ở lòng bàn chân là huyệt chính, trước khi ngủ đêm mùa đông nên ngâm chân bằng nước nóng, đồng thời day ấn lòng bàn chân. Mùa đông con người rơi vào trạng thái "âm thịnh dương suy", vì vậy nên "phụ nhật chi huyên" —— tắm nắng, để thúc đẩy dương khí thận phát sinh. Thận và bàng quang, một tạng một phủ, tương hỗ lẫn nhau, "tương chiếu như gan mật", kinh mạch bàng quang đi dọc lưng, tà lạnh xâm nhập, trước tiên bị ảnh hưởng, vì vậy mùa đông cần chú ý giữ ấm lưng, mặc áo lót bông hoặc len, để bảo vệ dương khí thận. Người xưa cho rằng, "thận chủ tàng", là gốc của sự ẩn nấp, vì vậy mùa đông tuyệt đối kiêng quan hệ tình dục quá mức, công việc, vận động không nên đổ mồ hôi quá nhiều, tránh tổn thương âm tinh thận, tiêu hao dương khí. Đối với dưỡng thận chống lạnh, điều chỉnh chế độ ăn uống cũng rất quan trọng. Mùa đông nên chọn thực phẩm như thịt dê, thịt chó, thịt chim sẻ, những thực phẩm ấm thận, bổ dương, sinh nhiệt cao, đặc biệt có lợi cho người thể chất hư hàn. Cũng có thể ăn một số thực phẩm có chức năng bổ thận, ích thận như hồ trăn, hạt dẻ, long nhãn. "Thực phẩm màu đen" có thể vào thận, cường thận, cũng nên lựa chọn, như gạo đen, đậu đen, vừng đen, táo đen, nấm đen, gà xương đen, tảo biển, tảo bẹ. Mùa đông nên thường xuyên ăn các loại cháo ấm, nóng, nếu cho các thực phẩm trên vào cháo nấu, vừa có thể trừ lạnh, vừa bổ dưỡng, lại có thể chữa bệnh. Nhà y học nổi tiếng thời Minh Trung Hoa, Trương Cảnh Nguyệt từng nói: "Người giỏi bổ dương, nhất định phải cầu dương trong âm; người giỏi bổ âm, nhất định phải cầu âm trong dương." Đối với người già có âm tinh thận dần suy yếu, mùa đông có thể phối hợp ăn các thực phẩm bảo âm như rùa, rắn, củ sen, nấm mèo. Chế độ ăn mùa đông không nên quá mặn, vì vị mặn vào thận, khiến thận thủy càng lạnh, ảnh hưởng đến dương khí tim. Đồng thời tuyệt đối tránh thực phẩm lạnh, để tránh "thêm tuyết lên băng", tổn thương dương khí gốc.
|
