Phương pháp dưỡng sinh dùng để bổ huyết, nhằm loại bỏ hoặc cải thiện các chứng huyết hư, gọi là phương pháp dưỡng sinh bổ huyết. Chứng huyết hư thường gặp: da mặt nhợt nhạt, môi và lưỡi nhợt, chóng mặt, mắt mờ, tim đập nhanh, mất ngủ, quên, tay chân tê mỏi, đại tiện khô, hoặc ở phụ nữ kinh nguyệt kéo dài, lượng ít, màu nhạt, lưỡi nhợt, mạch tế yếu. Hiện nay giới thiệu một số món canh bổ huyết phổ biến nhất.
Canh đương quy sinh khương thịt dê
Thành phần: đương quy 30 gram, sinh khương 60 gram, thịt dê 500 gram.
Cách chế biến: Rửa sạch đương quy, sinh khương, thái lát; thịt dê bỏ gân màng, cho vào nồi nước sôi đun sơ, vớt ra để nguội, thái thành miếng dài ngắn vừa phải; sau đó cho thịt dê, sinh khương, đương quy vào nồi đất sạch, thêm nước vừa đủ, đun sôi mạnh, bỏ bọt nổi, chuyển sang lửa nhỏ hầm đến khi thịt dê chín mềm, uống nước và ăn thịt dê.
Công năng: Bổ huyết điều kinh, tán hàn chỉ thống.
Chỉ định: Chứng huyết hư thể gầy yếu, chóng mặt, mắt mờ, tim đập nhanh, thở ngắn, lưng gối đau nhức, hoặc chứng bụng lạnh đau do huyết hư có hàn, kinh nguyệt đau, đau bụng sau sinh do hư hàn.
Luận phương: Thịt dê tính vị ngọt ấm, vào kinh tỳ, thận, là vị thuốc bổ khí ích hư, ôn trung ôn hạ, đối với các chứng hư lao gầy yếu, lưng gối yếu, đau bụng sau sinh do hư hàn, chứng hàn sán đều có hiệu quả rõ rệt trong việc ôn trung bổ hư, dinh dưỡng rất phong phú, chứa protein, chất béo, canxi, phốt pho, sắt... và thịt mềm ngon; đương quy vị cay ngọt ấm, bổ huyết hoạt huyết, lại giỏi chỉ thống, tán hàn, bất luận huyết hư hay huyết ứ mà có hàn đau đều là vị thuốc chính; sinh khương cũng có công năng ôn trung tán hàn, hỗ trợ thịt dê tán hàn ôn dạ dày, lại có thể khử mùi hôi của thịt dê, vì vậy ba vị phối hợp, có thể cùng nhau đạt hiệu quả bổ hư tán hàn.
Nếu hàn nhiều, tăng lượng sinh khương; nếu đau nhiều kèm nôn, thêm trần bì, bạch truật.
Canh nhục tinh táo đỏ gan lợn
Thành phần: nhục tinh 15 gram, táo đỏ 6 quả, gan lợn 100 gram.
Cách chế biến: Táo đỏ bỏ hạt, rửa sạch nhục tinh, táo đỏ; thái gan lợn thành miếng; tất cả nguyên liệu cho vào nồi, thêm nước vừa đủ, hầm 30 phút. Nêm gia vị, uống nước, ăn nhục tinh và gan lợn.
Công năng: Bổ huyết, kiện tỳ.
Chỉ định: Chứng huyết hư thể yếu, da mặt nhợt nhạt, mệt mỏi, chóng mặt, tim đập nhanh.
Luận phương: Trong phương, nhục tinh dưỡng huyết kiện tỳ, theo ghi chép trong "Tùy Tích Cư Thực Vị": “Nhục tinh vị ngọt ấm, dưỡng âm tỳ, bổ tinh dịch”, công năng chuyên dưỡng tâm bổ huyết, an thần; táo đỏ bỏ hạt, bổ mà không khô, ích khí bổ huyết, tăng cường hiệu quả bổ dưỡng; gan lợn vị ngọt, tính ấm, vào kinh can, có công năng bổ huyết kiện tỳ, dưỡng can minh mục, dùng cho thiếu máu, chóng mặt, mắt mờ đều có hiệu quả tốt, theo ghi chép trong "Bản thảo cương mục": “Gan lợn có thể bổ huyết”, trong "Thiên Kim Yếu Phương · Thực trị" nói: “Gan lợn chủ minh mục”. Người mắc chứng thiếu máu, da mặt nhợt nhạt, chóng mặt tim đập nhanh, dễ mệt mỏi, uống canh nhục tinh táo đỏ gan lợn có hiệu quả tốt. Dùng lâu dài có thể tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ.
|
